طالبان به دنبال بهاری خونین

بیانیه‌ای که تفاوت‌هایی با سال‌های اخیر داشت و در آن شورای فرماندهی طالبان ـ‌که با عنوان امارت اسلامی افغانستان فعالیت می‌کند‌ ـ اعلام کرد در عملیات گسترده (که بدر نام دارد و از اول خرداد آغاز می‌شود) جدا از نیروهای آمریکایی و همپیمانان آنها در ناتو، مسوولان بلندپایه در دولت کرزای، هیات وزیران، نمایندگان مجلس و بزرگان قومی، رؤسای شرکت‌های بیگانه، شرکت‌های محلی (که برای اشغالگران کار می‌کنند) و اعضای مجلس اعلای صلح افغانستان هدف این عملیات خواهند بود. گذشته از این نیز طالبان هشدارهایی به غیرنظامیان داده و از مردم خواسته است برای حفظ جان خود از حضور در مکان‌ها و تجمعات عمومی، مراکز نظامی و پلیس خودداری کنند.

هرچند تهدیدهای همیشگی طالبان برای مردم و دولت افغانستان در طول یک دهه اخیر تبدیل به امری عادی شده است، اما شرایط ویژه کنونی افغانستان و همچنین هراس از نوع تاکتیک‌های جدید عملیاتی، جدا از ایجاد نوعی از نگرانی در بین مردم واکنش‌هایی را در بین مقامات دولتی افغانستان و همچنین نیرو‌های خارجی برانگیخت. در این میان سخنگوی شورای امنیت ملی افغانستان اشاره کرد که مخالفان دولت می‌خواهند در بهار امسال با تشدید حملات، برنامه‌های بزرگ ملی مانند انتقال مسوولیت‌های امنیتی، روند صلح و همچنین تفاهمنامه استراتژیک با ایالات متحده آمریکا را مختل و ناکام سازند، اما در مقابل آنها نیروهای امنیتی تدابیر خود را دارند. جدا از این نیز سخنگوی وزارت دفاع افغانستان، ژنرال محمد ظاهر عظیمی، ادعای طالبان مبنی بر افزایش حملات این گروه را بیشتر جنبه تبلیغاتی دانست و اشاره کرد که پلیس و ارتش ملی این کشور برای برخورد با مخالفان مسلح آمادگی کامل دارند. علاوه بر این نیز مقامات ناتو و آمریکایی‌ها هر چند در این مورد هشدارهایی داده‌اند و حتی اخیرا وزارت دفاع آمریکا در گزارش 6 ماهه خود به کنگره آمریکا به افزایش خشونت‌ها در این کشور نیز اذعان کرد، اما در عین حال از آمادگی خود برای برخورد با طالبان و متحدانش سخن گفت.

اگر به رویکردهای اعلامی و واقعی طالبان در مورد آغاز جنگ شدید در بهار به خوبی نگریسته شود، این نکته قابل درک خواهد بود که هر چند ممکن است بخشی از اغراق‌های طالبان در مورد عملکردش غیرواقع‌بینانه باشد، اما حملات 2 هفته گذشته و همچنین پتانسیل این گروه و متحدان آن در مبارزه با نیروهای دولتی و خارجی بیانگر این است که نه‌تنها آمریکایی‌ها بلکه نیرو‌های بومی افغان نیز خطر افزایش حملات طالبان را به خوبی احساس کرده‌اند. به همین دلیل، نیروهای امنیتی افغانستان در پایگاه‌های نظامی و ساختمان‌های دولتی افزایش یافته و در کابل نیز نیروهای پلیس بیشتری در ایست و بازرسی‌های امنیتی مستقر شده و به بازرسی خودروها می‌پردازند. علاوه بر این هرچند با وجود افزایش حملات طالبان در هفته‌های اخیر آنها هنوز نتوانسته‌اند منطقه یا مناطقی را تحت کنترل‌ خود درآورند، اما به راستی باید اشاره کرد که طالبان همواره تهدیدی غیرقابل انکار برای افغانستان است و این امر تا زمانی که نیروهای خارجی در این کشور حضور داشته باشند، پررنگ خواهد بود.

امسال نیز که سالی سرنوشت‌ساز برای طالبان و هم برای نیرو‌های خارجی و دولت افغانستان است و قرار است خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان در تابستان امسال به تدریج آغاز شده و روند بومی‌سازی امنیت به شکلی تدریجی به افغان‌ها سپرده شود، طالبان تلاش عمده‌ای انجام می‌دهد تا در ماه‌های آینده همزمان با خروج تدریجی نیروهای خارجی بتواند بر تحولات امنیتی افغانستان بیش از گذشته تاثیر گذارد و خود را به عنوان نیرویی که همچنان حضور عمده‌ای در صحنه سیاسی ـ امنیتی افغانستان دارد، نشان دهد. در این راستا به نظر می‌رسد طالبان اکنون تاکتیک‌ها و استراتژی‌هایی نوین را مدنظر قرار داده و جدا از افزایش بمبگذاری‌های کنار جاده‌ای و شلیک مستقیم به نیروهای خارجی و دولتی، تاکتیک هراس، حملات انتحاری در شهرهای کشور، اهداف غیرنظامی و شخصیت‌های قومی مهم را نیز در زمره اهداف خود قرار خواهد داد. در این حال بنا به اخبار و گزارش‌ها، رهبران طالبان تصمیم گرفته‌اند جنگجویان را از بیرون افغانستان جلب و جذب کنند و اکنون نیز که با مرگ بن‌لادن، رهبر القاعده روبه‌رو شده‌اند قصد دارند ضربات کاری انتقام‌گیرانه و مهمی را بر نیرو‌های خارجی و دولت وارد کنند. در این راستا هر چند ممکن است با وجود فشار‌های دولتی و نیرو‌های خارجی گزینه‌هایی همچون حملات انتحاری در شهرها و هدف قراردادن غیرنظامیان مورد توجه بیشتری قرار گیرد، اما باید در نظر داشت در صورتی که نیرو‌های افراطی فرصتی برای جولان بیشتر پیدا کنند، مناطق از دست‌رفته در جنوب و جنوب‌شرق را دوباره به کنترل خود درمی‌آورند تا بتوانند بر مناطق کلیدی اقتصادی و پر از جمعیت تسلط پیدا کنند.

از این رو، پیش‌بینی می‌شود با توجه به آغاز فصل بهار و تابستان (که در افغانستان به عنوان فصل درگیری‌ها تلقی می‌شوند) میزان درگیری‌ها میان طالبان، نیروهای آمریکایی و ناتو افزایش یابد و تلفات غیرنظامیان در افغانستان نیز رشد داشته باشد. در این بین همچنان که در سال گذشته نیز آمار تلفات غیرنظامیان به بیش از هزار تن رسید و این موضوع انتقادات از عملکرد نیروهای آمریکایی و ناتو را در افغانستان بشدت افزایش داد، انتظار می‌رود با رویکردهای جدید طالبان در حملات انتحاری و حمله به شهرها بیشتر تمرکز آنان بر انفجارها باشد لذا باید منتظر خشونت‌های بیشتری در کابل و شهر‌های بزرگ بود و از سویی نیز بروز تلفات غیرنظامی بیشتری در ماه‌های آتی را محتمل دانست. همچنین طالبان تلاش بسیاری به عمل خواهد آورد تا 2 رویکرد مورد نظر دولت یعنی روند آشتی با میانه‌روهای طالبان و همچنین انتقال مسوولیت‌های نظامی را با چالش‌های بی‌شماری روبه‌رو کند. در این راه از یک سو طالبان جهت هدف قراردادن بزرگان قومی و افرادی که در پروسه صلح همکاری می‌کنند تلاش خواهد کرد و از طرف دیگر به منظور مختل‌ساختن برنامه‌‌های انتقال مسوولیت امنیتی حملات خود را بیشتر و بیشتر خواهد کرد.