آشتی تماشاگران شیلیایی با محصولات داخلی

سینمای شیلی در سال‌های اخیر فیلم‌های متنوع و متعددی تولید کرده که توانسته موفقیت‌های خوب بین‌المللی برای صنعت سینمای ملی کسب کند. در راس فیلمسازان مطرح و صاحب‌نام شیلی می‌توان به آندرس وود، پابلو لارین، ماتیاس بیزه و سباستین سیلوا اشاره کرد که فیلم‌هایشان به مذاق بینندگان خارجی هم خوش آمده است، اما متاسفانه این موفقیت‌های خوب مالی و انتقادی بین‌المللی ـ که همراه با تحسین و تمجید بوده ـ الزاما باعث توفیق این فیلم‌ها در بازار داخلی نشده است. منتقدان سینمایی می‌گویند تاثیر این موفقیت‌ها در بازار و جدول گیشه نمایش داخلی بسیار کم بوده و فیلم‌های ساخته شده توسط هنرمندان داخلی نتوانسته انبوه تماشاگران را به سمت خود بکشاند. برونو تپاتی، مسوول شرکت سینما شیلی ـ که کار توزیع محصولات داخلی را در سطح بین‌المللی به عهده دارد. با لحنی تلخ در این ارتباط می‌گوید: «متاسفانه فیلم‌های سینمایی شیلی در فرانسه افتتاحیه‌های موفق‌تری دارند تا در خود شیلی!»

از سال 2007 تا 2011 فیلم‌های سینمایی شیلی حدود 35 درصد از کل فیلم‌‌های آمریکای لاتین نمایش داده شده در کشور فرانسه را به خود اختصاص دادند؛ در حالی که کل رقم فروش محصولات داخلی در جدول گیشه نمایش سینماهای کشور، سال گذشته فقط 2 درصد بود. هر سال که می‌گذرد سهم فیلم‌های داخلی در این جدول کمتر و کمتر می‌شود. سهم این فیلم‌ها در سال 2003 حدود 15 درصد از کل فروش فیلم‌های سینمایی در بازار نمایش بود. تحلیل‌های متفاوتی در ارتباط با این عدم موفقیت ارائه می‌شود. یکی از مهم‌ترین تحلیل‌ها این است فیلمسازان داخلی باید سعی کنند فیلم‌هایی بسازند که بیشتر عامه‌پسند باشد تا بتواند انبوه تماشاگران را مشتاق تماشای خود کند. تحلیلگران اقتصادی سینما در این رابطه می‌گویند هر روز که می‌گذرد بر تعداد فیلمسازان کشور افزوده می‌شود، ولی اکثر آنها اصرار دارند فیلم‌های روشنفکرانه و غیرمتعارف کارگردانی کنند، اما کارلوس هانسن یکی از توزیع‌کنندگان بزرگ کشور نظریه دیگری مطرح می‌کند. او می‌گوید: «کیفیت کار فیلمسازان، مدیران فیلمبرداری و دیگر بخش‌های فیلمسازی هیچ وقت تغییر نکرده و در طول این سال‌ها، بهتر نشده است؛ ‌اما با این حال هنوز هم می‌توان تعداد اندکی فیلمساز قابل و توانا را میان آنها پیدا کرد که خیلی خوب می‌دانند بازار سینما چه چیزی می‌خواهد و سعی می‌کنند فیلم‌هایی برای این بازار تهیه کنند؛ ولی این تعداد اندک فیلمسازان نمی‌توانند پاسخگوی نیازهای وسیع بازار سینمایی در شیلی باشند.»

شرکت BF که هانسن مدیر آن است تعدادی فیلم سینمایی مستقل و محصول مشترک را در شیلی اکران عمومی کرده است که عموم آنها جزو کارهای مطرح و پربیننده سینمایی بوده‌اند. در بین آنها می‌توان به پرفروش‌ترین فیلم داستانی شیلیایی سال قبل یعنی «زندگی‌ام را ببین» اشاره کرد. این فیلم توانست 94 هزار تماشاچی را به داخل سالن‌های سینماها بکشاند. ولی فیلم‌های «چاکوتروی احساساتی» و «ماچوتا» در سال‌های 2009 و 2004 موفق شدند 900 هزار بیننده داخلی را جذب کنند و رقم فروش زندگی‌ام را ببین، خیلی کمتر از رقم فروش این دو فیلم است. با آن که سال گذشته میلادی 15 فیلم سینمایی تولید داخلی روی پرده سینماهای کشور شیلی رفت، اما فقط 30درصد تماشاگران مایل به دیدن آنها بودند. این تعداد، پایین‌ترین رقم میزان تماشاچی طی یک‌دهه اخیر در این کشور آمریکای لاتینی است. این آمار از سوی منابع رسمی اعلام شده و تاسف اهالی سینما را به همراه داشته است. در همین ارتباط است که استقبال تماشاگران از مستند ورزشی «چشم قرمزی» باعث شگفتی و تعجب اهل فن و تحلیلگران اقتصادی سینما شده است. این فیلم خیلی بهتر از فیلم داستانی زندگی‌ام را ببین فروش کرد و توانست 119 هزار بیننده داشته باشد.

آلیشیا شرسون، فیلمنامه‌نویس و کارگردان سینما در این ارتباط می‌گوید: «طی سال‌های اخیر ما شاهد تغییر و دگرگونی در تعداد و شمار تماشاگران سینما نبوده‌ایم. این اتفاق در حالی می‌افتد که تعداد فیلم‌های ساخته شده از سوی هنرمندان داخلی افزایش یافته‌است. به صورت طبیعی وقتی شمار فیلم‌های تولید شده افزایش می‌یابد، تعداد تماشاگران آن هم باید بیشتر شود. ولی برای سینما و فیلم‌های ما چنین اتفاقی رخ نداده است.» فیلم جدید شرسون به نام «یک چراغ نجیب» یک درام اجتماعی است که به عنوان محصولی مشترک، زمستان گذشته در جشنواره فیلم برلین حضور یافت و قرار است تا یکی دو ماه دیگر در شیلی اکران عمومی شود. کشور شیلی تعداد 311 سالن منفرد سینما و مولتی‌پلکس دارد که عموم آنها فیلم‌های سرگرم‌کننده و تجاری یا فیلم‌های خاص کودکان و نوجوانان را نمایش می‌دهند. منتقدان سینمایی می‌گویند به همین دلیل، تماشاگران هم عادت کرده‌اند فقط به تماشای این نوع فیلم‌ها بنشینند. این تحلیل و نکته‌ای است که بسیاری از فیلمسازان کشور هم با آن موافق هستند. با وجود این، تحلیلگران سینمایی عقیده دارند هنرمندان سینمای شیلی باید تلاش بیشتری کنند تا تماشاگران معمولی را با تولیدات داخلی آشتی دهند.