ریزگردها؛ دوباره در راه تهران

حالا با گذشت 2 سال از آن روزها تنها نتیجه‌ای که عایدمان شده این است که این مهمانان ناخوانده تقریبا اکثر شهرهای کشور را جولانگاه حضور آزاردهنده خود کرده‌اند. ریزگردها همان مهمان‌های ناخوانده‌ای هستند که این روزها حسابی در کشور یکه‌تازی می‌کنند و تا حالا هم هیچ یا سازمان مسوولی یارای مقابله با آن را نداشته است.

طی هفته‌های اخیر زندگی برای ساکنان شهرهایی که با پدیده گرد و غبار و حضور ریزگردها دست به گریبانند بسیار دشوار و غیرقابل تحمل شده است و بدتر از همه این‌که کارشناسان مسائل زیست محیطی و مرتبط با آلودگی هوا هشدار می‌دهند پدیده ریزگردها کوه‌های زاگرس را هم درنوردیده و عازم تهران همیشه آلوده است. حالا با گذشت 2 سال یک بار دیگر زنگ‌های خطر به صدا درآمده است و مسوولان سازمان‌ها و دستگاه‌های متولی آلودگی هوا یکی پس از دیگری هشدار می‌دهند سیطره ریزگردها هر روز بر هوای شهرهای کشور بیشتر می‌شود و روزهای بسیار آلوده‌ای در انتظار اکثر شهرهای کشور و بخصوص تهران خواهد بود.

معلوم نیست آلودگی هوا دست از سر ساکنان کلانشهر تهران بردارد، انگار قرار است تماشای آسمانی صاف و آبی و تنفس در هوایی سالم کم‌کم آرزویی محال برای تهرانی‌ها شود؛ کابوسی که اظهارات معاون عمرانی استاندار تهران آن را به واقعیت تبدیل کرد؛ این‌که تهران همیشه آلوده خواهد ماند. محمودی پیش‌بینی کرد، به نظر می‌رسد در 6 ماهه اول سال این پدیده جدید در تهران ادامه داشته باشد و در شش ماهه دوم نیز موضوع آلودگی هوای ناشی از انواع سوخت را داشته باشیم!

محمدرضا محمودی در گفت‌وگو با ایسنا با بیان این‌که پدیده گرد و غبار و ریزگردها باز هم به آسمان تهران برمی‌گردد، از نتایج مطالعات و تبادل اطلاعات ایران با سوریه، ترکیه و عراق در خصوص ریزگردها اظهار بی‌اطلاعی کرد.

وی توضیح داد: در زمان جوادی، رئیس سابق سازمان حفاظت محیط زیست، تبادل اطلاعاتی با کشورهای سوریه و ترکیه انجام شد، اما ما از نتایج آن خبر نداریم و قرار است جلسه مشترکی با حضور نماینده سازمان محیط زیست در همین رابطه در استانداری تهران داشته باشیم.

محمودی با اشاره به جلسه پنجشنبه هفته گذشته کمیته اضطراری آلودگی هوای تهران که در استانداری تهران با موضوع حرکت ریزگردها و نیز آلودگی هوای تهران برگزار شد، گفت: موقتا موضوع گرد‌ و غبار و ریزگردها به دلیل وزش مناسب باد کم شده است، اما به نظر می‌رسد آسمان تهران مجددا شاهد ورود پدیده گرد و غبار و ریزگردها خواهد بود.

به گفته معاون عمرانی استانداری تهران، در جلسه کمیته اضطراری آلودگی هوای شهر تهران قرار شد تا جلسه‌ای مشترک با دانشگاه‌های شریف، امیرکبیر و سایر دانشگاه‌های مرتبط در مورد موضوع گرد و غبار و آلودگی هوا داشته باشیم و در صورتی که مطالعه‌ای صورت گرفته آن را بررسی کرده یا دستور شروع مطالعه جدیدی داده شود.

محمودی خاطرنشان کرد: موضوع پدیده گرد و غبار مساله‌ای جهانی است و باید کشورهای منطقه بخصوص ایران، عراق، سوریه و ترکیه به راه‌حل‌های مشترکی در این زمینه برسند. معاون عمرانی استاندار تهران همچنین از افزایش ورود موتورسیکلت‌های غیراستاندارد به کشور در سال‌های اخیر انتقاد کرد و گفت: در مورد کاهش آلودگی هوای شهر تهران و نیز ساماندهی موتورسیکلت‌ها نیز موضوعات جدیدی مطرح و قرار شد در جلسه مشترکی با برخی مسوولان صنایع استان در مورد تولید و ورود موتورسیکلت‌های غیراستاندارد و قطعات آنها بررسی‌های جدی صورت گیرد.

2 سال پیش (سال 88) وقتی برای اولین بار ذرات معلق و در اصطلاح ریزگردها از غرب وارد کشور شدند به مسوولان محیط زیست هشدار دادیم، اما متاسفانه در این زمینه کوتاهی شد و اقدام موثری صورت نگرفت.

این اظهارات مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران است که ورود ریزگردها و مشکلات ناشی از آن به شهرهای کشور را پدیده جدیدی ندانسته و با اشاره به سابقه اولین حضور این ذرات معلق طی سال 88 از سمت غرب کشور می‌گوید: آن روزها هم به مسوولان هشدار دادیم و کسی جدی نگرفت و حالا هم می‌گوییم که اگر هم‌اکنون هم برای گرد و غباری که از عراق می‌آید کار خاصی انجام ندهیم روزهای بیشتری را در شرایط ناسالم سپری خواهیم کرد.

یوسف رشیدی این را هم می‌گوید که ریزگردها چند روزی است وارد تهران شده‌اند، اما به دلیل وزش باد طی روزهای اخیر، غلظت آنها در هنگام رسیدن به تهران کم شده است. به گفته وی ذرات معلق جزو آلاینده‌های خطرناک است و به راحتی جذب ریه و وارد سیستم گردش خون می‌شود، اما به این آسانی‌ها دفع نمی‌شود. وقتی از مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران می‌خواهیم که وضعیت آلودگی هوای تهران را در روزهای آینده پیش‌بینی کند، هرچند این موضوع را به سازمان هواشناسی واگذار می‌کند اما این را هم می‌گوید که با وضعیت موجود احتمال تداوم روزهای ناسالم در هوای شهر تهران دور از انتظار نیست.

قائم‌مقام سازمان حفاظت محیط زیست در گفت‌وگو با «جام‌جم» ضمن تاکید بر این‌که پرونده تفاهم‌نامه سازمان حفاظت محیط زیست با کشور عراق در زمینه کنترل پدیده گرد و غبار به هیچ وجه مسکوت نمانده است، در پاسخ به اظهارات معاون عمرانی استاندار تهران توضیح می‌دهد: سال گذشته تفاهم‌نامه همکاری با کشور عراق به منظور مدیریت گرد و غبار به امضای مسوولان منطقه رسید و امسال هم هیاتی متشکل از کارشناسان و متخصصان داخلی و بخش خصوصی به کشور عراق اعزام شدند تا در طرح بیابان‌زدایی به عراق کمک کنند.

محمدعلی شاعری این را هم می‌گوید که اواخر هفته آینده قرار است گروهی برای نهایی کردن این توافق‌نامه به کشور عراق اعزام شوند.

به گفته وی، همچنین قرار است ظرف 3 هفته آینده هیاتی از کشورهای سوریه و اردن وارد خوزستان شوند و توسط کارشناسان و متخصصان داخلی در زمینه راهکارهای رفع بیابان‌زایی با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و به روز در کشورشان آموزش ببینند.

شاعری در توضیح پروژه مدیریت گرد و غبار در کشور عراق که براساس امضای تفاهم‌نامه‌ای میان ایران و عراق شکل گرفته است، می‌گوید: مناطقی در عراق به طور آزمایشی برای اجرای طرح بیابان‌زدایی شناسایی شده و 2 هفته دیگر نیز قرار است گروهی برای نهایی کردن این توافق‌نامه به کشور عراق اعزام شوند. بر این اساس، قرار است در طرح آزمایشی 200تا300 هکتار از بیابان‌های کشور عراق بیابان‌زدایی شوند.

اما آنچه در صحبت‌های شاعری موجب نگرانی می‌شود، این است که مناطق بیابانی عراق بسیار وسیع است و در حالت خوشبینانه سالانه باید 100 هزار هکتار از بیابان‌های این کشور بیابان‌زدایی شوند تا بتوانیم مشکل ورود گرد و غبار از این کشور به خاک ایران را کنترل کنیم.

قائم‌مقام سازمان حفاظت محیط زیست افزود: پیش‌بینی می‌کنیم سالانه 100 هزار هکتار از بیابان‌های کشور عراق باید بیابان‌زدایی شود تا ما بتوانیم در یک برنامه میان مدت معضل ورود گرد و غبار از سمت عراق به داخل کشور را کنترل کنیم.

به گفته شاعری، بخش وسیعی از عراق از جمله نواحی غربی و مرکزی و همچنین سوریه و عربستان جزو مناطق کم‌باران هستند که در سال‌های گذشته، همواره با پدیده گرد و غبار مواجه بوده‌اند.

وی معتقد است: پدیده گرد و غبار محصول خشکسالی‌های مداوم، کاهش بارندگی و مدیریت نادرست در منابع آب و کاربری نادرست اراضی در کشورهای منطقه است. شاعری این را هم می‌گوید که برای بیابان‌زدایی در کشور نیز باید سالانه 500 هزار هکتار بیابان‌زدایی در کشور انجام شود.

قرار است کارگروه آلودگی هوا امروز تشکیل شود. این موضوع را معاون عمرانی استاندار تهران اعلام کرد و گفت: سال گذشته 14 کمیته اضطراری کاهش آلودگی هوا تشکیل شد که تدابیر و تمهیداتی در خصوص آلودگی هوا از جمله افزایش محدوده زوج و فرد، تعطیلی مدارس، کاهش زمان کاری ادارات اتخاذ شد که این امر کاهش آلودگی هوای شهر تهران را در پی داشت.

محمودی در گفت و گو با فارس با اشاره به این که کار‌گروه کاهش آلودگی هوای شهر تهران در جهت اتخاذ تصمیمات جدید برای حل این معضل تشکیل می شود ، افزود: نمایندگانی از دستگاه های اجرایی استان در این کار گروه شرکت می کنند.

قائم‌مقام سازمان حفاظت محیط زیست نیز از طراحی طرح جامع مدیریت گرد و غبار در کشور و ابلاغ آن به کمیسیون زیربنایی دولت خبر داد.

اما تا زمانی که تفاهمنامه بیابان‌زدایی از کشور عراق نهایی شود و کار بیابان‌زدایی در این کشور با پیش‌بینی سالانه 100 هزار هکتار به مرحله اجرا برسد، راه درازی در پیش است. آیا تا آن زمان ساکنان استان‌های همسایه با کشور عراق همچنان باید با پدیده گرد و غبار دست و پنجه نرم کنند؟

شاعری در عین این‌که این نگرانی را پذیرفته، می‌گوید: تنها کاری که در حال حاضر می‌توان انجام داد، تمرکز روی اقدامات پیشگیرانه از یک سو و اقدامات بهداشتی و درمانی از سوی دیگر است. به گفته شاعری، طبق هماهنگی با وزارت بهداشت از مدت‌ها پیش مراکز درمانی در این شهرها برای خدمات رسانی بموقع به آسیب‌دیدگان در آماده‌باش کامل هستند و به شهروندان و بخصوص افراد در معرض آسیب مانند بیماران قلبی و تنفسی و کودکان توصیه شده در حد امکان از تردد غیرضرور خودداری کنند.

از سوی دیگر، آنچه از گزارش‌های سازمان هواشناسی مشهود است، پدیده گرد و غبار تقریبا بیشتر استان‌های کشور را درگیر کرده است و این پدیده نه تنها همچنان که پیش می‌رود دامنه وسیعی پیدا می‌کند بلکه به این زودی‌ها نیز خیال ترک کشور را ندارد. براساس این گزارش، در روزهای پایانی هفته بتدریج پدیده گرد و غبار اکثر مناطق کشور را در برگرفته و در استان‌های خوزستان و ایلام این پدیده تا اواخر این هفته باقی است و بتدریج استان‌های جنوبی کشور را هم درگیر می‌کند.

پوران محمدی ‌/‌ گروه جامعه