پوست‌اندازی در دنیای هاورکرافت‌ها

بدون شک نمی‌توان تصور کرد که در آینده‌ای نه چندان دور استفاده از هاورکرافت‌ها همچون خودروها عمومیت پیدا‌کند. در حقیقت تجسم این‌که هر فرد ثروتمندی که ممکن است بیش از 10 خودرو داشته باشد، حداقل یک دستگاه هاورکرافت نیز داشته باشد. اما هرچه باشد این فناوری به سبب برخورداری از قابلیت مهم حرکتی یعنی حرکت در آب و خاک هیجان خاص خود را دارد. در سال‌های اخیر برخی از برند‌های سرشناس خودروسازی جهان به طراحی نسل جدیدی از این سیستم‌های حرکتی روآورده‌اند و نمونه محصولات خود را در نمایشگاه‌های خودرو یا نظیر آنها به نمایش می‌گذارند. فولکس واگن از جمله این برندهاست که بتازگی با ارائه هاورکرافت Aqua خبرساز شده است. هاورکرافت Aqua از جمله سیستم‌های حرکتی است که عملا هیچ‌گونه آلاینده کربنی تولید نمی‌کند. همانقدر که این سیستم حرکتی آب و خاک به واسطه بهره‌مندی از طیف گسترده فناوری‌های نوین، سیستمی هیجان‌انگیز به شمار می‌آید، اطلاعات مربوط به طراح آن نیز در نوع خود جالب توجه است.

ژانگ یوهان، طراح 21 ساله چینی است که طرح این هاورکرافت را به مسابقه‌ای جذاب در زمینه سیستم‌های حرکتی ارائه کرده بود و در نهایت توانست جایزه برتر این مسابقه را به خود اختصاص دهد. این مسابقه که تحت عنوان CDN شناخته می‌شود به‌منظور شناسایی طراحان خوش ذوق و مبتکر برگزار می‌شود و امسال نیز همچون دوره‌های گذشته طرحی استثنایی از دل آن بیرون آمده است. مهم‌ترین فاکتوری که برای علاقه‌مندان به شرکت در این رقابت علمی در نظر گرفته شده بود، طراحی سیستمی بود که بتواند به هر جایی برود. چین کشور وسیعی است که برای سفر به نقاط مختلف و دور افتاده آن به سیستم‌های حرکتی متنوعی نیز نیازمند است.

در سال‌های گذشته هاورکرافت‌های دیگری نیز ارائه شده‌اند که هر یک مزایای خاص خود را داشته‌اند. اما همگی آنها یک وجه مشترک داشته‌اند و آن این‌که بخشی از پازل تکامل فناوری هاورکرافت‌ها را تشکیل می‌دهند. چندی پیش رقابت سالانه Michelin Challenge برگزار شد. در آن رقابت سیستم‌های حرکتی سه چرخه با قابلیت حرکت در آب و خشکی ارائه شدند که اتفاقا نظر بازدیدکنندگان را نیز به خود جلب کردند. اما آنچه از سوی این طراح چینی و با حمایت برند فولکس واگن ارائه شده است تقریبا کامل‌ترین فناوری‌ای است که در زمینه هاورکرافت‌ها ارائه شده است.Aqua نه‌تنها روی خشکی بلکه روی سطوح مختلف آبی نظیر رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، تالاب‌ها و همچنین جاده‌های پوشیده از گل و لای و حتی سطوح یخی و مملو از برف براحتی حرکت می‌کند. سیستم موتوری این هاورکرافت را می‌توان نقطه عطف نگاه هوشمندانه طراح به این مجموعه دانست. هاورکرافت Aqua به وسیله موتورهای سلول سوختی هیدروژنی و برق حرکت می‌کند. 4 سیستم پیش رانش مسوولیت به جلو حرکت کردن این هاورکرافت را به عهده دارند. در طراحی قسمت‌های خارجی و داخلی این هاورکرافت تلاش شده تا از حداقل قطعات و بخش‌های جانبی استفاده شود و در عوض تمرکز اصلی روی افزایش توان حرکتی و قدرت مانوردهی آن بوده است. Aqua صرفا برای جابه‌جایی 2 نفر طراحی شده است اما در نگاه نخست کمی تأمل برانگیز می‌رسد. بسیاری که طرح‌های این هاورکرافت را دیده‌اند این پرسش را مطرح می‌کنند که همین 2 نفر هم چگونه می‌توانند سوار بر آن شوند؟! هاورکرافت Aqua به رغم ابعاد فشرده و کوچکش دربرگیرنده مجموعه تقریبا کاملی از سیستم‌های حرکتی، کنترلی و ارتباطاتی است.  4 سیستم پیش رانش Aqua به‌گونه‌ای در قسمت عقبی آن نصب شده‌اند که حرکت آن روی سطوح مختلف به سمت جلو را براحتی امکانپذیر می‌کنند. همچنین 2 سیستم پیش‌رانشی که به سمت بالا قرار دارند موجب ارتفاع گرفتن چند سانتی‌متر هاورکرافت از زمین می‌شوند. این قابلیت به حرکت هرچه سریع‌تر و بی‌خطرتر آن کمک زیادی می‌کند.

کارشناسان آینده روشنی را برای سیستم‌های حرکتی چند منظوره نظیر هاورکرافت‌ها ترسیم کرده‌اند. همزمان با افزایش توجه دولت‌ها به مقوله گردشگری و لزوم شناساندن ناشناخته‌ترین سرزمین‌ها به گردشگران، کاربرد سیستم‌های حرکتی نظیر هاورکرافت‌ها بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. براساس همین نگرش بوده است که طی نیم‌قرن گذشته فناوری هاورکرافت‌ها گرچه نه بسرعت فناوری خودرو و هواپیما اما به نوبه خود با شتاب چشمگیری رشد کرده است.

نزدیک به 60 سال است که بشر با هاورکرافت آشنا شده است. اولین هاورکرافت در سال ۱۹۵۲ توسط یک محقق انگلیسی به نام کریستوفر کاکرل ساخته شد. کاکرل با انجام یک سری آزمایش‌های ساده‌ به‌وسیله موتور یک جاروی برقی و 2 قوطی استوانه‌ای اصول کاربردی یک وسیله نقلیه متکی به بالشتک هوا را ثابت کرد. در حقیقت او به دنبال طراحی و ساخت وسیله جدیدی بود که با تکیه بر بالشتک‌های هوا براحتی روی آب و خشکی حرکت کند. وی نشان داد زمانی که بالشتک با حجم قابل توجهی از هوا پر می‌شود به وسیله نقلیه‌ای تبدیل می‌شود که به آسانی روی سطوح مختلف جنبش‌‌پذیر خواهد شد. به این ترتیب چنین وسیله‌ای امکان حرکت روی سطوحی نظیر گل نرم، آب، مرداب و حتی لجنزارها و البته زمین سفت را پیدا می‌کند. این ساختار به هاورکرافت توانمندی‌های قابل توجهی می‌دهد که از آن جمله می‌توان به انجام عملیات آماد و پشتیبانی در رزم دریایی بویژه در مناطق باتلاقی، لجنزار، آبراه‌های ناشناخته، مناطق کم عمق و مرداب‌های پوشیده از گیاهان دریایی و نیزار اشاره کرد. به همین سبب است که در 2 دهه گذشته و در بسیاری از نبردها که بخشی از آنها مربوط به مناطق ساحلی می‌شدند از هاورکرافت‌ها استفاده‌های زیادی شده است. همچنین انجام عملیات گشت ساحلی، مبارزه با قاچاقچیان و انجام عملیات تعقیب و گریز از نواحی کم عمق دریایی تا اغلب قسمت‌های نوار ساحلی و همچنین انجام عملیات بسترشناسی دریا، مطالعات علمی در مناطق ساحلی و فلات قاره و ایجاد آزمایشگاه سیار جهت امور مطالعاتی از مهم‌ترین کاربردهای این فناوری است. البته از این سیستم حرکتی آبی ـ خشکی برای باربری نیز استفاده می‌شود به طوری که انجام عملیات باربری و مسافربری به جزایر کوچکی که عملا امکان ساخت اسکله و بندرگاه در آنها توجیه اقتصادی نداشته و فاقد چنین تأسیساتی هستند به عنوان یکی از کاربردهای مهم هاورکرافت‌ها به‌شمار می‌آید. انجام عملیات امداد رسانی در زمان وقوع حوادث غیرمترقبه بویژه جاری شدن سیل و آب گرفتگی و همچنین کمک به مصدومان و مجروحان حوادث طبیعی به عنوان حیاتی ترین کاربردهای این وسیله به حساب می‌آید. البته استفاده از هاورکرافت در انجام عملیات زیست محیطی، جمع‌آوری لکه‌های نفتی در امتداد ساحل و جلوگیری از تخریب و آلودگی محیط زیست در مناطق کم عمق، کمک زیادی به نیروهای محافظ محیط زیست می‌کند. با توجه به این تنوع چشمگیر باید منتظر تولد نسل جدید و متحول شده‌ای از هاورکرافت‌ها بود که Aqua تنها یکی از آنهاست.

فاطمه پورمزرعه