هفت هنر بر سفره افطار

از آن فترت تا این طراوت،‌ گرچه زمانی طولانی گذشته، اما نویدبخش نگاهی نو به هنر از سوی مسوولان و البته مردم است. نسیم رمضانی هنر در واقع از تلویزیون وزیدن گرفت؛ زمانی که شبکه‌های گوناگون سیما با مجموعه‌های تلویزیونی خود، کام روزه‌داران را بر سر سفره افطار شیرین کردند و ساعاتی دلپذیر برای آنان رقم زدند.

با موفقیت مجموعه‌های تلویزیونی بود که باور و عادت اشتباه کاهش فعالیت‌های هنری در ماه مبارک نیز ترک برداشت و نهادها و مراکز هنری وابسته به وزارت ارشاد و شهرداری‌ها نیز به فکر استفاده از فضای معنوی رمضان افتادند.

نخستین گروه هنرمندان که رخوت چند ساله را از خود زدودند و سنت تعطیلی ماه رمضان را کنار نهادند، تئاتری‌ها بودند. گرچه ابتدا تنها نمایش‌های مناسبتی و مذهبی فرصت روی صحنه رفتن در ایام روزه‌داری را پیدا می‌کردند، اما بتدریج مشخص شد تماشاگران برخلاف باور بسیاری از مسوولان و شاید خود هنرمندان، از این که روزه خود را در سالن‌های تئاتر افطار کنند، بسیار راضی هم هستند. تجربه چند سال گذشته نیز نشان داده تعدادی از پرفروش‌ترین آثار نمایشی ایران در ماه رمضان اجرا شده‌ است که برای نمونه می‌توان به نمایش «منهای دو» با کارگردانی داوود رشیدی اشاره کرد که مرداد و شهریور سال گذشته روی صحنه رفت.

رمضان امسال هم تئاتری‌ها سفره رنگینی را برای افطارمخاطبان تدارک دیده‌اند. 15 نمایش که از چند روز قبل روی صحنه رفته ‌است، در این ایام به کار خود ادامه خواهد داد و کنارش نمایش‌های ویژه و مناسبتی اذان صبح در تالار وحدت و سحر و گامبالو برای کودکان در فرهنگسرای نیاوران اجرا می‌شود. البته به سنت چند سال گذشته، برپایی مجالس تعزیه و شبیه‌خوانی نیز در برنامه‌های رمضان گنجانده شده که این بار خانه هنرمندان میزبان آن است.

تا چند سال پیش، رمضان ماه افت برپایی نمایشگاه‌های هنرهای تجسمی بود. حتی اگر چند مرکز و موسسه دولتی در ایام روزه‌داری برگزاری نمایشگاه‌هایی را تدارک می‌دیدند، نگارخانه‌های خصوصی به کلی تعطیل می‌شدند. البته امسال شرایط هنرهای تجسمی نیز تفاوتی فاحش پیدا کرده و تحرکی تازه در آن دیده می‌شود. یکی از ویژگی‌های شاخص این فعالیت‌ها، حضور پررنگ هنرمندان پیشکسوت است که کنار جوانان آثارشان را با موضوعات متناسب با این ماه به نمایش در آورده‌اند. از آنجا که هنرهایی نظیر خوشنویسی، نقاشی و گرافیک ظرفیت بالایی برای انتقال مفاهیم معنوی دارند، آثار به نمایش درآمده در بیشتر نمایشگاه‌های رمضان امسال با حفظ ارزش‌های هنری، مضامینی مذهبی دارند.

بر پایی نمایشگاه عکس نیایش، کتابت قرآن کریم با حضور 300 خوشنویس در تالار وحدت، نمایش آثار خوشنویسی و نقاشیخط در موزه هنرهای معاصر و برگزاری هشتمین جشنواره جهانی بسم‌الله در فرهنگسرای رسانه تنها بخشی از این فعالیت‌هاست. اما کنار این برنامه‌ها، برپایی بخش هنرهای تجسمی نمایشگاه قرآن کریم که برای نخستین بار صورت می‌گیرد، اتفاقی مهم به شمار می‌آید که استقبال گسترده مردم از آن در 4 روز گذشته نشان دهنده نقش مهم و نافذ هنر معنوی است.

در حالی که سینماهای کشور نیز با طرح اکران ویژه رمضان به استقبال این ماه مبارک رفته‌اند، تنها این موسیقی است که از قافله دیگر هنرها عقب مانده است. در حالی که قالب‌های گوناگون موسیقی بدون ساز چون منقبت خوانی‌ها، نعت‌خوانی‌ها، سحوری و... در گوشه و کنار کشور ویژه این ایام اجرا می‌شوند، این پرسش پیش می‌آید که چرا این سنت‌ها به طور شایسته‌تری مورد توجه مسوولان قرار نمی‌گیرد.

گرچه امسال بخشی از برنامه هنری دلشدگان در تالار وحدت به موسیقی مذهبی ویژه این ماه اختصاص دارد، اما این کافی نیست و باید به طور جدی‌تری به آن پرداخت تا هفت هنر سفره افطار رمضان تکمیل شود.