چنارهای ولیعصرتهران نوارپیچی می‌شود

روز گذشته علی‌محمد مختاری، مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری تهران به کنجکاوی‌های اهالی پایتخت درباره نوارهای زردی که از چند روز پیش دور تنه برخی چنارهای خیابان ولیعصر(عج) پیچیده شده‌اند، پاسخ داد و اعلام کرد: چسبی که بر روی این نوارهای زرد وجود دارد مانع حرکت حشرات و آفات روی تنه درختان می‌شود. وی افزود: گرچه فعلا در قالب طرحی آزمایشی 1500 اصله از درختان با این شیوه حفاظت شده‌اند، اما احتمالا در آینده‌ای نزدیک همه آنها نوارپیچی خواهند شد.

مختاری در گفت‌وگویی با ایسنا از تشکیل کمیته‌ای برای صیانت از چنارهای ولیعصر (عج) خبر داد و گفت: شهرداری تهران کمیته‌ای تحت عنوان مدیریت و حفاظت از درختان و فضای سبز خیابان ولیعصر(عج) تشکیل داده است تا با رویکردی فرابخشی و نیز، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مدیریت شهری اقدام به هماهنگ‌سازی بخش‌های فعال در این حوزه ‌کند.

از رئوس برنامه‌های این کمیته زمینه‌سازی برای ایجاد مدیریت واحد در خیابان ولیعصر(عج)، برنامه‌ریزی برای ارتقای اثربخشی اقدامات مدیریت شهری در خصوص درختان، بسترسازی برای مشارکت‌های مردمی و تشکل‌های مردم نهاد در زمینه حفاظت از فضای سبز و درختان پایتخت، بررسی و شناسایی مسائل و مشکلات و نیازهای فضای سبز خیابان و ارائه راهکارهای لازم در زمینه حل این مسائل، از وظایف پیش‌بینی شده برای این کمیته است.

این که چنارها از کی در خیابان ولیعصر (عج) سبز شد قصه‌ای طولانی دارد. حدود 8 دهه پیش مجوز ساخت خیابان ولیعصر(عج) آغاز شد. جاده قرار بود در راستای توسعه تهران، به ییلاق‌های شمیرانات برسد و ماهیتش ایجاب می‌کرد وجهه‌ای متفاوت با خیابان‌های مدرن داشته باشد به همین دلیل دو طرفش را چنار کاشتند و چنارها هم به پاس مهربانی اهالی پایتخت، سایه‌های خنک و مناظری سبز و دلپذیر را به آنها هدیه دادند تا یادشان باشد که هر چقدر هم شهرشان بزرگ شود قرار نیست پیوندشان را با طبیعت بگسلند.

چه تهرانی‌ها و چه شهرستانی‌هایی که به تهران سفر کرده‌اند، حتما خاطره‌ای از خیابان بلند ولیعصر(عج) و چنارهای محبوب دو طرفش ـ که روی سر رهگذران چتر بازکرده‌اند ـ دارند اما اگر از پدربزرگ‌های‌مان درباره چنارها بپرسیم آن وقت شاید چشم‌های شان پر اشک شود که «خیلی فراوان‌تر از حالا بودند، خیلی‌های‌شان خشک شدند، خیلی‌ها را هم خشکاندند، قطع کردند و...» پدربزرگ‌ها راست می‌گویند؛ گرچه قدمت برخی چنارهای ولیعصر به 60 سال می‌رسد، شمار زیادی از آنها قتل عام شده‌اند چه، روزگاری شمار چنارهای خیابان ولیعصر به حدود 20 هزار اصله می‌رسید و اکنون تعداد آنها براساس آمارهای مختلف 10 الی 11 هزار اصله است.

امکان ندارد کسی، چنارهای خیابان ولیعصر(عج) را دیده باشد اما موش‌های بزرگ و خاکستری‌اش را که در حاشیه خشک جوی‌های آب پی هم می‌دوند ندیده باشد! با این حال شاید کمتر کسی با خبر باشد که همان موش‌ها بلای جان درخت‌ها شده‌اند.

ضرر موش‌ها، فقط جویدن ریشه چنار‌ها نیست بلکه سمومی که برای نابودی آنها استفاده می‌شود نیز به گواه بسیاری از کارشناسان محیط زیست تاثیر ناخوشایندی بر درخت‌ها دارد و به آنها آسیب می‌رساند. گرما و بی‌آبی هم دلایلی برای خشک شدن چنارها هستند.

از طرفی آلودگی هوا و در پی آن بارش باران‌های اسیدی بر درختان نیز آنها را رنجور کرده است اما قاتلان اصلی چنارهای ولیعصر (عج) که حتی آلودگی هوا و زیاد شدن موش‌ها و کمبود آب هم به آنها مربوط می‌شود، انسان‌ها هستند.

دلیل افزایش شمار موش‌ها در این خیابان، زباله‌هایی هستند که اهالی‌اش ترجیح می‌دهند داخل نهرهای دو طرف خیابان جا بگذارندشان و دلیل آلودگی هوا هم که واضح است و توضیح بیشتر درباره‌اش تکراری به نظر می‌رسد. از سوی دیگر نرسیدن آب به درختان نیز به گفته بسیاری از فعالان محیط زیست، سیمان‌ریزی فضای اطراف ریشه آنها و سنگفرش کردن کف نهرهاست.

اما این‌ها تنها دلایلی نیستند که ما خودمان را به عنوان قاتلان اصلی میراث سبز نیاکان‌مان مقصر بدانیم. شواهد نشان می‌دهد مجتمع‌های تجاری که در دو طرف خیابان قد کشیده‌اند، نه تنها نور را از چنارها دریغ کرده‌اند، بلکه شماری از صاحبان‌شان، نبودن این درختان را به بودن‌شان ترجیح می‌دهند. کار از قطع کردن درخت‌ها برای احداث پل و... گذشته است، حالا دیگر بعضی از مغازه‌دارها معتقدند درخت‌ها نمای مغازه‌شان را مخدوش می‌کنند. اخیرا حسن پیراسته، عضو کمیته محیط زیست شورای شهر تهران نیز در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان با تایید این موضوع اظهار کرد: برخی از مراکز تجاری بزرگ برای دیده شدن تابلوهای تبلیغاتی خود عوامل خشک شدن درختان را ایجاد و سپس آنها را به طور کامل قطع می‌کنند.

قطع چنارها که حتی پیش از این هم شاهدش بوده‌ایم، در حالی شبانه و بی‌سر و صدا انجام می‌شود که کنده‌های باقی مانده آنها در جوی‌ها نیز نمی‌توانند مسوولان شهرداری را وادار به اعتراف در این باره کنند و باوجود این که هر از گاه کنده‌هایی تازه در میان نهرهای دو طرف این خیابان، خیال رهگذران را آشفته می‌کند، مسوولان شهرداری هنوز گواهی می‌دهند که هیچ درختی در این خیابان قطع نمی‌شود مگر آن که خشک شده باشد! اما آن کنده‌های غم‌انگیز که زخم‌های‌شان تازه است، حرف دیگری می‌زنند.

.... و امروز، گرچه شاید حشرات ریز به واسطه نوارهای زرد رنگ دور تنه‌های درختان خیابان ولیعصر (عج)، از خشکاندن چنارها چشم بپوشند، با قاتلان بزرگ‌تری که ترسی از نوارهای زرد ندارند، چه باید کرد؟!

مریم یوشی زاده ‌‌/‌‌ گروه جامعه