افزایش‌ قد بعد از سن رشد غیرممکن است

چه معیارهایی در کوتاهی یا بلندی قد افراد دخیل هستند؟ آیا تبلیغاتی که اخیرا درخصوص دمپایی‌های افزایش قد مطرح و در آنها ادعا می‌شود افزایش 8 الی 10 سانتی‌متری قد برای همه گروه‌های سنی امکان‌پذیر است، صحت دارد یا فقط تبلیغات است؟

در وهله نخست ژنتیک مهم‌ترین عامل کوتاهی یا بلندی قد فرد محسوب می‌شود به عبارت دیگر، معیار تعیین قد یک شخص بنا بر کوتاهی یا بلندی قد پدر، مادر و اقوامش سنجیده می‌شود، اما اگر فرد قبل از سن بلوغ در طول زندگی‌اش مبتلا به مشکلات غددی یا یک سری مسائل همچون کمبود مواد معدنی، پروتئین‌ها و ویتامین‌ها باشد، می‌توان با جبران این کمبودها، کوتاهی قد او را جبران کرد. زمانی که فرد به سن بلوغ می‌رسد، جهشی در رشد و هورمون رشد او ایجاد می‌شود که در نهایت پس از پایان دوره بلوغ استخوان‌های دختران و پسران یا اپی‌فیزهای استخوانی آنان بسته می‌شود و به هیچ وجه نمی‌توان قد آنان را در این سن افزایش داد. البته ناگفته نماند که ستون فقرات این افراد از سن بلوغ تا 25 سالگی باز است و افراد می‌توانند تااین سن یک الی 5/1 سانتی‌متر رشد قدی یا طولی در طول سال داشته باشند. به همین دلیل اکثر افراد به اشتباه می‌پندارند که قد آنان تا 25 سالگی کشیده می‌شود، در صورتی که سیستم فیزیولوژی خلقتی بدن این گونه است. دمپایی‌های تحریک‌کننده اعصاب کف پا در هر سنی موجب افزایش قد نمی‌شود. البته ذکر این نکته نیز حائز اهمیت است که رابطه‌ای بین اعصاب کف پا، سیستم تنفسی و سیستم مغزی از نظر ساختار فیزیولوژی بدن وجود دارد به گونه‌ای که ما بارها در بخش کودکان و نوزادان شاهد بودیم، کودکی که دچار وقفه تنفسی شده است با تحریک کف پا به حالت عادی برگشته و پس از آن با انجام سایر اقدامات کمکی همچون استفاده از اکسیژن حال او رو به‌ بهبود رفته است. در مورد مساله قد نیز می‌توان گفت، این اعصاب باعث تحریک هورمون رشد می‌شوند بنابراین از نظر ساختار فیزیولوژی بدن شاید این وسیله بتواند موجب تحریک هورمون رشد در سنینی که هنوز استخوان‌های اپی‌فیز این افراد باز است،‌بشود اما در تبلیغات سویی که در آنها ذکر می‌شود امکان رشد قد در هر سنی حتی 30 سالگی نیز امکان دارد،‌ کاملا اشتباه است و در واقع تحریک این اعصاب فقط مربوط به قبل از بلوغ تا 25 سالگی است.

از آنجا که این وسیله به صورت فیزیولوژیکی (نه شیمیایی)‌ کاربرد دارد و وارد بدن نمی‌شود و تنها سطحی از بدن را درگیر می‌کند، عوارض خاصی نخواهد داشت. همان‌طور که می‌‌دانید، یکی از عوامل مهم تحریک هورمون رشد،‌ ورزش‌کردن است و افرادی که قبل از 25 سالگی اقدام به انجام ورزش‌های کششی و نرمشی می‌کنند،‌ می‌توانند از رشد طولی و قدی برخوردار شوند. این دمپایی‌های تحریک‌کننده سیستم عصبی پا نیز با تحریک ملایم و مداوم اعصاب پا همانند ورزش‌کردن می‌‌توانند موجب ترشح دوپامین مغز و در نهایت موجب تحریک هورمون رشد بشوند.

از لحاظ فیزیولوژیک (نه پاتولوژیک)‌، استخوان‌ها با تحریک ملایم سیستم عصبی به طور متناسب بزرگ و حجیم می‌شوند و عوارض آنچنانی ندارد بنابراین شاید این افراد با استفاده نامناسب و بیش از حد این وسیله موجب شوند دردهای عصبی در آنان پدید آید، اما همان‌طور که گفتم به دلیل عامل فیزیولوژیکی بدن امکان سرطان یا مشکلات استخوانی در این افراد کمتر خواهد بود.

عوامل مختلفی در رشد کودکان و نوجوانان دخیل هستند، اما تغذیه مناسب و ژنتیک در وهله نخست از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. عوامل دیگری نیز همچون نوع تغذیه،‌ کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی نیز در افزایش رشد کودک دخیل هستند و نقش مهمی ایفا می‌کنند به عنوان مثال در کشورهایی که افراد پروتئین حیوانی یا گیاهی کمتری در وعده‌های غذایی خود استفاده می‌کنند، نسبت به جمعیت سایر کشورها از رشد قدی کمتری برخوردار هستند. همچنین هورمون‌هایی همچون انسولین، رشد، تیروئید، آندروژن و هورمون جنسی زنانه نیز مهم‌ترین عامل افزایش یا توقف رشد افراد محسوب می‌شود.

همان‌طور که اشاره شد، قد یک فرد بر مبنای قد پدر و مادر و اقوامش سنجیده می‌شود، چنانچه از لحاظ ژنتیکی قد پدر و مادر کوتاه باشد، کوتاهی قد کودک نیز طبیعی است اما اگر قد کودک از معدل قد پدر و مادرش کوتاه‌تر باشد، از جمله افرادی است که می‌تواند کاندید درمان قبل از سن بلوغ قرار گیرد تا کمبود قد آنان جبران شود؛ قد این افراد از حد متوسط قد جمعیت همسالان خود به اندازه minds-2 کوتاه‌تر است. به طور کلی روش درمانی دختران و پسران با یکدیگر متفاوت نیست، اما هرچه بلوغ دختر عقب‌تر بیفتد و استخوان دیرتر بسته شود، بهتر است بنابراین در این سن برای درمان این افراد از آمپولی به نام Gnrha‌ استفاده می‌شود تا استخوان این افراد بسته نشود و مداوا تداوم یابد، البته اگر دختران در سن بلوغ دچار عادت ماهانه نیز شده باشند، می‌توان مانع بسته‌شدن استخوان آنان شد.

در برخی از موارد کمبود مواد معدنی و غذایی همچون پروتئین‌ها، ویتامین‌ها و آهن در بدن کودک موجب وقفه رشد کودکان می‌شود.

بسیاری از افراد نیز به دلیل کمبود هورمون‌های ذکرشده یا عفونت‌های مزمن کلیوی یا بیماری‌های روماتیسمی مجبور به استفاده از کورتون هستند که جلوی رشد قدی این بیماران را می‌گیرد. باید توجه داشت این داروها در افراد مبتلا به روماتیسم یا بیماری‌های کلیوی باعث می‌شوند سلول‌های هورمون رشد یا حتی تیروئید در سطح سلولی DNA عمل کند و در نتیجه این افراد رشد خوبی نداشته باشند بنابراین با در نظر گرفتن این عوامل می‌توان وقفه رشد کودکان مبتلا را جبران کرد.