حرکت سرمایه‌های سرگردان به سوی بورس

بورس اوراق بهادار از ابتدای امسال تاکنون رشد قابل توجهی را شاهد بوده است به طوری که در طول 2 هفته گذشته ارزش معاملات آن از یکهزار میلیارد تومان فراتر رفته است. همچنین متوسط بازدهی سرمایه‌گذاری در بورس طی سال گذشته به حدود 70 درصد رسیده که این امر توجه عمومی به بازار سرمایه را از حیث ورود به آن افزایش داده است.

اما این اقبال 3 پرسش اساسی برای افکار عمومی مطرح کرده است: دلایل رشد و رونق این روزهای بورس چیست؟ آیا این رشد حبابی و زودگذر است و بالاخره آینده بورس و سرمایه‌گذاری در آن بویژه در هفته‌ها و ماه‌های پیش‌رو چگونه خواهد بود. شاید بسیاری از مردم اگر پاسخ این پرسش‌ها را بیابند، مسیر سرمایه‌گذاری خود در سال 90 را که نخستین روزهای کاری آن را پشت سر می‌گذارند، بهتر طراحی کنند.

حسین خزلی‌خرازی، تحلیلگر و دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس به خبرنگار ما می‌گوید: رونق فعلی بورس چند عامل دارد: عامل نخست سنت نانوشته رونق بورس در 3 سال پایانی دولت‌هاست. چرا که دولت‌ها در 3 سال پایانی فعالیت خود است که توجهشان به بورس تکمیل شده و بلوغ می‌یابد. این پدیده در سال 72 تا 75 که سال‌های پایانی دوره هاشمی رفسنجانی یا 80 تا 83 که سال‌های پایانی دوره خاتمی بود، بوضوح قابل مشاهده است. اکنون نیز در 3 سال پایانی دوره احمدی‌نژاد همین اتفاق در حال تکرار است و توجه دولت و ارشدترین مقامات نظام به بورس در حد اعلاست.

وی افزود: به عبارت بهتر، دولت‌ها در این سال‌هاست که درک می‌کنند بورس چه کمک بزرگی به شفافیت، توزیع ثروت و تامین مالی اقتصاد کشور می‌کند و لذا حمایت‌ها از آن افزایش می‌یابد. خزلی‌خرازی تصریح کرد: عامل دوم بازده فوق‌العاده بورس در 2 سال اخیر بوده که احتمال حبابی‌ بودن رشد بورس و چنین تردیدی را برای سرمایه‌گذاران تا حد زیادی رفع کرده است.خرازی تصریح کرد: اما علت رشد بورس در 2 هفته کاری امسال بیشتر به واسطه ابلاغ بسته سیاستی ـ نظارتی سال 90 بانک‌ها و کاهش نرخ سود سپرده‌های بانکی در متن آن است؛ به طوری که الان بسیاری از سپرده‌های بانکی، راه بورس را در پیش گرفته‌اند.وی افزود: تورم حاصل از هدفمندسازی یارانه‌‌ها و رشد نرخ ارز، انتظار سرمایه‌گذاران برای کسب سود را بالا برده و دیگر نرخ‌های 11 و 12 درصدی بانک‌ها آنها را راضی نمی‌کند. لذا روی به بورسی آورده‌اند که متوسط بازدهی آن در سال گذشته حدود 70 درصد بوده است.وی خاطرنشان کرد: جالب است بدانید خود بانک‌ها نیز رو به بورس آورده‌اند و در حال ورود دارایی‌های خود به بورس یا افزایش سرمایه شرکت‌های سرمایه‌گذاری خود برای فعالیت بیشتر در این بازار هستند؛ چراکه سود عملیات بانکداری نیز در حال کاهش است.

دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس در این‌باره که آیا رشد فعلی بورس در 2 هفته جاری حبابی‌ است، تصریح کرد: من فعلا که حبابی در بورس نمی‌بینم؛ چراکه هم‌اکنون نسبت قیمت به درآمد و سهم (P‌/‌E) 5/7 است و این رقم وجود حباب را نشان نمی‌دهد.وی افزود: البته سرعت رشد قیمت‌ها هم‌اکنون افزایش یافته و این می‌تواند جای نگرانی داشته باشد، اما این نوسانات احتمالا کوتاه‌مدت است و در بلندمدت انتظار حبابی‌شدن بورس وجود ندارد. توجه دارید که رشد بورس لااقل از 5‌/‌1 سال گذشته شروع شده و اگر بازار حباب داشت این رشد تداوم نمی‌یافت.

در همین حال علی صحرایی، مدیر بازار شرکت بورس اوراق بهادار نیز در گفت‌وگو با ایرنا گفت: در شرایط کنونی، فرصت‌های موازی با بورس چشم‌انداز سودآوری را نشان نمی‌دهد و حتی برخی از بازارهای موازی فعالیت‌های سوداگرانه دارند. وی به سیاست‌های پولی کشور اشاره و اظهار کرد: سیاست‌های بازار پولی کشور انگیزه را برای سرمایه‌گذاری در این بازار کاهش داده است، به طوری که نرخ سود سپرده‌های بانکی کاهش یافته و سیاست‌هایی که مقام ناظر پولی اتخاذ کرده، باعث شده است که حرکت به سمت بازار سرمایه افزایش یابد. وی ادامه داد: در بخش سیاست‌های پولی باید به این نکته توجه کرد که کاهش هزینه‌های مالی شرکت‌ها قابل توجه است، زیرا بخش عمده تامین مالی صنایع وابسته به بانک‌هاست و در این بخش موضوع نرخ سود تسهیلات اهمیت می‌یابد.

مدیر بازار شرکت بورس و اوراق بهادار گفت: بورس تهران هم‌اکنون دارای تنوع زیادی در صنایع مختلف است به طوری که بیش از 40 صنعت در حال حاضر در این بورس حضور دارد. وی تعداد شرکت‌های بورسی را 343 شرکت و فرابورسی را 15 شرکت عنوان کرد و افزود: این تعداد از شرکت‌ها تنوع مناسبی را در بازار سرمایه کشور ایجاد می‌کند.

وی تصریح کرد: از دیدگاه اقتصادی فعالیت‌های اقتصادی باید با سودآوری و بازدهی همراه باشد و حجم فعالیت‌ها و سودآوری شرکت‌ها افزایش یابد. وی با بیان آن‌که‌ سرمایه‌گذاران برای کسب سود بیشتر به طور حتم اقدام به بازنگری در وضعیت سهام و سرمایه‌گذاری خود می‌کنند، اظهار کرد:‌ این بازنگری با توجه به تغییرات در بازارهای جهانی خواهد بود و امکان جابه‌جایی در سهام وجود خواهد داشت.

حال پرسش اصلی مطرح می‌شود: آینده بازار بورس در هفته‌ها و ماه‌های پیش‌رو چگونه خواهد بود؟ شاید هیچ‌کس نتواند به این پرسش مهم پاسخ قاطعی بدهد، هرچند تحلیل‌ها می‌توانند تا حدی افق را روشن کنند.

خزلی‌خرازی در این باره می‌گوید: در هفته‌ها و ماه‌های پیش‌رو اگر اتفاق سیاسی خاصی در داخل یا خارج کشور نیفتد می‌توان گفت وضعیت بورس رو به رشد خواهد بود و رکوردهای جدیدی به دست می‌آید.

وی افزود: چند دلیل برای این ادعا وجود دارد؛ دلیل اول این است که 3 ماه آینده یعنی اردیبهشت، خرداد و تیر، فصل مجامع شرکت‌های بورسی است که سود آنها تقسیم می‌شود. لذا قیمت سهام آنها نیز افزایش می‌یابد. دلیل دوم رشد و رونق برخی صنایع به‌ویژه صنایع غیرانرژی‌بر در سال 90 است و علت سوم رشد قیمت نفت است که درآمدهای کشور را بالا برده و این رشد درآمد به رشد صنایع از طریق رشد بودجه عمرانی و اجرای طرح‌های مختلف در کشور می‌انجامد.

وی تصریح کرد: از این دریچه معتقدم حتی رشد بورس می‌تواند خیره‌کننده باشد و معادله ورود سرمایه همراه با رونق صنایع بورسی به یک جهش تاریخی بینجامد.

در همین حال علی صالح‌آبادی، رئیس سازمان بورس نیز آینده خوبی برای بورس پیش‌بینی کرد و به خبرنگار ما گفت: ممکن است در کوتاه‌مدت نوساناتی را در شاخص‌های بورس شاهد باشیم اما بورس در بلندمدت روند رو به رشدی دارد.

وی افزود: ما در هفته اول پس از تعطیلات عید که کشور نیمه بسته بود حدود 207 میلیارد تومان سهام خرد فروختیم و همین دیروز نیز بیش از 300 میلیارد تومان سهام خرد به فروش رفت. رشد بورس به جایی رسید که بسیاری صنایع معتقدند به جای این‌که وقت خود را پشت در بانک‌ها به دنبال وام تلف کنند، سرمایه مورد نیاز خود را از بورس تامین کنند.

وی اظهار کرد: در کنار این ما نیز در حال جذب شرکت‌ها به بورس هستیم و توسعه نرم‌افزاری بازار سرمایه به طوری که همه عناصر اقتصاد کشور را در خود جای دهد در راس برنامه‌های ماست. مهم‌ترین برنامه ما در این زمینه تشکیل بازار پایه فرابورس است. وی توضیح داد: این بازار به جذب شرکت‌های سهامی عامی می‌پردازد که هنوز وارد بورس نشده‌اند و این یک بازار ویژه است که قابلیت پذیرش این شرکت‌ها با وجود زیان‌ده بودن را دارد.

وی تصریح کرد: البته روشن است که ریسک معاملات در این بازار بالاتر از سایر بازارهای الان بورس است اما ما با این اتفاق به شفافیت و نقدشوندگی سهام این شرکت‌ها نزدیک می‌شویم. هم‌اکنون از 2 هزار شرکت سهامی عام موجود در کشور فقط 500 شرکت عضو بورس هستند و 1500 شرکت دیگر باید جذب بازار پایه فرابورس شوند.صالح‌آبادی گفت: این بازار قابلیت آن را دارد که حتی سهام شرکت‌های زیان‌ده را کشف قیمت کند. به هر حال سهام همین شرکت نیز با توجه به دارایی‌هایش یک قیمتی دارد که به هر حال مشتری آن را بررسی خواهد کرد. طبق مصوبات موجود باید تا 31 شهریور ماه تمام این 1500 شرکت جذب بورس شوند و معاملات سهام آنها به اجبار در بازار ویژه جدید انجام و اطلاعات آن در سامانه کلان بورس به اشتراک گذارده خواهد شد.

وی افزود: این یک نمونه از مهم‌ترین اقداماتی است که باعث گسترش حضور شرکت‌ها و مردم در بورس می‌شود و رونق بورس در ماه‌های آینده را تضمین می‌کند. لذا افق بورس روشن است و از این بابت جای نگرانی وجود ندارد.