اجرای موفقی در جشنواره اکراین داشتید. نخستین پرسش این است که اصولا چنین رویدادهای هنری مختص معلولان چه کارکردهایی دارد؟
عنوان جشنواره تئاتر و موسیقی معلولان اکراین که در جزیره خارکف آن کشور برگزار شد، «راهی به سوی موفقیت» نام داشت که همین عنوان پاسخ سوال شما را در برمیگیرد.
در واقع تئاتر یا هر فعالیت هنری دیگر، نقش بسیار موثری در پیشرفت حرکتی و ذهنی معلولان دارد و آنان را برای ورود به جامعه و ایفای نقش اجتماعی آماده میکند.
در این جشنواره چند گروه نمایشی حضور داشتند؟
34 گروه روی صحنه رفتند که در آن میان کار ما بسیار مورد توجه قرار گرفت و با دریافت 5 جایزه، بچهها خیلی تشویق شدند.
نمایش شما و بازیگران توانجوی ذهنی آن پیش از این در جشنوارههای داخل کشور هم موفقیت زیادی کسب کرده بودند. فکر میکنم حال باید آنان را هنرمندانی حرفهای دانست!
خب در چارچوب تئاتر معلولان، واقعا باید بچههای این گروه را حرفهای دانست. آنان سخت کار کردند و پشتکار عجیبی داشتند و مستحق همه این موفقیتها بودند. ابتدا در جشنواره منطقهای آفتاب درخشیدند و سپس در جشنواره سراسری تئاتر معلولان کشور، موفق به کسب جوایز متعددی شدند.
تئاتر معلولان مثل ورزش این عرصه در ایران از سطح بالایی برخوردار است. دلیل آن را در چه میبینید؟
هر کاری را جدی بگیریم و برایش برنامهریزی و بودجه مناسب داشته باشیم، بیشک به موفقیت ختم میشود. من در این زمینه تنها به یک مورد اشاره میکنم، وقتی استادان و بزرگان تئاتر چون استاد عزتالله انتظامی، دکتر قطبالدین صادقی، دکتر سعید کشنفلاح و دکتر حسن دولتآبادی کار ما را داوری کردهاند، نشاندهنده جایگاه رفیع تئاتر معلولان در کشور است.
بازیگران نمایش شما بیشتر چه معلولیتی دارند؟
ملعولیت ذهنی دارند.
کار با توانجویان ذهنی بسیار سختتر از دیگر معلولان است. چگونه آنان را در ایفای نقشهایشان هدایت کردید؟
در جریان تمرینها، نخستین اولویت من، آشنایی با روحیات و خلقیات آنان بود که در این راستا از روانشناسان مرکز بهزیستی شهرضا کمکهای زیادی گرفتم، بعد از آن سعی کردم خودم را جای آن بگذارم و برای همین مانند یک معلول ذهنی در بازی و تمرینشان شریک شدم. در واقع تمام سعی و تلاش من این بود که فاصلههای بین من و آنان برداشته شود و ارتباطی موثر با هم برقرار کنیم.
تئاتر یا هر فعالیت هنری دیگر نقش بسیار موثری در پیشرفت حرکتی و ذهنی معلولان دارد و آنان را برای ورود به جامعه و ایفای نقش اجتماعی آماده میکند. برای همین منظور بیشتر مراکز توانبخشی فعالیتهای نمایشی را در برنامههای خود گنجاندهاند
جدا از بحث عاطفی، منظورم این بود که در کار هنری و بازی گرفتن از آنان، با چه مشکلاتی روبهرو بودید؟
یک مشکل اصلی در کار با معلولان ذهنی، حفظ دیالوگها توسط آنان است که باید با تمرین زیاد که حتی تا دقایق قبل از اجرا ادامه دارد، آن را حل کرد. همین مشکل در مورد میزانسنها هم وجود داشت. برای مثال اگر بین تمرینها 2 روز فاصله میافتاد یا محل کار عوض میشد، همه چیز را باید از صفر شروع میکردیم. علاوه بر تمام اینها، معلولیت جسمی تعدادی از بازیگران مزید بر علت بود و کار را سختتر میکرد.
بازیگران این نمایش را چگونه انتخاب کردید؟
همان طور که گفتم، من ساکن شهرضای اصفهان هستم و این کار نمایشی را هم در مرکز توانبخشی شهید مدرس آنجا تولید کردم. آن مرکز علاوه بر رسیدگی به امور توانبخشی معلولان، با فعالیتهای هنری نیز سعی میکند تا در آنان روحیه خودباوری، ایجاد انگیزه و امید را ایجاد کنند. نمایش من در همین راستا با بازی توانجویان آن مرکز روی صحنه رفت.
باقی امور تولید نمایش هم برعهده آن مرکز بود؟
بله. مسوولان آن مرکز از هیچ کمکی در تولید این نمایش دریغ نکردند. جدای از حمایتهای مالی که مرکز برعهده داشت، از نظر برگزاری کلاسهای مشاوره و پشتیبانیهای علمی و تدارکاتی هم از هرجهت ما را تامین کردند.
چرا نمایشنامه «رفیق خوب یه نعمته» را برای کار انتخاب کردید؟
دلیل اصلیاش، روان و یکدست بودن متن و داشتن یک پیام ساده برای کودکان معلول بود.
و آخرین سوال که البته میتوانست سرآغاز گفتوگوی ما باشد. از همان ابتدا با کار در مراکز بهزیستی، تئاتر را تجربه کردید یا نه؟
نه. بعد از شرکت در کلاسهای آموزشی فراوان و متنوع در شهرضا و اصفهان، تئاتر را با بازیگری شروع کردم و آن را با کارگردانی نمایشهای دانشآموزی ادامه دادم. چند سال بعد از آن بود که با مرکز توانبخشی شهید مدرس شهرضا آشنا شدم و کار با معلولان را شروع کردم.
مرجان توجهی / جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم