چرا فوت‌کردن موجب خنک‌شدن غذا می‌شود؟

در حقیقت عامل اصلی کاهش دمای غذاها یا نوشیدنی بر اثر دمیدن، تبخیر است. تبخیر موجب می‌شود مولکول‌هایی که دارای انرژی بیشتری هستند در سطح به حرکت درآمده و از مولکول‌هایی که با سرعت کمتری در حال حرکت هستند، جدا شوند. هرچه میزان تبخیر بیشتر باشد، انرژی گرمایی بیشتری آزاد خواهد شد. وقتی یک غذا یا نوشیدنی خیلی داغ است ابر نازکی از ذرات بخار در سطح آن ایجاد می‌شود که مانع از ادامه فرآیند تبخیر در آن خواهد شد و از آنجا که این ابر متشکل از ذرات بخار آب هوای اطراف را اشباع کرده است حتی مولکول‌هایی که بسرعت در سطح غذا در حال حرکت هستند نیز نمی‌توانند از غذا دور شوند. این ویژگی از ادامه فرآیند تبخیر در نتیجه خنک‌شدن غذا جلوگیری کرده و کاهش دمای غذا به کندی ادامه خواهد یافت. اما دمیدن، ابر حاصل از تجمع ذرات بخار آب را از سطح ظرف غذا دور می‌کند و در نتیجه مولکول‌هایی که بسرعت در سطح غذا در حال حرکت هستند مجالی برای گریز خواهند یافت و هرچه سرعت دمیدن شما بیشتر باشد، سرعت خروج مولکول‌های حاوی انرژی گرمایی نیز بیشتر بوده به این ترتیب غذا سریع‌تر خنک خواهد شد. علاوه بر این در اثر دمیدن، شما هوای گرم را از سطح غذا دور کرده و هوایی که دمای کمتری داشته و دارای رطوبت است را جایگزین آن می‌کنید و این هوای خنک‌تر و مرطوب‌تر از توانایی بیشتری در جذب گرما و حرارت برخوردار خواهد بود. اما این‌که چرا دمیدن هوا روی دستان شما در روزهای سرد موجب گرم شدن آن خواهد شد نیز تا حدودی مشابه همان فرآیندی است که موجب خنک‌شدن غذای شما می‌شود. هوایی که شما روی دستانتان می‌دمید در مقایسه با هوای محیط اطراف شما در روزهای سرد، گرم‌تر است در حقیقت با این کار شما حجمی از هوای گرم را در اطراف انگشتان دستتان به دام می‌اندازید که مانع از خروج گرما از بدن خواهد شد و به این ترتیب می‌توان گفت شبیه به فرآیند دمیدن روی سطح غذا و نوشیدنی به منظور خنک کردن آن است که در جهت عکس و برای ایجاد ممانعت از خروج گرمای طبیعی بدن عمل کرده است. اگرچه به نظر می‌رسد این اطلاعات می‌تواند بخوبی چگونگی وقوع این پدیده را توجیه نماید، اما این نکته را نیز به خاطر داشته باشید که همیشه مولکول‌هایی که درجه حرارت بیشتری دارند به علت این‌که حرکت بیشتری دارند در مقایسه با دیگر مولکول‌ها از توانایی بیشتری برای گریز از سطوح مختلف برخوردارند و به همین علت با دمیدن شما مولکول‌هایی که دمای کمتری دارند در سطح باقی می‌ماند که در نتیجه موجب کاهش دمای غذا یا نوشیدنی شما خواهد شد.

مریم وکیلی

منبع: indianpublicmedia