بهره‌برداری بی‌رویه از جنگل‌های کشور

شرایط خشک حاکم بر ایران و قرار گرفتن کشور در کمربند خشک کره زمین مانع از شکل‌گیری و استقرار جنگل‌های انبوه در ایران می‌شود و به همین دلیل نیز سطح جنگل‌های ایران در مقایسه با سایر کشورهای جهان محدود است. براساس گزارش دفتر پژوهش و توسعه پایدار سازمان حفاظت محیط زیست و براساس مستندات گزارش بانک جهانی در سال 2005، سهم مساحت جنگل از کل مساحت خشکی‌های کشور معادل 8/6 درصد بوده و از این بابت در بین 152 کشور جهان، ایران در رتبه 126 قرار گرفته است.

براساس همین گزارش سرانه جنگل در ایران معادل 16/0 هکتار به ازای هر نفر بوده است که این مقدار از سرانه جنگل‌های دنیا (6/0 هکتار به ازای هر نفر) به میزان محسوسی پایین‌تر است. پایین بودن سرانه جنگل‌های ایران در مقایسه با سایر کشورهای جهان از یک سو ناشی از کمبود نزولات جوی و شرایط خشک حاکم بر کشور است که مانع از استقرار و تکامل جنگل‌ها در بسیاری از مناطق کشور شده و از سوی دیگر بهره‌برداری‌های بی‌رویه و تغییر کاربری بخشی از جنگل‌های کشور به سایر کاربری‌ها ازجمله کاربری‌های کشاورزی و سکونتگاه‌های انسانی باعث کاهش سطح جنگل‌های کشور در سال‌های گذشته شده است.

براساس مطالعات علمی که با استفاده از عکس‌های هوایی در ایران در سال 1342 انجام شد، مساحت جنگل‌های ایران معادل 18 میلیون هکتار برآورد شده است، اما به دلیل بهره‌برداری‌های بی‌رویه و تغییر کاربری بسیاری از عرصه‌های جنگلی، سطح جنگل‌های ایران کاهش محسوسی یافت و به 4/12 میلیون هکتار در سال 1370 کاهش یافت. این سطح تا سال 1383 به عنوان رقم مساحت جنگل‌های ایران مورد استناد قرار داشت، اما در سال 1384 با بازنگری که در تعریف از جنگل‌های ایران توسط سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری صورت گرفت و همچنین جنگل کاری‌هایی که در سال‌های اخیر صورت گرفت، سطح جنگل‌های ایران معادل 3/14 میلیون هکتار برآورد شد.

حمیده سادات هاشمی

منبع: سازمان جنگل‌ها و مراتع ایران