گرانی چاپ؛ مانع رونق کتاب‌های هنری در ایران

سهراب هادی به عنوان گرافیست و البته ناشر هنری به این موضوع به دیدی دیگر نگاه می‌کند. او معتقد است که فقدان مبانی مکتوب نظری در حوزه هنر و بویژه هنرهای تجسمی در سال‌های اخیر باعث شده است تا ضربه سختی به دانسته‌های دانش‌آموختگان هنر وارد شود. هادی می‌گوید گرانی کتاب‌های هنری به هر علت که باشد، این روزها باعث شده است تا تنها منابع مکتوب خارجی در اختیار دانشجویان قرار گیرد که این امر به هیچ‌وجه پذیرفتنی نیست.

به گفته این هنرمند، تاثیرپذیری بسیاری از هنرمندان معاصر کشورمان از هنرهای غیربومی، ریشه در منابع نظری غربی دارد که اکنون به دغدغه‌ای مهم برای متولیان فرهنگی و هنری تبدیل شده است. او سوالی را در این زمینه مطرح می‌کند و می‌پرسد: به راستی آیا این اتفاق نمی‌تواند به‌علت نبود منابع مکتوب تصویری از هنر شرقی و بخصوص هنرهای ایرانی باشد؟

این ناشر کتاب‌های هنری معتقد است که چاپ کتاب‌های نفیس به علت گرانی مصالح انتشار آنها با چالش‌های بی‌شماری روبه‌روست. چاپ چند رنگ و استفاده از کاغذ مرغوب تنها بخشی از این مصالح است که او به آن اشاره می‌کند و می‌افزاید: همه این موارد محصولاتی وارداتی هستند که به ارزش دلاری محاسبه می‌شوند، برای همین ناشران کتاب‌های نفیس هنری نمی‌توانند آثارشان را با قیمت کمتری عرضه کنند.

محمد خزایی، استادیار دانشگاه تربیت معلم قبل از این‌ که یک استاد نقاشی باشد، یک گرافیست است که هر سال چنداثر تالیفی را برای چاپ به دست ناشران هنری می‌سپارد. او که امسال به نمایشگاه بیست و چهارم کتاب تهران سری زده و البته از قیمت بالای کتاب‌های عرضه شده هنری در بخش ریالی این نمایشگاه به ستوه آمده است در این زمینه حرف‌های شنیدنی زیادی دارد. خزایی می‌گوید: ناشران هنری در ایران به تعداد انگشت‌های دست نمی‌رسند و این برای کشوری که داعیه‌دار پرچمداری هنر معاصر منطقه و حتی آسیاست اصلا برازنده نیست. این استاد هنر ادامه می‌دهد: دلیل حساسیت بصری در حوزه هنرهای تجسمی باید آثار مکتوب در این زمینه به طور حتم با کیفیت بالا به چاپ برسند که این امر باعث می‌شود هزینه تمام شده یک کتاب بالا برود و هر ناشری راضی نشود که در این زمینه به کار بپردازد.

او نیز اعتقاد دارد راه‌حل این است که دولت یارانه‌ای خاص در این زمینه در نظر بگیرد تا هم قیمت کتاب‌های هنری ارزان شود و هم کیفیت آنها افت پید نکند.

ساعد مشکی، گرافیستی است که در انتشارات هم دستی بر آتش دارد و البته از وضعیت چاپ کتاب‌های هنری چندان راضی به نظر نمی‌رسد. به گفته این هنرمند یارانه‌ها باید به تمام مراحل تولید کتاب هنری اختصاص پیدا کند و نه فقط به کاغذ مرغوب؛ زیرا تنها در این صورت می‌توان امیدوار بود که بهای تمام شده یک کتاب هنری به حداقل قیمت خود برسد.

او می‌گوید: این یک واقعیت است که اکنون کتاب‌های درجه یک هنری که آثار برترین نقاش کشورمان را نیز در برگرفته، فروش چندانی ندارد، اما وجود چنین کتاب‌هایی، نیازی است که باید جامعه نشر به آن توجه کند.

به عقیده این ناشر، پروسه چاپ کتاب‌های هنری از آغاز تا پایان آنقدر پیچیده و سنگین است که کمتر ناشری به سمت تولید و نشر کتاب‌های هنری می‌رود.

با همه این نگرانی‌ها اما مشکی، همچنان معتقد است که قیمت کتاب چه در حوزه آثار هنری چه در حوزه‌های دیگر در ایران نسبت به کشورهای دیگر پایین‌تر است و برای همین باید انگیزه خرید این آثار را در ذهن مخاطبان بالا برد تا بتوان مشکلات را برطرف کرد.

مهدی نورعلیشاهی / گروه فرهنگ و هنر