جمعه سیاه برای بورس‌های جهان

در لندن و پاریس نیز شاخص‌ها به طور متوسط 3 درصد کاهش داشتند. در آسیا شاخص بازارهای نوظهور 2/3 درصد کاهش پیدا کرد. این کاهش در شاخص بورس تایوان به 6/5 درصد رسید که بیشترین میزان از سال 2008 است. شاخص بورس کره 7/3 درصد، بورس ترکیه 4/3 درصد و بورس روسیه نیز 9/2 درصد سقوط کرد.

اقتصاد جهان در سال 2008 و در پی ورشکستگی بانک سرمایه‌گذاری لمن برادرز با بیش از 150 سال سابقه، در رکودی فرو رفت که نمونه آن از سال 1929 تا آن زمان مشاهده نشده بود. بسیاری از تحلیلگران تصور می‌کردند بانکی به بزرگی لمن برادرز هیچگاه ورشکست نخواهد شد، اما با سقوط این بانک تمام تحلیل‌ها نقش بر آب شد و نگرانی سراسر دنیا را فراگرفت. اکنون دوباره این نگرانی به بازارهای مالی و اقتصادی بازگشته است.

تحت تاثیر این تحولات قیمت نفت در بازارهای جهانی به شدت کاهش یافت به طوری که بهای نفت سبک آمریکا به حدود 86 دلار در هر بشکه رسید. در لندن هم قیمت نفت برنت به 107 دلار و 50 سنت کاهش پیدا کرد.

این تحولات قیمت طلا را نیز تحت تاثیر قرار داد. قیمت هر اونس طلا در بورس فلزات لندن از 1670 دلار گذشت تا رکورد جدیدی برای قیمت این فلز گرانبها بر جای مانده باشد. در این شرایط سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند به جای سرمایه‌گذاری در بازار سهام به خرید فلزات گرانبها روی بیاورند.

دولت آمریکا پس از آن‌که موفق شد بر سر افزایش میزان بدهی‌های دولت با کنگره به توافق برسد، اکنون برسر موضوع مالیات‌ها و نیز اعتبارات صنعت هوانوردی این کشور با نمایندگان جمهوریخواه کنگره به مشکل جدی خورده است. نمایندگان کنگره این کشور با آغاز تعطیلات تابستانی خود بین 200 تا 400 پروژه عمرانی در صنعت هوانوردی این کشور را بلاتکلیف گذاشتند که این مساله 75هزار کارگر این بخش را در معرض بیکاری قرار داده است.

در اروپا نیز با وجود تلاش‌های اتحادیه اروپا و صندوق بین‌المللی پول، سایه بحران مالی همچنان در حال گسترده‌تر شدن است. یونانی‌ها با وجود دریافت ده‌ها میلیارد دلار کمک اتحادیه اروپا همچنان گرفتار بحران سنگین بدهی هستند. در این میان وضعیت اسپانیا به عنوان یکی از اقتصادهای بزرگ اروپا چندان رضایت‌بخش نیست و هر آن احتمال فروپاشی اقتصاد این کشور به علت بدهی سنگین وجود دارد. بسیاری از تحلیلگران سرنوشت یونان را در انتظار اسپانیا می‌دانند. در ایتالیا نیز سیلویو برلوسکنی، نخست‌وزیر این کشور از بروز بحران در اقتصاد این کشور به عنوان دومین اقتصاد بزرگ اروپا خبر داد و از نمایندگان مجلس خواسته است تدابیری فوری برای جلوگیری از این بحران بیندیشند. وی اتحادیه‌های کارگری را نیز به همکاری در این زمینه فراخوانده است.

تجربه بحران‌های مالی گذشته در جهان نشان می‌دهد که اقتصاد ایران و بازار سرمایه کشورمان تقریبا هیچ تاثیری از این بحران‌ها نپذیرفته است و در این رویداد نیز همین تحلیل می‌تواند مطرح باشد. در واقع به دلیل عدم درهم‌تنیدگی بازار سرمایه ایران با بازارهای جهانی، هیچ دلیلی برای تاثیر‌پذیری از بحران‌های بین‌المللی وجود ندارد و تنها عامل تاثیرگذار در این میان می‌تواند اثر روانی این موضوع باشد که این عامل نیز تقریبا بی‌اثر به نظر می‌رسد. با این حال چنانچه این بحران در بخش‌های واقعی اقتصاد جهان از جمله تاثیر بر قیمت انواع کالاهای وارداتی به ایران متجلی شود، آن‌گاه اقتصاد کشورمان نیز از این موضوع متاثر خواهد شد؛ اما هنوز مشخص نیست سقوط اخیر بورس‌های جهان یک اتفاق مقطعی است یا آغاز یک بحران جدید اقتصادی در جهان. تحلیلگران بی‌صبرانه منتظر ارائه گزارش جدید دولت آمریکا درباره وضعیت اقتصادی این کشور و آمار رشد اقتصادی و اشتغال هستند. ارائه این گزارش نقش مهمی در توقف یا ادامه بحران اخیر در سراسر جهان خواهد داشت.