تعریف گروه سنی جدید برای کتاب‌های کودک و نوجوان

برخی هم مانند محسن یگانه، مدیر انجمن فرهنگی ناشران کودک زمان این طبقه‌بندی را به پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ارجاع می‌دهند که الگوبرداری از غرب بوده است. اگر این فرض را هم قبول کنیم باید توجه داشته باشیم که حتی در همان غرب هم سال گذشته نویسندگانی مانند جی.کی. رولینگ، فیلیپ پولمن، تری پرچت و مایکل روزن در کنار حدود هزار نویسنده کودک و نوجوان مطرح دیگر در انگلستان خواستار حذف رده‌بندی سنی کتاب‌ها به طورکلی شدند.

شاه‌آبادی از این گروه‌بندی دفاع می‌کند و می‌گوید: اصل گروه‌بندی را نمی‌توان قدیمی شده و ناکارآمد تلقی کرد بلکه مسائلی که برای این گروه‌های سنی تعریف شده است و موقعیت خاصی که داشته و دارند تغییر کرده است.

او تاکید می‌کند: پیدا کردن روشی استاندارد که براساس آن بتوان گروه‌بندی را در حوزه کودک و نوجوان انجام داد تا همه کشور را پوشش دهد امکان‌پذیر نیست.

شاه‌آبادی توضیح می‌دهد: با توجه به تغییرات و سطح فرهنگ و اقتصاد در مناطق مختلف کشور، مفهوم کودکی یا نوجوانی متفاوت است برای همین هم عملا نمی‌توان روشی استاندارد برای این طبقه‌بندی در نظر گرفت.

معاون کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به گروه سنی «و» که در سال 86 به این گروه‌بندی‌ها اضافه شد، می‌گوید‌: گروه «و» کتاب‌هایی را شامل می‌شد که به سن مخاطب ارتباط ندارد و بزودی هم گروه جدیدی را برای مخاطبان زیر 6 سال تعریف خواهیم کرد.

گروه سنی زیر 6 سال گروهی است که فقدان توجه به آنها در گروه‌بندی فعلی بیشترین انتقاد را نزد کارشناسان داشته است؛ به عنوان مثال فریبا کلهر نویسنده سرشناس کودک کشورمان به «جام‌جم» می‌گوید: گروه‌بندی فعلی بسیار قدیمی و ناکارآمد و خیلی کلی است، امروز ما حتی برای نوزادان هم کتاب داریم در حالی که در گروه‌بندی فعلی اصلا سن زیر 6 سال دیده نشده است.

او تاکید می‌کند: من به عنوان یک نویسنده در ذهنم طبقه‌بندی خاص خودم را دارم و می‌دانم که برای چه گروه سنی می‌نویسم، اما وقتی می‌خواهیم کتاب را منتشر کنیم و بوی‍ژه اگر ناشر دولتی باشد ناگزیر از پیروی از همان طبقه‌بندی قدیمی هستیم.

کلهر ادامه می‌دهد: برخی ناشران خصوصی که در نمایشگاه‌های بین‌المللی شرکت کرده‌اند متوجه این مشکل شده‌اند و خودشان به طور مستقل قدم‌هایی در اصلاح آن برداشته‌اند و به نظر می‌رسد کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هم باید در اصلاح این گروه‌بندی پیش قدم شود. نکته‌ای که محسن یگانه مدیر انجمن ناشران کودک هم بر آن تاکید می‌کند و به «جام‌جم» می‌گوید: فقط مشکل زیر 6‌سال نیست و حتی امروز مفهوم نوجوانی به دلیل دغدغه‌ها، فعل و انفعالات فکری و فیزیکی در مقایسه با 30 سال پیش تغییر زیادی داشته است و باید بر این اساس و منطبق با واقعیت‌ها و نیازهای جامعه امروز، یک بازنگری دوباره‌ در این گروه‌بندی داشته باشیم.

او ادامه می‌دهد: شما اگر به جدول طبقه‌بندی‌ها نگاه کنید می‌بینید بیشتر براساس مقطع تحصیلی است تا نیازهای واقعی کودک و نوجوان و کمتر مسائل جامعه‌شناسی و روان‌شناختی که امروز بچه‌ها با آنها درگیر هستند مورد توجه قرار گرفته است. یگانه تصریح می‌کند: ما خودمان در انجمن ناشران کودک تقریبا هر سه سال را یک گروه سنی در نظر گرفته‌ایم یعنی از صفر تا 3 سال شروع کردیم تا سال‌های پایانی دوره دبیرستان که باز هم معتقد هستیم این گروه‌بندی هم نمی‌تواند خیلی به طور مطلق درست باشد اما از وضعیت فعلی بهتر است.

فریبا کلهر هم معتقد است که برای رفع این مشکل باید یک شورایی متشکل از روان‌شناسان تخصصی کودک و نوجوان و جامعه‌شناسان در کنار مدیران فرهنگی، نویسندگان و ناشران بازنگری در رده‌بندی سنی کتاب‌های کودک و نوجوان را مورد بررسی قرار دهند.