مهاجرت در ایران معکوس می‌شود

طرح هادی روستایی با هدف بهسازی و نوسازی خانه‌های روستایی در سال 84 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و از آن سال نیز برای اولین بار در استان زنجان به عنوان استان پایلوت به اجرا درآمد. البته مسوولان این طرح در استان زنجان معتقدند که فراهم کردن شرایط ایده‌آل برای روستاییان و بازگشت آنها به روستا در حال حاضر امکان‌پذیر نیست اما با توان اندک خود توانسته‌ایم تا حدودی امکان بازگشت روستاییان را به زادگاه خود را فراهم کنیم. هرچند که با گذشت 6 سال از اجرای این طرح تعداد روستاهای خالی از سکنه در این استان کم هم نیست.

اسماعیل بیگدلی، مدیرکل امور روستایی استانداری زنجان با بیان این تاکنون 1401 نفر برای برگشت به روستا ثبت‌نام و تسهیلات دریافت کرده‌اند و پرونده تعدادی دیگر نیز در حال بررسی است، می‌گوید: اجرای این طرح تاکنون موفقیت‌آمیز بوده، اما از آنجا که محرومیت روستاهای ما بسیار بالاست، مسلما نمی‌توان شرایط ایده‌آلی برای روستاییان به وجود آورد اما با همین میزان امکانات نیز درخواست‌های زیادی برای بازگشت داشته‌ایم.وی در گفت‌وگو با «جام‌جم» مهم‌ترین عامل مهاجرت روستاییان به شهر را بحث اشتغال و نبود درآمد کافی می‌داند و می‌گوید: اولین برنامه ما واگذاری زمین رایگان به متقاضیان برگشت به روستا و تحویل 10میلیون تومان وام به منظور ساخت مسکن است. به محض این که کار ساخت مسکن از پیشرفت 70 درصدی برخوردار شد، افراد را به صندوق مهر امام رضا(ع) برای دریافت وام اشتغالزایی معرفی خواهیم کرد. بیگدلی به سایر موارد پیش بینی شده در طرح اشاره می‌کند و می‌افزاید: احداث سالن‌های ورزشی، خانه‌های بهداشت و بوستان از جمله این خدمات است که بر این اساس تاکنون اقداماتی صورت گرفته است.

وی با بیان این که دولت موظف شده است در روستاهای بالای هزار نفر، سالن‌های ورزشی احداث کند، می‌گوید: در سال‌های گذشته در چند روستا این امر محقق شده و امسال نیز 82 سالن ورزشی در کل روستاهای استان احداث می‌شود.

به گفته بیگدلی در خصوص ایجاد خانه‌های بهداشت کمبودهایی وجود داشت که با تاسیس 47 خانه روستایی تا پایان سال جاری این کمبود به طور کامل برطرف خواهد شد.

وی همچنین تعداد روستاهای خالی از سکنه را در استان زنجان زیاد می داند و می افزاید: تا کنون 01 روستای خالی از سکنه که به صورت گروهی روستایشان را ترک کرده بودند خواستار دریافت تسهیلات برای برگشت به روستا شده اند . آنهایی هم که تا کنون برگشته اند افرادی هستند که در روستا ملک و خانه ای داشته اند و با گرفتن تسهیلات برای بهسازی خانه هایشان به روستا برگشته اند .

وی اضافه می کند تا کنون 822 روستا خواستار افزایش محدوده اراضی شده اند که به آنها نیز این تسهیلات داده شده است. وی در حال حاضر یکی از مشکلات اصلی روستاییان برای برگشت به زادگاهشان را مشکلات حمل و نقل جاده ای و راههای روستایی عنوان می کند.

مدیرکل بنیاد مسکن استان زنجان نیز با تقسیم‌بندی مهاجران از روستا به 3 بخش گروهی، انفرادی و خودمالک و به روند رو به رشد اجرای طرح از سال 84 تاکنون اشاره می‌کند و به «جام‌جم» می‌گوید: در بخش گروهی یعنی روستاهایی که خالی از سکنه شده و خواستار بازگشت گروهی هستند تاکنون 641 خانوار متقاضی بازگشت به 12 روستا شده‌اند که پرونده آنها در حال گذر از مراحل مختلف اجرایی است و بزودی به روستاهای خود باز خواهند گشت.

احمد حاجی‌زاده می‌افزاید: در بخش انفرادی نیز 310 خانوار در 14 روستا متقاضی دریافت تسهیلات بوده‌اند که زمین به آنها واگذار شده و برای دریافت وام ساخت مسکن به بانک معرفی شده‌اند. 792 خانوار نیز در بخش خودمالک یعنی کسانی که صاحب زمین در روستاها بوده و فقط متقاضی دریافت وام هستند، ثبت‌نام کرده و از طرف ما به بانک‌ها معرفی شده‌اند.

وی می‌افزاید: با این آمار و با احتساب هر 5/4 نفر به عنوان یک خانوار از ابتدای طرح تاکنون توانسته‌ایم شرایط بازگشت 7844 نفر به روستاها را فراهم کنیم که این خود یک موفقیت نسبی است.حاجی‌زاده با بیان این که روند تخلیه روستاها در سال‌های گذشته و مهاجرت بی‌رویه روستاییان به شهرها موجب نگرانی برنامه‌ریزان شده است، تصریح کرد: مهاجرت نه‌تنها سبب خروج نیروی کاری جوان از روستاها بلکه در شهرها نیز موجب حاشیه‌نشینی و بروز و ظهور ناهنجاری‌های اجتماعی و اخلاقی شده است. از سوی دیگر با ادامه روند مهاجرت تولیدات کشاورزی با تهدید جدی مواجه شده و روستاها خالی از سکنه مانده است.

طرح هادی روستایی که در سال 48 به تصویب رسیده است برای دو برنامه 5 ساله با هدف نوسازی و بهسازی دو میلیون واحد مسکونی روستایی در عرض 01 سال تنظیم شده است. به بیان دیگر سالی 002 هزار خانه روستایی باید ساخته شود. در حال حاضر 8021 آبادی در استان زنجان وجود دارد که 679روستا دارای سکنه و 232 روستا خالی از سکنه هستند.

دی ماه سال گذشته در استان زنجان از روستائیانی که متقاضی بازگشت به روستا بودند ثبت نام به عمل آمد.

فاطمه مرادزاده / گروه ایران