ضرورت تقدم پرورش بر آموزش

در راه استودیوی برنامه پنجره فکر می‌کردم چرا تاکنون موضوع به این مهمی جدی گرفته نشده است. در میان راه سیدمحمدعلی حسینیان، تهیه‌کننده و سردبیر برنامه را می‌بینم که همراه عوامل برنامه به سمت استودیو می‌روند. از همین فرصت استفاده می‌کنم و از وی می‌خواهم در خصوص دلایل و ویژگی‌های این برنامه رادیویی صحبت کند. وی با اشاره به این‌که یکی از اهداف چشم‌انداز 20ساله نظام مقدس جمهوری اسلامی، توجه به مقوله تربیت در کنار آموزش است، می‌گوید: مقوله تربیت در حال حاضر جدی گرفته نمی‌شود و حتی باعث شده برخی والدین نسبت به این موضوع معترض شوند، در حالی که یکی از وظایف اصلی آموزش و پرورش، بحث تربیتی دانش‌آموزان است که ضرورت دارد در مدارس و مکان‌های آموزشی به طور ویژه مورد توجه قرار گیرد، زیرا هر چه بحث تربیتی و اخلاقی را در سطح مدارس توسعه دهیم، در بخش تحصیل نیز موفق خواهیم شد. به همین دلیل طرحی را آماده کردم تا به صورت زنده با حضور کارشناسان آموزش و پرورش و منتقدان این موضوع را مورد بررسی قرار دهیم.

وی با بیان این‌که در قرآن و احادیث نیز به تربیت و تزکیه، مقدم بر تعلیم اشاره شده، می‌افزاید: برای تحقق اهداف این حرکت در نظام آموزشی و عمومیت بخشیدن به آن لازم است واحدهای آموزشی به ارائه ابتکارات و خلاقیت‌ها بپردازند و حتی زمینه توسعه آن را در مدارس دیگر نیز فراهم آورند. این روزها که دانش‌آموزان، خانواده‌ها و همچنین مسوولان برای آغاز سال تحصیلی جدید آماده می‌شوند بهترین فرصت بود که بتوانیم تلنگری بزنیم تا موضوع تربیت نیز همانند آموزش مورد توجه قرار گیرد.

او با اشاره به تحقیقات و پیش‌تولیداتی که برای برنامه پنجره صورت گرفته، می‌گوید: با یک بررسی ساده می‌توان فهمید کمتر از یک هفتم طول عمر دانش‌آموزان در مدارس می‌گذرد و این وظیفه مربیان و مدیران است که به مقوله تربیت بیش از این توجه کنند، زیرا خانواده‌ها به مدارس، اعتماد مضاعفی دارند.

حسینیان خاطر نشان می‌کند: در راستای اهداف برنامه پنجم توسعه و چشم انداز 20 ساله نظام، توجه به مسائل تربیتی بسیار مورد تاکید است و مدیران و مربیان در سطح مدارس نیز به عنوان مجری وظیفه دارند به شکلی مطلوب به آن دست یابند، اما باید دید تا چه اندازه در این زمینه توانسته‌اند موفق باشند و آیا تاکنون در این حوزه تاثیرگذار بوده‌اند یا خیر و اساسا مدیران مدارس همان‌طور که جدول آموزشی را در مدارس مورد بررسی قرار می‌دهند برای تربیت دانش‌آموزان برنامه مدونی در اختیار دارند؟ اینها پرسش‌هایی است که بیشتر مردم با شبکه رادیویی معارف در میان گذاشته‌اند و ما سعی می‌کنیم با حضور کارشناسان مختلف آموزش و پرورش به آنها پاسخ دهیم.

سیدمرتضی موسوی‌نژاد، مجری ـ کارشناس برنامه که خود سال‌ها در آموزش و پرورش خدمت کرده است همراه کارشناس برنامه وارد استودیو می‌شوند تا برنامه را شروع کنند. آرم برنامه پخش می‌شود و گوینده با اعلام مشخصات برنامه سریع، وارد بحث می‌شود و به شنوندگان می‌گوید: آقای ذوعلم، دبیر ستاد همکارهای آموزش و پرورش و حوزه‌های علمیه و مدیرکل برنامه‌ریزی و تالیف کتب درسی، مهمان امروز برنامه است و از مخاطبانش درخواست می‌کند سوال‌های خود را با همکارانش در قسمت ارتباطات در میان بگذارند و مشارکت داشته باشند. در فواصل برنامه، گزارش جواد امامیان هم روی آنتن می‌رود. وی گفت‌وگوهایی را با برخی والدین ترتیب داده است. در این گزارش، خانواده‌ها دغدغه‌های تربیتی و آسیب‌هایی را که در مدارس وجود دارد از این طریق بیان می‌کنند تا ذوعلم به آنها پاسخ دهد. برنامه رو به اتمام است، اما هنوز بسیاری از پرسش‌ها پاسخ داده نشده‌اند و گوینده برنامه قول می‌دهد موضوعات مطرح شده فردا مورد بررسی قرار بگیرند. نظر موسوی‌نژاد را درباره برنامه جویا می‌شوم. وی می‌گوید: این برنامه یکی از نیازهای امروزی مخاطبان است و باید رسانه به مقوله تربیت بپردازد تا این موضوع فراموش نشود. وی معتقد است: نظام تعلیم و تربیت به تغییرات زیادی نیاز دارد و باید هر چه سریع‌تر تغییرات اساسی را براساس آموزه‌های دینی ایجاد کرد تا تاثیرات آن را در آینده‌ای نه چندان دور شاهد باشیم.

وی ادامه می‌دهد: به هر حال باید بپذیریم آموزش و پرورش به عنوان اصلی‌ترین نهاد اجتماعی، بیشترین تاثیر تربیتی را بر تک‌تک افراد جامعه خواهد داشت، البته در صورتی که بموقع و بجا بتواند کارکرد جامعه‌پذیری را بدون هیچ وقفه و خللی به شکلی مطلوب و مناسب به انجام رساند، زیرا بقا و استمرار هر جامعه‌ای مستلزم آن است که مجموعه باورها، ارزش‌ها، رفتارها و گرایش‌های آن به وسیله آموزش و پرورش به نسل جدید منتقل شود و دستاوردهای جدید تعلیم و تربیت نیز با بهره‌مندی از روش‌های تربیتی صحیح به کار گرفته شود.

وی خاطرنشان می‌کند: آموزش و پرورش به عنوان یک سازمان فرهنگی مستقل و مدارس نیز به عنوان زیر مجموعه‌هایی از این سازمان باید در شرایطی که جامعه در حال تغییر و تحول است به لحاظ آگاه کردن دانش‌آموزان با فرهنگ و جامعه رو به رشد، خود را به روز کنند و با ارائه برنامه‌ها و فعالیت‌های مناسب، توانایی ایجاد رابطه صحیح با برخورد مسوولانه خود خلاقیت را در آنان ایجاد کنند و دانش‌آموزانی را که نشانه‌هایی از ضعف، عدم سازگاری و رفتارهای ضداجتماعی در آنان دیده می‌شود مورد حمایت قرار دهند، چون اگر هیچ کوششی در این زمینه صورت نگیرد نشان می‌دهد تاکنون آن طور که باید به تعهدات و مسوولیت خطیر تربیتی اهمیتی داده نشده است.

ذوعلم معتقد است: نظام تعلیم و تربیت باید از تمام ظرفیت‌ها و توانمندی‌های موجود در جامعه برای ایفای نقش خود استفاده کند تا بتواند تربیتی پویا و اثرگذار داشته باشد.

وی تاکیدات رهبر معظم انقلاب مبنی بر ضرورت حضور حوزه در آموزش و پرورش را نقطه عطفی در تعامل و استمرار همکاری‌های آموزش و پرورش و حوزه‌های علمیه عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: در حال حاضر کمیته‌های همکاری آموزش و پرورش و حوزه‌های علمیه در استان‌ها و معاونت‌های زیرمجموعه به عنوان یک حرکت فراگیر، راهکارهای همکاری دوجانبه و زمینه‌های افزایش تعامل را مورد بررسی قرار می‌دهند.

وی فعالیت‌های آموزش و پرورش و حوزه‌های علمیه را مکمل و هم راستا عنوان می‌کند و می‌افزاید: مهم‌ترین هدف حوزه‌های علمیه، گسترش احکام دینی، اخلاق اسلامی و ارتقای تربیت دینی در جامعه است و بستر سامان یافته برای دستیابی به این اهداف توسط آموزش و پرورش فراهم می‌شود.

ذوعلم، محورهای همکاری آموزش و پرورش و حوزه‌های علمیه را در عرصه فعالیت‌های تبلیغی و پرورشی، فعالیت‌های آموزشی، ارتقای نیروی انسانی و فعالیت‌های پژوهشی بیان می‌کند و می‌گوید: نظریه اسلامی علم و دین و دلالت‌های آن بر برنامه درسی با اهدافی نظیر بازخوانی فعالیت‌های گذشته و نگاهی به برنامه‌ها و چشم‌انداز آینده مورد بررسی قرار گرفته است و به این ترتیب در آینده‌ای نزدیک شاهد اتفاق‌های خوبی به لحاظ تربیتی در سطح مدارس خواهیم بود.

سیدمحمدمهدی رکنی که نویسندگی برنامه پنجره را عهده‌دار است هم مانند بقیه عوامل در استودیو حضور پیدا می‌کند تا اطلاعات مورد نیاز گوینده یا تهیه‌کننده را در اختیارشان قرار بدهد. وی می‌گوید: من از طریق وب‌سایت‌ها و منابع اینترنتی مختلف، مقالات، گفت‌وگو‌ها و نقدهای گوناگونی را مورد بررسی قرار دادم تا شناخت بهتری نسبت به موضوع برنامه داشته باشم. البته از طریق نهادهای مرتبط، آمار و اطلاعات را در حوزه‌های تربیتی کسب می‌کنم تا بتوانم متن‌های دقیقی در اختیار برنامه قرار بدهم. وی می‌افزاید: بیانات رهبر معظم انقلاب در خصوص تحول و ضرورت تغییر در شیوه‌های آموزشی بسیار با اهمیت است و به همین دلیل پس از مطالعه کامل متن بیانات رهبری سعی کردم این مطالب را در بخش‌های جداگانه بنویسم تا مسوولان و مردم از تاکیدات رهبر معظم انقلاب در این زمینه مطلع شوند.