هشیلان؛ تالابی با 110جزیره‌ زیبا

در این میان تالاب هشیلان که در 26 کیلومتری شمال غرب شهرکرمانشاه و در گستره دشتی سرسبز و اراضی پست دامنه کوه‌های خورین و ویس قرار دارد، از زیبایی و جذابیت بی‌نظیری برخوردار است.

آب این تالاب با مساحت تقریبی 450 هکتار، در بالادست به صورت سراب و چشمه‌های جوشان و در گستره تالاب به صورت کانال‌های بزرگ و کوچک پخش شده است. سراب سبزعلی در شمال این زیست‌بوم مهم‌ترین منبع تامین‌کننده آب تالاب است.

وجود حدود 110 جزیره بزرگ و کوچک در سطح جزیره با مساحت تقریبی 100 متر مربع تا یک هکتار که 30 درصد کل مساحت تالاب را تشکیل می‌دهد، بر زیبایی تالاب افزوده و آن را منحصربه‌فرد کرده است. البته در فصل زمستان بویژه در روزهای پرباران، در اثر افزایش دبی آب تالاب، بعضی از جزایر وسط تالاب زیر آب می‌روند. در این جزایر به تناسب شرایط خاص، گونه‌های گیاهی و جانوری متنوعی شکل گرفته و زندگی می‌کنند. پوشش گیاهی سطح تالاب علفی است و بعضا به صورت گیاهان آبزی در داخل آب و غیرآبزی در جزایر مستقر شده است. این پوشش شامل گونه‌های بید به صورت پراکنده و بسیار اندک و گونه‌های علفی چون سیم واش، نیلوفر آبی، عدسک آبی، بزواش و... است.

در داخل و حاشیه تالاب علاوه بر راسته جوندگان از خانواده موش‌ها، پستاندارانی چون گرگ، روباه، خرگوش، شغال و گربه وحشی نیز زندگی می‌کنند. ارتفاعات خورین واقع در شمال و شمال غرب تالاب، زیستگاه مناسبی برای بز وحشی است. تعداد زیادی مار و لاک‌پشت نیز در این تالاب وجود دارند.اتفاقا نام این تالاب نیز به خاطر وجود همین مارهای فراوان است. نامگذاری تالاب براساس گویش کردی (محلی)، مرکب از دو سیلاب هشی به معنی مار و لان مخفف لانه است. «لانه ماران» برای این تالاب به این دلیل انتخاب شده است که تعداد زیادی مار بویژه مار آبی و مار چلیپر در تالاب زندگی می‌کنند.

هر ساله با شروع باران‌های پاییزی و سرد شدن هوا، پرندگان زیادی از آسیای مرکزی و شمال دریای مازندران به این زیست بوم آمده و مناظری زیبا را در آسمان، سطح و اطراف تالاب به وجود می‌آورند.

در صورت مساعد بودن شرایط و اعتدال هوا، بیشتر این پرندگان زمستان را در این تالاب می‌گذرانند. این تالاب مامن و ماوای مناسبی برای زمستان‌گذرانی تعداد زیادی از پرندگان مهاجرآبزی و کنارآبزی به شمار می‌رود.

شرایط و ویژگی‌های منحصر به فرد این تالاب از مدت‌ها پیش مورد توجه صاحبنظران داخلی و خارجی قرار داشته است به گونه‌ای که بخش اعظم تحقیقات اکولوژیکی مرتبط با شرایط زیستگاه‌های جانوری و گیاهی توسط دانشجویان رشته‌های محیط‌زیست و علوم جانوری در این منطقه انجام شده است. حاصل این بررسی‌ها به همراه نتایج حاصله از بررسی‌های اداره کل محیط‌زیست استان در محافل بین‌المللی، در نهایت باعث به رسمیت شناخته شدن این تالاب در سطح بین‌المللی شد.

البته در سال‌های اخیر، استفاده بی‌رویه از آب تالاب، احداث جاده‌های شوسه و آسفالته که بعضا از وسط تالاب گذر کرده‌اند، احداث کانال کشاورزی و صید غیرقانونی ماهی، تالاب زیبای هشیلان را به آستانه نابودی کشانده و به سوی مرگی تدریجی پیش می‌برد.

فاطمه مرادزاده‌ ‌/‌‌ گروه ایران