حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
کورس بهاره با طعم «چِکدِرمه» در ترکمنصحرا
یکی از مقاصد گردشگری این روزهای کشورمان، ترکمنصحراست و دلیل این جاذبه بهاری هم نه آب و هوا و طبیعت بکر این روزهای ترکمنصحراست و نه آثار تاریخی و... .
اردیبهشت که از راه میرسد مسابقات اسبدوانی و به اصطلاح کورس بهاره ترکمنصحرا اوج میگیرد و اصلا از قدیمالایام و در میان جاذبههای گردشگری منطقه ترکمنصحرا، ورزش به صورت عام و اسب و سوارکاری به صورت خاص از اهمیت ویژه و بالایی برخوردار بوده است به گونهای که برگزاری کورس بهاره اسبدوانی در گنبد کاووس و بندر ترکمن، معمولا در اردیبهشت تعداد بیشماری از گردشگران داخلی و خارجی را به این منطقه میکشاند؛ منطقهای که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان بهترین نژاد اسب را در جهان دارد.
همیشه برای ورزش و داشتن آمادگی بالای بدنی، تغذیه سالم و مناسب نقشی مهم و تاثیرگذار دارد و شاید ریشه بسیاری از غذاهای سنتی ترکمنصحرا که بسیار مقوی و لذیذ هم هستند به همین روحیه پهلوانی و ورزشکاری آنها باز گردد.
یکی از مهمترین ویژگیهای سفر به منطقه ترکمنصحرا در این فصل استفاده از غذاهایی است که به صورت سنتی میان ترکمنها طبخ میشود؛ غذاهایی که به طور مستقیم ریشه در فرهنگ و باورهای مردمان مهربان این منطقه دارد و به دلیل استفاده از مواد غذایی عمدتا تولیدی خودشان، بسیار سالم و لذیذ هستند.
امروزه با وجود آن که نانواییهای عمومی و پخت مکانیزه نان فراگیری گستردهای دارد، اما اگر به روستایی در ترکمنصحرا (مثلا روستای تنگراه، کوسه یا قره محمد تپه) بروید به آسانی بوی نان گرم را حس خواهید کرد و احیانا زنان ترکمن را میبینید که دورادور تنورهای سنتی جمع شدهاند و مشغول پخت نان هستند.
ترکمنها در اصطلاح محلی به نان سنتی خودشان «چورهک» میگویند و در فرهنگ اصیل ترکمنها هر جا از مهمانی استقبال میشده ابتدا چای و در کنار آن نانی گرم و تازه میگذاشتند.
تنورهای سنتی ترکمنها که بیشترشان اهل دام و دامداری هستند با گل و موی بز ساخته میشود و نان محلی هم با ظرافت و مهارتی خاص توسط زنان ترکمن در این تنورها طبخ میشود. حتی جنبههای اعتقادی ترکمنها را به راحتی میتوان در پخت نان و تنورهایشان مشاهده کرد؛ هنگامی که به شما تاکید میکنند نان برکت خداست ؛ به طوری که دهانه تنورهایشان را همیشه به سمت قبله میسازند و چهبسا همین اعتقادات و باورهای دینی است که همراه با زحمت و مهارت زنان ترکمن نانی لذیذ و خوشمزه پیش روی شما قرار میدهد و البته همراه با ماستی محلی و چکیده که با نعنا و دیگر سبزیجات معطر آراسته شده آنقدر خوشمزه میشود که شما میتوانید یک وعده غذایی مستقل و سالم را به آن اختصاص بدهید.
در تهیه نان ترکمنی یک نکته خیلی جالب وجود دارد. زمانی که زنان اصیل و روستایی ترکمن نان داغ و تازه را از تنور خارج میکنند روی آن چند قطره آب میپاشند، این کار به این دلیل است که با انسانهایی که در دنیای دیگر از آتش جهنم خارج میشوند همین رفتار را میکنند و این عمل در باور آنها باعث خیر و ثواب در دنیای دیگر میشود.
اما کلوچه ترکمنیها را هم نباید از دست داد که البته خودشان به آن «کلچه» میگویند و در تهیه آن از شیر و تخممرغ محلی استفاده میشود و البته همراه با زردچوبه و سیاه دانه، رنگ و بویی فوقالعاده میگیرد؛ اگر عید نوروز یا دیگر اعیاد مذهبی را در خانههای ترکمنها مهمان باشید قطعا پذیرایی از شما همراه با «کلچه» خواهد بود.
یکی از غذاهای پرسابقه در میان مردم ترکمنصحرا «چکدرمه» است. به طور معمول در اولین برخورد با این غذا شما به یاد استانبولی پلوی خودمان خواهید افتاد اما این کجا و آن کجا!!
چکدرمه که با گوشت تازه گوسفندهای منطقه ترکمن پخته میشود آنقدر چرب و لذیذ است که مزه آن تا مدتها زیر زبان شما میماند
چکدرمه که با گوشت تازه گوسفندهای منطقه ترکمن پخته میشود آنقدر چرب و لذیذ است که مزه آن تا مدتها زیر زبان شما میماند و هر زمان که در آپارتمان خود که محصور در شلوغی و سر و صداست، استانبولی پلو درست کنید یاد مزه بینظیر چکدرمه میافتید و شاید انگیزهای شود برای حضور دوباره شما در ترکمنصحرا!
پیشنهاد اصلی من برای خوردن غذا در منطقه ترکمنصحرا همین چکدرمه است که همراه با نان محلی گرم و تازه به شکل شگفتانگیزی خوشمزه است و به قول جوانها بدجوری جواب میدهد؛ البته به شرطی که قاشق و چنگال را هم کنار بگذارید و دستانتان را بشویید و این غذای خوشمزه را با دست لقمه بگیرید و نوش جان کنید و از کنار دهانتان هم چند دانه برنج بریزد و دستهایتان هم حسابی چرب شوند و قاعدتا هنگام مکیدنشان لذتی وصف نشدنی حاصل خواهید کرد!
برای نوشیدنی هم اگر دوغ محلی نخورید، بازنده بزرگ سفر به ترکمنصحرا خواهید بود!
از دیگر غذاهای محبوب ترکمن که پخت به نسبت سادهای هم دارد «ثویت لی آش» است که اگر راستش را بخواهید دقیقا همان شیربرنج خودمان است و محبوب ترکمنهای دامدار است که به علت وفور شیر در این منطقه طرفداران بسیاری دارد و در پخت آن از شیر، برنج و مقداری کره و شکر استفاده میشود، اما قطعا کرهای که در ترکمنصحرا در این غذا یا به طور مستقل در وعده صبحانه میخورید آنقدر با آنچه که در تهران یا دیگر شهرهای بزرگ به نام کره میخوریم، فاصله دارد که پس از بازگشت به هیچ عنوان نمیتوانید به ماده غذایی زرد رنگی که در بستههای مختلف در سوپرمارکتها عرضه میشود، کره بگویید!
سینا علیمحمدی
گفت و گو
