دانشگاه‌های غیرانتفاعی در سراشیبی

موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی براساس برنامه چهارم توسعه باید تا پایان سال 89 هریک دست‌کم 2000 دانشجو داشته باشند این در حالی است که از مجموع 291 دانشگاه هرکدام به طور متوسط فقط 700 دانشجو دارند که نشان می‌دهد پروژه توسعه این بخش با شکست مواجه شده است. بخصوص این که بنابر اعلام مدیرکل دفتر آموزش‌های آزاد وزارت علوم بتازگی 14‌موسسه با دور شدن از استانداردهای آموزشی اخطار گرفته و 4 دانشگاه غیرانتفاعی نیز تعطیل شده‌اند.

غلامعلی نادری در این باره به مهر گفت: به 14 موسسه آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی اخطار داده شده که اگر به این اخطارها گوش ندهند و خود را به استانداردهای لازم نرسانند، ظرفیت پذیرششان را برای مهرماه 90 صفر می‌کنیم.

وی از اعلام اسامی 4 موسسه‌ای که دانشجویان آنها در موسسات دیگر مهمان شده‌اند یا به عبارت بهتر این موسسات تعطیل شده‌اند، خودداری کرد و گفت: این 4 موسسه در استان‌های اصفهان، قم، قزوین و سمنان هستند.

پیش از این در اسفند سال گذشته نیز نادری از انحلال 12 موسسه غیرانتفاعی دیگر خبر داده بود. به گفته وی، پرونده این 12 موسسه آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی در کمیسیون ماده 9 در دست بررسی است که اگر این موسسات به شرایط استانداردی که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌خواهد، نرسند قطعا دانشجویانشان در دانشگاه‌های دیگر مهمان می‌شوند و سپس ظرفیت پذیرش دانشجو در این موسسات صفر می‌شود.

براساس این خبر، اختلاف بین هیات موسس، مشکلات کیفی دانشگاه‌ها از نظر فضای فیزیکی و از نظر کیفیت آموزشی از مواردی است که این موسسات دچار آن هستند. اگر این موسسات نتوانند به حد استانداردهای معمولی برسند، ترتیبی اتخاذ می‌شود که بقیه موسسات بتوانند دانشجویان آنها را بپذیرند.

این اخبار درحالی منتشر می شود که در تابستان سال گذشته نیز 30 دانشگاه غیرانتفاعی اخطار دریافت کردند، روند روبه رشد اخطار و تعطیلی این موسسات آموزش عالی نشان می‌دهد که با وجود بیش از 250 تقاضا برای تاسیس این دانشگاه‌ها از سوی شخصیت‌های حقیقی و حقوقی این موسسات در مسیر درستی حرکت نمی‌کنند و با مشکلات زیادی روبه‌رو هستند و توان بهبود کیفیت آموزشی خود را ندارند.

هرچند دانشگاه‌های غیرانتفاعی با هدف مشارکت بخش غیردولتی در حوزه آموزش عالی قصد داشتند در نقاطی که دانشگاه دولتی و آزاد اندک است، دانشجویان را برای ورود به دوره‌های عالی یاری کنند، اما این نکته از دید برنامه‌ریزان این دانشگاه‌ها دور ماند که در نقاط محروم و دوردست داوطلبان از عهده تامین شهریه‌های این دانشگاه برنمی‌آیند.

بنابر اعلام وزارت علوم بیشتر موسسان این دانشگاه‌ها تمایلی برای احداث موسسه در شهرهای دور از مرکز ندارند و دانشگاه‌ها با انباشت جغرافیایی در شهرهای بزرگ روبه‌رو هستند به طوری که درحال حاضر وزارت علوم از توزیع عادلانه این موسسات در تمام شهرها ناتوان است.

هم‌اکنون 291 دانشگاه و موسسه آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی در 8 منطقه فعال هستند. هر منطقه دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی حداقل دانشگاه‌های غیرانتفاعی 3 استان را شامل می‌شود. بر اساس جدول مناطق دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی مناطق 2 و یک شامل استان‌های گلستان، گیلان، مازندران، تهران، قم، قزوین و سمنان دارای بیشترین تعداد دانشگاه‌های غیرانتفاعی هستند.

بر این اساس مدیرکل دفتر آموزش‌های آزاد وزارت علوم از توقف صدور مجوز تأسیس دانشگاه و موسسه آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی در کل کشور جز 4 استان کردستان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و خوزستان خبر داده است.

طی سال گذشته خبر خالی ماندن 200 هزار صندلی دانشگاه‌های غیرانتفاعی اخطاری به طرح توسعه این دانشگاه‌ها از سوی وزارت علوم بود، در حالی که بسیاری از دانشجویان این دانشگاه از همسو نبودن شهریه‌ها و امکانات تحصیلی و آموزشی رضایت ندارند.

رئیس اتحادیه موسسات و دانشگاه‌های غیرانتفاعی در سال جدید از مسوولان وزارت علوم خواستار افزایش شهریه دانشجویان، تکمیل ظرفیت‌های خالی کلاس‌های این موسسات و ارائه بسته‌های حمایتی در جهت اجرای قانون هدفمندکردن یارانه‌ها شد.

این اتحادیه براساس کار تحقیقی کارشناسی در سال گذشته اعلام کرد برای سال 89 باید 6/30 درصد به شهریه‌ها اضافه ‌شود تا تعادل در عملکرد این موسسات به وجود آید.

آهون منش، رئیس این اتحادیه با بیان این‌که در سال 89 این امر محقق نشد، توضیح داد: موسسات غیرانتفاعی مجبور شدند از کیفیت آموزش کم کنند به گونه‌ای که در برخی موسسات به علت زیاد بودن حق‌التدریس استادان دانشگاه‌های معتبر، از دانشجویان فوق‌لیسانس دانشگاه آزاد با حق‌التدریس کمتر دعوت کردند که همین کاهش کیفیت آموزش را در پی خواهد داشت.

وی در آغاز سال جدید با بیان این‌که «از وزارت علوم استدعا داریم که توجهی به موسسات و دانشگاه‌های غیرانتفاعی در خصوص افزایش شهریه داشته باشند»، ابراز امیدواری کرد وزارت علوم کمک‌ها و حمایت‌های خود را از این موسسات دریغ نکند.

اگرچه خبر می رسد شهریه‌های این دانشگاه امسال افزایش می یابد اما سازوکار این افزایش هنوز مشخص نیست. در این باره ابوالفضل حسنی، مدیرکل گسترش و برنامه‌ریزی‌ آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اعلام کرد مدل تعیین شهریه موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی - غیردولتی تا آخر اردیبهشت1390 در این وزارتخانه تهیه و نهایی می شود.

وی همچنین از رتبه‌بندی موسسات غیرانتفاعی و غیردولتی براساس کیفیت خبر داد و گفت: براین اساس شهریه موسسات غیرانتفاعی نیز طبق رتبه‌بندی دریافت خواهد شد که طی آن هرچه رتبه بالاتر باشد، شهریه حدود 5 تا 10 درصد تفاوت پیدا خواهد کرد.

به هرحال دانشگاه‌های غیردولتی و غیرانتفاعی این روزها به مرز بحران نزدیک می‌شوند، هرچند زمزمه‌هایی از افزایش شهریه‌ها به گوش می‌رسد، اما آسیب شناسی شکست پروژه خصوصی‌سازی آموزش عالی به بررسی بیشتری نیازمند است.