خانه لندن نمادی از خانه‌های آینده

 یکی از این پروژه‌ها ساختمانی با قابلیت تغییرشکل است که با توجه به تغییر طول روز و فصل‌های مختلف سال، تغییر شکل می‌دهد. این مشخصه جالب توجه نه‌تنها برای حفظ ظاهر جذاب آن بلکه با هدف صرفه‌جویی در مصرف انرژی صورت می‌گیرد، حال آن که هم‌اکنون تامین انرژی در سراسر جهان به تدریج به یک چالش تبدیل می‌شود. گروه طراحی و معماری Sanzpont در اسپانیا این طرح خیره‌کننده را که Room For London (خانه لندن) نام دارد ارائه کرده است. سازه‌ای که قرار است به زودی ساخته شود، ساختمانی بزرگ با قابلیت تغییر شکل ظاهری است و به گفته طراحان آن به عنوان نمادی از تاثیر زمان بر تحول طراحی و معماری ساختمان‌ها در نظر گرفته می‌شود. این سازه در حقیقت یک فضای زنده و دینامیک است که با توجه به گذر زمان در طول روز و فصول مختلف سال تغییر شکل می‌دهد. بخش قابل توجهی از بدنه این ساختمان پوشیده از صفحات خورشیدی است که در طول روز نور خورشید را دنبال می‌کنند. در شب هم که اثری از تابش خورشید نیست انبوهی از چراغ‌های LED با استفاده از الکتریسیته تولید شده از نور خورشیدی که در طول روز جذب ساختمان شده روشن می‌شوند و در زمانی که قرار است افراد ساکن در آن به خواب روند نیز همچون پیله کرم ابریشم در خود فرو می‌رود، اما تغییر و تحول ساختاری این ساختمان تنها مربوط به شبانه روز نیست بلکه در طول فصول مختلف نیز تغییرات ساختاری در آن دیده می‌شود. به عنوان مثال در فصل بهار بیشتر شبیه غنچه گل است و در تابستان به شکلی درمی‌آید که تداعی‌کننده تابش نور خورشید و محلی برای ورزش و سرگرمی است، اما در فصل پاییز دست‌کمی از منظره برگ‌های زرد و در حال ریزش بر زمین ندارد و در زمستان نیز همچون درخت کاجی می‌شود که در زیر بارش برف همچنان سر به آسمان کشیده است. آنچه که گروه طراحی و معماری Sanzpont ارائه کرده‌اند به عنوان یکی از مظاهر خانه‌های پاک با نمره صفر در زمینه تولید آلاینده‌های کربنی به شمار می‌آید به طوری که می‌توان آن را ساختاری با حداقل تولید آلاینده‌های کربنی دانست. شاید این سازه یکی از سازه‌های معماری مورد نظر مقامات اداره‌کننده شهر لندن برای المپیک 2012 باشد.

در لندن و در طول سال، متوسط دمای هوا چندان بالا نیست و در واقع اندازه‌گیری‌ها نشان می‌دهند متوسط دمای هوای سالانه لندن بین 18 تا 26 درجه سانتی‌گراد است. این دمای چندان بالایی نیست و ممکن است در فصول سرد سال نظیر پاییز و بخصوص زمستان مشکلاتی برای افراد ساکن در این سازه به وجود آید. به همین دلیل نوع طراحی اسکلت آن به گونه‌ای است که حداکثر تابش خورشید به درون آن راه پیدا کند. بر روی بدنه این سازه انبوهی از صفحات خورشیدی قابل تاشدن از جنس نوعی ماده مخصوص نصب شده است، اما هیجان‌انگیز‌تر از این صفحات، نوع فولادی است که در این سازه به کار گرفته شده است. استفاده از فولاد بازیافتی یکی از مشخصه‌های بارز این ساختمان پاک و دوستدار محیط‌زیست به شمار می‌آید.

صفحات خورشیدی که در بدنه این ساختمان به کار گرفته شده‌اند بسیار سبک هستند و جالب این‌که در طول روز پرتوهای خورشید را دنبال می‌کنند. به این ترتیب بازده کاری آنها به حداکثر خود نزدیک می‌شوند. جدای از این قابلیت و در شب هنگام، چراغ‌های LED ساختمان با استفاده از الکتریسیته تولید شده از صفحات خورشیدی کل سازه را روشن می‌کنند. در فضای داخلی بنا، میزها و قفسه‌هایی به کار گرفته می‌شوند که از جنس پلاستیک بازیافتی هستند، اما این تنها بخشی از هیجان نهفته در این پروژه است. قرار داشتن باغی کوچک روی سقف این سازه که با تنوع گیاهی آن قابل توجه است نشان از توجه طراحان پروژه به تمامی نکات است. این باغ کوچک با استفاده از یک سیستم پیشرفته، آبیاری می‌شود و جالب این‌که وجود آب در آن تاثیر زیادی بر تنظیم دما و تبادل اکسیژن محیط داخل سازه دارد. سیستم آبیاری که در سقف این بنا به کار گرفته شده است به گونه‌ای است که آب باران، جمع‌آوری شده و پس از ذخیره‌سازی برای استفاده‌های بهداشتی و آبیاری گیاهان روییده در سقف آن به کار گرفته می‌شود.

درون این سازه نه‌تنها اتاق خواب بلکه جکوزی نیز دیده می‌شود (البته در حالت عادی مخفی هستند و تنها در زمانی که نیاز به آنها باشد به کار گرفته می‌شوند.) جدای از این امکانات فضاهایی نیز برای مطالعه و استراحت در نظر گرفته شده است، اما نکته جالب توجه این است که در مد نظر قرار دادن فضای مورد نیاز برای مطالعه و استراحت نیز توجهات کافی شده است به طوری که قسمت جنوبی فضای داخلی سازه برای این منظور انتخاب شده است تا به این وسیله از نور خورشید حداکثر استفاده شود. در عین حال از این نقطه سازه، چشم‌انداز بسیار زیبایی از رودخانه تایمز وجود دارد. به عقیده بسیاری که این طراحی را دیده‌اند، سازه از بسیاری جهات شبیه فضاپیمای عجیب و غریبی است که در میان شهر فرود آمده و این گونه به نظر می‌رسد که به راحتی نیز قابل حمل و نقل است. مقامات برگزارکننده المپیک 2012 لندن حساب ویژه‌ای بر روی این پروژه باز کرده‌اند. آنها به این پروژه به عنوان یکی از جاذبه‌های منحصربه‌فرد گردشگری لندن نگاه می‌کنند. براساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در فاصله زمانی ژانویه تا دسامبر سال 2012 این سازه آماده پذیرایی از علاقه‌مندان است و جالب این‌که به جهت انبوه تقاضاهای مطرح شده جهت حضور در آن، ثبت نام از علاقه‌مندان از چند هفته دیگر آغاز می‌شود.

گروه طراحی و معماری Sanzpont با ارائه این پروژه دیدنی بیش از هر زمان دیگری از شهرت جهانی برخوردار شده است. بدون شک آنچه که از سوی این طراحان ارائه شده می‌تواند سرآغاز جدیدی برای ارائه طرح‌های منحصربه‌فرد و متفاوت با پروژه‌های معماری و ساختمان‌سازی قبلی محسوب شود. این سازه در زمینه عدم تولید آلاینده‌های کربنی بهترین نمره را در میان سایر رقبای کوچک و بزرگ خود می‌گیرد و به عنوان مثال بارزی، از امکان به‌کارگیری فناوری‌های نوین برای دستیابی به سازه‌های دوستدار محیط‌زیست در نظر گرفته می‌شود.

سعید حسینی