گزارشی از برنامه «مشاعره» رادیو فرهنگ
هر پایان زیبا، آغاز شروعی زیباتر است
شعرخوانی در قالب مسابقه، حوزهای در برنامهسازی است که مورد توجه برنامهسازان بوده است. گرچه مشاعره در نظر عامه مردم یک سرگرمی و پدیدهای برای تقویت حافظه محسوب میشود، اما وجه ادبی این مسابقه تا جایی است که رادیو و تلویزیون نیز برنامههایی در این حوزه تولید میکنند.
«مشاعره» رادیو فرهنگ یکی از این برنامههاست که در مدت زمان پخش یک ساله خود توانسته موفقیت خوبی را در جذب مخاطب کسب کند.
تلفیق اشعار مدرن و کلاسیک
در استودیوی تولید رادیو فرهنگ، سردبیر برنامه به همراه 2 شرکتکننده مسابقه امروز حضور دارند. برنامه لحظات پایانی را پشت سر میگذارد؛ از اینرو در اتاق فرمان منتظر میمانیم تا علی ثابتقدم به همراه 2 شرکتکننده از استودیو خارج شوند.
ثابتقدم، سردبیر برنامه درخصوص «مشاعره» میگوید: «در این برنامه، فارغ از بحث رقابت و شنیدن اشعاری نغز از بزرگان شعر و ادب فارسی، وجه ادبی ابیات از اهمیت بالایی برخوردار است. در این خصوص از هر بیتی که از شاعران امروز خوانده میشود، صحبتی به میان میآید. نکته مهمی هم که در مشاعره رادیو فرهنگ وجود دارد همین مساله است. در کنار شعر شاعران کهن، شاعران جوانی داریم همچون مرحوم نجمه زارع، فاضل نظری، محمدسعید میزایی و بزرگانی چون حسین منزوی، محمدعلی بهمنی، سیمین بهبهانی و... که با شنیدن و لذت بردن از اشعار زیبایشان در خلال مسابقه، بحثی کوتاه در مورد ابیاتشان شکل میگیرد که برای شنونده خالی از لطف نیست.»
علی ثابتقدم که در کنار سردبیری، خود تهیه برنامه را نیز بهعهده دارد، ادامه میدهد: «این برنامه از آبان 89 به پیشنهاد مهندس ضرغامی و دستور دکتر صوفی (معاون صدا) در رادیو فرهنگ آغاز شد. دوره اول این برنامه با توجه به حضور شرکتکنندههایی فعال بسیار موفقیتآمیز بود و فکر میکنم در سال 90 و شروع دوره جدید این موفقیت تکرار شود. ضعفهایی هم در کار بوده که امیدوارم برطرف شود. ولی باتوجه به ایمیل و پیامک مخاطبان، حرکتی رضایتبخش داشتهایم.»
سرعت، نخستین مهارت است
شرکتکنندههای امروز برنامه سمیه قزلباش و شهرزاد وقاری هستند. در فرصتی که پیش میآید، چند جملهای با آنها همکلام میشویم.
قزلباش اولین بار است که در رادیو فرهنگ برای شرکت در مسابقه حضور یافته است. او درخصوص آمادگی در این مسابقه معتقد است: «مشاعره نیازمند هیچ آموزش خاصی نیست و فقط یک حافظه قوی میخواهد. فکر میکنم هر کسی و با هر سطح دانش، با کمی تلاش به این مرحله میرسد.»
شهرزاد وقاری صحبتهای رقیبش (که خارج از مسابقه رابطه بسیار دوستانهای با هم دارند) را چنین ادامه میدهد: «در مجموع سرعت بسیار مهم است و برای رسیدن به این مهارت تمرین بسیار لازم است. البته نیاز به روش خاصی نیست. من از بچگی و از سن 6 یا 7 سالگی شعرخوانی را تمرین کردهام. با حوزه مشاعره در فضای خانه و تمرین با برادر و خواهرم آشنا شدم و به سرعت عملی دست پیدا کردم که مناسب مسابقه بود. همین مسابقهها تمرین بزرگی است تا با فضاهای مختلف مشاعره آشنا شویم.»
وقاری در سری مسابقات مشاعره شبکه آموزش سیما نیز شرکت کرده و تجربه خوبی در این حوزه دارد. او درباره توجه رسانه به مقولات ادبی ـ فرهنگی میگوید: «امیدوارم مسابقات ادبی مثل مشاعره همچون مسابقات ورزشی در رسانه طرفدار پیدا کند، چراکه معتقدم در کشور ما ادبیات واقعا مظلوم واقع شده است. در این زمینه جنبههای متعددی برای حضور افراد جامعه در رقابتهای ادبی وجود دارد که یکی از آنها مشاعره است ولی به آن پرداخته نمیشود.»
عشق و احساس؛ مشوق اصلی
«مشاعره» در شبکه فرهنگ، علاوه بر ساختار مسابقهگونه خود بخشهایی دارد که به خواندن اشعار کلاسیک ایران نیز اختصاص دارد. پخش موسیقی و اشکالات غیرقابل پیشبینی در برنامه نیز فضای مسابقه را کند میکند. وقتی از سمیه قزلباش میخواهم که نظرش را در این خصوص بیان کند، میخندد و میگوید: «اتفاقا این به نفع ماست.»
شهرزاد وقاری اما نظر دیگری دارد و میگوید: «گاهی شکستن فضای مسابقه، خود به خود شما را از حرفی که در ذهن داشتید و ابیات مربوط به آن دور میکند و حتی بهترین شعرها نیز از یاد میرود.»
او که فوقلیسانس ادبیات فارسی دارد، مثل همه فارسیزبانان علاقه خاصی به حافظ دارد و بیشتر اشعار دیوان حافظ را از بر است. قزلباش نیز لیسانس ترجمه زبان انگلیسی دارد و احساس و عشق را مهمترین دلیل گرایش به شعرخوانی میداند. او نیز در کنار دیوان حافظ، اشعار استاد شهریار و سعدی را در خاطرش دارد و در کنار اینها، از شعر شاعران معاصر نیز استقبال میکند.
وقاری در پایان اضافه میکند: «این که کسی کتاب قطوری را در اختیار داشته باشد نشانه تبحر او در مشاعره نیست. ممکن است شخصی تنها 10 غزل را در حافظه داشته باشد، اما با سرعت عمل و حافظهاش پیشی بگیرد.»
مشاعره و یادآوری ارزشها
«مشاعره» رادیو فرهنگ در قالب گروههایی 4 نفره اجرا میشود. هر فرد با گذراندن 3 مرحله مقدماتی در صورت کسب امتیاز لازم و خواندن اشعار بدون اشتباه و مکث طولانی به مرحله بالاتر صعود میکند. اولین مسابقه فینال نیز بین برنده 4 گروه 4 نفره برگزار میشود که در مجموع حدود 70 نفر در هر دوره از مسابقات این شبکه رادیویی حضور دارند.
علی ثابتقدم هیجان یک رقابت را در شنیدن ابیات زیبا و بهرهگیری از اشعار منحصر به فرد میداند.
«در مراحلی که شرکتکنندهها مساوی هستند از روش مشاعره شرطی استفاده میکنیم.»
وی ادامه میدهد: «ما از افراد 12، 13 ساله هم شرکتکننده داریم که در کنار افراد بزرگسال و اساتید این رشته بخوبی حرکت میکنند. خیلیها با تبحر خاصی بقیه را مغلوب میکنند. مثلا یکی از شرکتکنندهها تمام ابیات را با یک حرف خاص به پایان میرساند و همین امر باعث خروج دیگران از چرخه رقابت میشد.»
سردبیر «مشاعره» رادیو فرهنگ صحبتهایش را چنین به پایان میرساند:
«بارها در برنامه گفتهام که مشاعره به ما یاد میدهد که پایان هر زیبایی، آغازگر زیبایی دیگر است. در این برنامه ابیات زیادی را میشنویم که گنجینهای سترگ از ادب این سرزمین هستند و مضامینی عمیق دارند. سالیان پیش مادربزرگها و پدر بزرگهای ما در هر کلام خود از اشعار بزرگان استفاده میکردند که امروزه با رواج تربیت نادرست در میان خانوادهها شاهد جایگزینی ادبیاتی دیگر هستیم. امیدوارم مشاعره یک بار دیگر در میان مردم زنده شود تا در هر سخنی و حتی گلایهای از ابیات بزرگان ادب فارسی بهره بگیریم.»
گفتنی است این برنامه روزهای پنجشنبه از ساعت 19 تا 20 روی آنتن است و علاقهمندان شرکت در مسابقه میتوانند به سایت www.radiofarhang.ir مراجعه کنند یا با شماره 0719116 ـ 0937 تماس بگیرند.
آزاده خواجهنصیری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
