بابا، ‌مامان،‌ با من‌حرف بزنید

مینا کوچولو انگار مسخ شده است با اولین تصاویر رنگی و رقصان کارتونی و شنیدن اولین صدای موسیقی چشمانش گشاد می‌شود و بدون مژه زدن محو تماشای تلویزیون می‌شود. مینا اصلا یادش می‌رود که چقدر مشتاق بود با مامان صحبت کند. مامان هم با خیال راحت سراغ دوستانش می‌رود و به حرف زدن ادامه می‌دهد.

شاید نشاندن بچه‌ها پای کامپیوتر و تلویزیون آسان‌ترین راه برای خلاصی از آنها باشد و بعد از این کار ساعت‌ها بتوانید به کارهایتان برسید اما این زرنگی به بچه‌ها لطمه زیادی می‌زند.

تحقیقات نشان می‌دهد تماشای تلویزیون برای کودکان زیر 2 سال اثرات منفی بسیاری دارد؛ از این رو تماشای آن برای این کودکان توصیه نمی‌شود. تماشای تلویزیون در سنین پایین می‌تواند باعث تاخیر در تکلم کودکان و چاقی شود و بر توانایی تمرکز کودکان تاثیر بگذارد.

بر اساس نظر برخی‌کارشناسان ، بهتر است کودکان زیر 2 سال تلویزیون و هیچگونه رسانه الکترونیک از جمله رایانه و بازی‌های الکترونیک را تماشا نکنند.

مدت نمایش این برنامه‌ها ممکن است زمانی را که کودکان باید به بازی، ارتباط اجتماعی با دیگران و شانس برای بهبود زبان خود اختصاص دهند، کاهش دهد؛ همچنین ممکن است به رشد حرکات کامل چشم و مدت زمان تمرکز آنها لطمه بزند.

برخی هم معتقدند هر چه کودکان زیر 3 سال بیشتر تلویزیون تماشا کنند کمتر در مهارت‌های گفتاری و حرکتی توانایی دارند.

این درحالی است که در صورتی که کودکان روزانه مدت زمان بیشتری را با مادر و برقراری ارتباط رفتاری و گفتاری با وی بگذرانند کمتر تحت تاثیر تلویزیون قرار می‌گیرند و توانایی‌هایشان بیشتر رشد می‌کند.

همدم شب‌های نادر کوچولو خرس پشمالوی اوست که داخلش یک دستگاه کوچک پخش صداست. مامان سی‌دی قصه مورد علاقه نادر را داخل آن می‌گذارد و دستگاه را روشن می‌کند. چند دقیقه‌ای پیش او می‌ماند و بعد او را با سی‌دی قصه تنها می‌گذارد. وقتی قصه به آخر می‌رسد نادر هم دیگر خوابیده است.

مادر نادر می‌گوید من قصه بلد نیستم. چیزی ندارم برای او تعریف کنم. به خاطر همین، این کار به نظرم رسید و نادر هم خیلی استقبال کرد و از این قصه‌‌گوی کوچولوی خود خیلی راضی است. مادر نادر مشکل خود را حل کرده است اما نمی‌داند این کار می‌تواند برای نادر کوچولو مشکل ایجاد کند.

روانشناسان کودک اعتقاد دارند صحبت کردن با کودکان هنگام خواب بسیار بیشتر از قصه خواندن، قدرت تکلم آنها را افزایش می‌دهد. بنابراین اگر قصه‌ای بلد نیستید تا برای کودک خود تعریف کنید هیچ نگران نباشید و قبل از خواب با او گفت‌وگو کنید. تحقیقات نشان می‌دهد در صورتی که با کودکان ‌هنگام شب سخن بگویید قابلیت تکلم آنها تا 6 برابر بهتر از حالتی که برای آنها داستان می‌خوانید رشد پیدا خواهد کرد. حتی اگر کودک شما سن کمی دارد و قادر به حرف زدن نیست زمانی که صدای شما را می‌شنود و سعی می‌کند به گونه‌ای به آنها پاسخ دهد مهارت‌های زبانی و تکلمی او به طرز شگفت‌آوری رشد می‌کند.

حتی بهترین کتاب‌ها هم تاثیر بسیار کم‌تری از یک مکالمه کوتاه کلمه به کلمه بین کودک و مادر دارد.

به گزارش ایسنا محققان‌ طی یک بررسی 275 کودک را بین سنین یک تا 4 سال مورد مطالعه قرار دادند تا عوامل مختلف مانند صحبت کردن آ‌نها با والدینشان، با دیگر کودکان و تماشای تلویزیون را بر قدرت تکلم کودکان بسنجند. در پایان مشخص شد کودکانی که هنگام شب و قبل از خواب با پدر و مادر خود صحبت می‌کنند نسبت به کودکانی که فقط قصه گوش می‌دهند تا 6 برابر بهتر سخن می‌گویند. آنها لغات بیشتری را می‌دانستند، بهتر از کلمات استفاده می‌کردند و اشتباهات کمتری در صحبت کردن خود داشتند.

کودکان طی یک روز به طور متوسط نزدیک به 13 هزار لغت جدید را از طریق والدین خود می‌شنوند و همچنین نزدیک به 400 بار با والدین خود به طور مستقیم گفت‌وگو می‌کنند. والدین باید از این فرصت‌ها نهایت استفاده را ببرند و با تصحیح اشتباهات کودکان و معرفی لغات جدید به آنها قدرت مکالمه کودکانشان را تا حد ممکن بالا ببرند.

نیما کوچولو خیلی روان حرف می‌زند. گرچه او مادری شاغل دارد و از 6 ماهگی نزد پدربزرگ و مادربزرگ خود بوده است، آنقدر با آنها صحبت کرده و آنها با او حرف زده‌اند و از سر حوصله اشتباهاتش را تصحیح کرده‌اند که حالا نیما در 4 سالگی دامنه وسیعی از لغات دارد، شعرهای زیادی با معنی آن حفظ است و بسیار زیبا و درست حرف می‌زند.

مادر نیما می‌گوید این خوش زبانی او را مدیون حوصله به خرج دادن و هم کلامی با مادربزرگ و پدربزرگش هستیم. آنها هرگز با او شکسته حرف نمی‌زدند و همیشه با نیما صحبت می‌کردند.

اگر‌ می‌خواهید فرزند شما خوب و در ست حرف بزند از سپردن او به دستگاه‌های مکانیکی اجتناب کنید و برای او وقت بیشتری بگذارید.

محمدرضا عزیزی