شبی به شیرینی یک هندوانه تو سرخ

راه شب به عنوان یک جنگ ترکیبی با اجرای هومن حاج عبداللهی، تلفیقی از فضای دوستانه و خودمانی را کنار آیتم‌هایی جذاب تقدیم مخاطبان می‌کند.

این برنامه ابتدا به عنوان طرحی برای یک جنگ شبانه به مرحله تصویب رسید و سپس طی جلساتی در قالب‌بندی خاصی جای گرفت. یوسفی، تهیه‌کننده راه شب می‌گوید: «ایده یک برنامه تلفیقی توسط دکتر احمدی و آقای کریمان به عنوان مدیران شبکه و گروه تفریحات و سرگرمی داده شد و در نهایت به این جمع‌بندی رسیدیم که یک فضای رادیویی ـ تلویزیونی را در برنامه ایجاد کنیم. راه شب در وهله اول تلاش می‌کند شفاف باشد و بی‌هیچ حاشیه‌ای حرف‌های ساده خود را بیان کند.»

ضرباهنگ موسیقی و صدا ازجمله ویژگی‌های خاص شبانه‌های رادیویی است. این خصیصه در تلویزیون به مدد بهره‌گیری از تصویر، حالتی واقعگرایانه به خود می‌گیرد.

راه شب اما در کنار همتای رادیویی‌اش به بهترین شکل این دو ویژگی را در خود جای داده است، به نحوی که دوربین مستقر در استودیوی رادیویی، تصاویر زنده اجرای راه شب را در اختیار کارگردان تلویزیونی شبکه 5 سیما قرار داده است و برای دقایقی مخاطب را با دو مدیوم صدا و تصویر روبه‌رو می‌کند.

جذابیت‌های راه شب به همین جا ختم نمی‌شود. این برنامه تلویزیونی جزو معدود برنامه‌هایی است که خارج از استودیوهای سر پوشیده سیما و در نقطه‌ای دور، واقع در تپه‌های صبا اجرا می‌شود. خنکای فضای شبانگاهی، دریاچه پرآبی که درست میان استودیو صبا قرار دارد و سرسبزی محیط، از ویژگی‌هایی هستند که به حس زنده بودن برنامه کمک کرد‌ه‌اند. علیرضا عاصم یوسفی (تهیه‌کننده) در این باره می‌گوید: «در این برنامه تلاش شده است حتی‌الامکان از المان‌های موجود در فضای طبیعی استودیو صبا بهره ببریم؛ مثلا آقای جمارانی که از متخصصان فنی پخش است هر شب بخشی از تصاویر خیابان ولنجک و چراغ‌های روشن بام تهران را به صورت زنده در اختیار کارگردان تلویزیونی ما قرار می‌دهد تا فضایی دلنشین و زیبا خلق شود.»

او ادامه می‌دهد: «از دیگر جذابیت‌های تصویری، برنامه استفاده از هندوانه به عنوان یک میوه معروف تابستانی و در حقیقت وسیله پذیرایی ما از مهمانان است. پیامک‌های زیادی هم در این خصوص به دستمان می‌رسد و مردم عمدتا می‌پرسند چرا از هندوانه استفاده می‌کنیم. به اعتقاد بنده، رسانه باید از تجمل‌گرایی فاصله بگیرد و به رواج سادگی بپردازد.»

راه شب سنت‌ها و آداب رسوم تهران قدیم را در بسیاری از بخش‌های فرمی و محتوایی خود نشان می‌دهد یکی از این بخش‌های جذاب، شیوه ورود مهمانان به برنامه است که توسط اسب و درشکه صورت می‌گیرد.

یوسفی دلیل بهره‌گیری از این نماد جذاب را نمایش یکی از سنت‌های قدیمی ایران می‌داند و می‌گوید: «قصد ما بر این بود تا حسی نوستالژیک را به بیننده انتقال دهیم، حتی دوستانی که در اتاق فرمان نظاره‌گر برنامه هستند، با ورود مهمانان توسط این درشکه به وجد می‌آیند و از شنیدن موسیقی سنتی که توسط محمد بابایی و به صورت زنده نواخته می‌شود، لذت می‌برند. دیدن دوباره این سنت‌های از دست رفته حس خوبی در همه ما زنده می‌کند که وصف ناشدنی است.»

تهیه‌‌کننده راه شب ادامه می‌دهد: «گذشته همواره دارای آرامشی درونی است و معتقدم این آرامش بخوبی در شب و با نمایش نمادهایی از گذشته که در شهر قدیمی‌مان، تهران خلاصه می‌شود، قابل انتقال است. این علقه شخصی به رسوم کهن و خاصه شهر تهران باعث شده چنین ویژگی‌هایی را در این برنامه وارد کنیم.»

یوسفی همچنین به حضور 2 مجری در برنامه اشاره می‌کند و می‌گوید: «بخشی از اجرای طنز برنامه به عهده امیر سهیلی است که به جای شخصیت قلندر بازی می‌کند و در حقیقت برخی ابهامات و اتفاقات برنامه را پیش‌روی بیننده ترسیم و به ایجاد فضای زنده و پرتحرک پشت و مقابل دوربین کمک می‌کند. قلندر حرف دل مردم را می‌زند و حتی زبان طنز مخاطب در مواجهه با انتقاد به مجری و برنامه است. امیر سهیلی به عنوان یکی از دوستان هنرمند بنده جای خود را بخوبی میان مخاطبان باز کرده و هر از گاهی ضمن شوخی با هومن حاج عبداللهی، کاریکاتور او را می‌کشد یا برایش اشعار طنزی می‌سراید.»

بخش اعظمی از برنامه راه شب مبتنی بر کلام مجری و مهمانان است. گفت‌و‌گوهای ساده و صمیمی که تا پاسی از شب ادامه دارد و به گفته عوامل برنامه و طبق پیامک‌های رسیده، مخاطبان را نیز با خود همراه می‌کند.

اما از دیگر بخش‌های این برنامه می‌توان به آیتم‌های تولیدی اشاره کرد که در فواصل گفت‌وگوها پخش می‌شود. تولید این بخش‌ها مبتنی بر کار شبانه روزی عوامل پشت صحنه است. گرافیست، انیماتور، تدوینگر، صدابردار، نریتور و... تیمی ده دوازده نفری را تشکیل می‌دهند که با ساعت‌ها صرف زمان، بخش‌های کوتاه چند دقیقه‌ای را آماده و روانه آنتن می‌کنند.

در اتاق تدوین، حامد دولت‌مرادی و امیر جعفرزاده پشت مانیتورهای خود نشسته‌اند و مشغول آماده‌سازی 2 آیتم ثابت در برنامه هستند.

سجاد مشحون که کارگردانی و تدوین بخش‌های تولیدی راه شب را به عهده دارد، می‌گوید: «این برنامه شامل یک سری آیتم مستند است که اغلب بخش‌های گزارشی برنامه را تشکیل می‌دهد و قسمت دوم آیتم‌ها مربوط به نماهای تصویری و انیمیشن‌هاست.»

مشحون ادامه می‌دهد: «در تهیه گزارش‌ها تلاش می‌کنیم فضا آموزنده و شاد باشد. موضوعات مختلفی را برای این بخش در نظر می‌گیریم؛ همچون خاطرات تابستانی، شوخی‌های خانوادگی و... عموما به سراغ جمع‌های صمیمی و خانوادگی در پارک‌ها یا امامزاده‌ها می‌رویم و چند ساعتی را با مردم سپری می‌کنیم. ممکن است از هر دری سخن به میان آید و باعث جذابیت بحث شود. سعی می‌شود گفت‌وگوها کاملا واقعی و مستند باشند.»

وی بخش‌های دیگر برنامه را چنین معرفی می‌کند: «گزارش از مشاغل شبانه و صحبت با افرادی چون رفتگر شهرداری، پرستار، آتش‌نشانان و حتی گردوفروشی که در میدان دربند تا نیمه‌های شب مشغول کار است بسیار مورد توجه بیننده‌های راه شب قرار گرفته است. همچنین برای تنوع دیداری و تغییر حال و هوای برنامه از یک سری وله کوتاه استفاده می‌کنیم که شامل تصاویری از تهران قدیم، آداب و رسوم شب‌نشینی، حمل و نقل در قدیم و... است و با ریتمی تند و موسیقی شاد در فواصل برنامه پخش می‌شوند.»

محمدحسین سلطانی (کارگردان هنری آیتم‌ها) نیز درخصوص فضای فانتزی بخش‌های تولیدی توضیح می‌دهد: «ریتم طنز برنامه به گونه‌ای است که از لودگی کاملا فاصله داریم و فضای فانتزی را برای بزرگ‌ترها در نظر گرفته‌ایم. در گزارش‌ها و در شب‌های گرم تابستانی، مهم‌ترین مساله برای ما شاد کردن دل مردم است و این که بیننده از دیدن ما لذت ببرد. این ویژگی را در کار تیمی خود نیز لحاظ کرده‌ایم، به گونه‌ای که برای تولید هر بخش، ساعت‌ها زمان صرف می‌شود و از سلایق و نظرات مختلفی استفاده شده است تا نتیجه کار زیبا و موردپسند مخاطب قرار گیرد. بسیاری از دوستان ما حتی شب‌ها نیز به منزل نمی‌روند و روی آیتم‌ها کار می‌کنند.»

وی در ادامه می‌گوید: «تلاش ما براین بوده از سیستم گرافیکی جذابی استفاده کنیم تا چشم مخاطب در آن ساعت شب خسته نشود. ضمن این که در رنگ‌بندی و بهره‌گیری از نور، هارمونی خاصی رعایت شده است تا آیتم‌ها شادابی و طراوت خود را حفظ کنند و فقط بخش مناجات پایانی برنامه کمی از ریتم معمول خارج است و مخاطب را برای استراحت و شروع روزی دوباره آماده می‌کند.»