عربده کشی اوباشان یا خشم محرومان!

6 اوت 2011 قطعا نقطه عطفی در تاریخ انگلیس، این جزیره ثبات! خواهد بود؛ روزی که جوانانی بیکار از محله چند ملیتی و فقیر "تاتنهام" (Tottenham) درپی کشته شدن "مارک دوگان" راننده سیاهپوست 29 ساله در برنامه از پیش تعیین شده پلیس با شلیک گلوله به سینه اش اعتراضی تاریخ ساز را آغاز کردند.

در ساعت ۱۷:۳۰شنبه ۶ آگوست، خانواده دوگان و ساکنین محله "براود واتر" که حدود 200 نفر بودند به سمت ایستگاه پلیس تاتنهام تظاهرات کردند. معترضین از پلیس درباره چگونگی قتل دوگان توضیح می‌خواستند. سربازرسی به آنها توضیحاتی داد، اما این افراد می‌خواستند از فرد با درجه بالاتری از وی توضیح بخواهند.

در ساعت ۲۰:۲۰، تعدادی از افراد راهپیمایی کننده، به سمت دو خودرو پلیس حمله کردند و پس از آن شلیک گلوله به سمت تظاهرات کنندگان انجام شد. اعتراضات سریعا به دیگر نقاط لندن کشیده شد و 5 روز بعد کل انگلستان را ملتهب کرد.

به گزارش مهر آنچه این نوشته در پی بررسی و تدقیق در آن است "ماوقع" حوادث اخیر انگلیس که برخی رسانه ها آن را "شورش و اغتشاش" و بعضی "قیام محرومان" یا "اعتراض فقرا" دانسته اند نیست، بلکه "چرایی" این اعتراضات و علت "سرعت" گسترش آن است. اعتراضاتی که در روز 7 اوت مناطق لندن همچون وودگرین، انفیلد تاون، پاندرز اند، بریکستون و کرایدون را به آتش کشید و در 8 اوت بیرمنگام، لیورپول و بریستول را نیز فرا گرفت.

چرایی اعتراضات

انگلستان (England) نام نیمهٔ جنوبی جزیره بریتانیای کبیر و یکی از چهار بخش کشور بریتانیا است. بررسی ساختار جمعیتی انگلستان نشان می دهد که مردم این کشور از قومیتها، نژادها، گروههای زبانی و مذهبی مختلف تشکیل شده و بافتی تقریبا ناهمگن دارد. محله به محله شهرهای این کشور دارای لهجه های و رفتارهای اجتماعی مختلف است که بیانگر تفاوت ریشه و نژاد آنها است، از آفریقایی و آسیایی گرفته تا آمریکای لاتینی و روسی و اروپائیان شرقی. این ساختار جمعیتی متفاوت به لحاظ مذهبی نیز تفاوت های زیادی دارند و از مسلمانان تا بودائی ها، هندوها و دگر مذاهب هستند.

این تفاوتها گرچه به خودی خودی در بسیاری موارد می تواند تنش آفرین باشد، اما تنش بیشتر مواقعی اوج می یابد که تبعیض و اختلاف طبقاتی هم به آن افزوده شود و با نوعی طرد شدگی و انزوا همراه باشد. البته این امر با سیاست تبعیض آمیز دولت تقویت می شود و محفلی برای اعتراضات فراهم می آورد.

در یک بعد دیگر وقتی که جامعه با کنترل شدید و آزار دهنده پلیس و دولت اداره می شود کوچکترین اعتراض و باز شدن یک رخنه کوچک امنیتی، وقایعی سلسله وار را در پی دارد که هم در حدی غیر قابل کنترل گسترش می یابد و هم در عمقی باورنکردنی بدلیل "انباشت خشم" چهره نمی نماید. و همه چیز را می سوزاند تا شاید صدای خفته سالیان متمادی شنیده شود و ساختار نامتوازن وناعادلانه سیاست و اقتصاد را تکانی بدهد.

مرگ مارک دوگان به واقع بهانه ای برای طبقات زیرین جامعه انگلیس بود تا فریاد "بی عدالتی" را بلند کنند و از هر ابزاری برای اعتراض استفاده کنند تا عمق درد و مظلومیت خود را نشان بدهند و سران خام اندیش خود را به فکر وادارند.

علت شتاب اعتراضات

مهمترین علت سرعت اعتراضات انگلیس "گستردگی فقر"، "شدت تبعیض" و "انباشت خشم" در جامعه انگلیس است؛ جامعه ای که همه مناطق آن چه مرفه نشین و چه فقیرنشین خشمی متراکم و دردی کهنه دارد که از دید مردم، دولت و ساختار اقتصادی و امنیتی عامل آن است. برای همین است که مظهر امنیت یعنی پلیس و مظهر اقتصاد یعنی بازار و فروشگاههای بزرگ به آتش کشیده می شوند.

اعتراضات انگلیس به واقع داد بلند و خشمگینانه فقرا، محرومین و طردشدگان بود و برای همین از هر محله ای به گوش می رسید و سرعت فراگیری آن برای همه تعجب آور بود. دستپاچگی پلیس و دولت انگلیس هم نشان داد که خشم عمیق بخشی بزرگ از جامعه انگلیس گرچه ممکن است دمی فروبخوابد اما آتشی زیر خاکستر است که می تواند با جرقه ای دوباره دودمان هر دولتی هر چند قدرتمند را بسوزاند.

اما گویی دولت نشینان محافظه کار انگلیس و نخست وزیر حیرت زده آن "دیوید کامرون" همان رویه تاریخی محافظه کاران را در پیش گرفته و معترضین فقیر و بیکار را با انگ اراذل، اوباش و بی فرهنگ منکوب می کنند تا شاید دیگر هیچگاه سربرنیارند و به خاموشی تمام نشدنی بروند.