اسکیزوفرنی دنیایی به وسعت توهم و خیال

اگرچه این بیمار و حتی اطرافیانش در ابتدا با شوخی و خنده از کنار این موضوع می‌گذشتند، اما اخیرا وضعیت کمی پیچیده‌تر شده و بیمار حتی در محیط کار هم دچار این‌گونه تفکرات شده و در نتیجه در خطر اخراج شدن نیز قرار گرفته است.

به طور کلی توهمات اعم از دیداری یا شنیداری به این شکل که شخص عنوان می‌کند صدایی را می‌شنود یا چیز‌هایی را می‌بیند که دیگران از فهم آن عاجزند، از جمله مهم‌ترین نشانه‌های بیماری اسکیزوفرنی یا همان شیزوفرنی است که بیشتر ما با نام آن آشنا هستیم، اما محدوده تشخیصی این بیماری آنقدر پیچیده و پر رمز و راز است که تنها از عهده متخصصان روانپزشکی برمی‌آید. به هر حال چندین محور در تشخیص اسکیزوفرنی از اهمیت زیادی برخوردار است بدین شکل که یک بیمار مبتلا باید چند ویژگی داشته باشد تا در زمره مشکوکین به اسکیزوفرنی قرار گیرد.

بروز هذیان‌ها در فرد بدین شکل که فرد به باورهای غلط و عجیبی می‌رسد ازجمله این علایم است. به عنوان مثال او گمان می‌کند افرادی هستند که قصد سوءقصد به جانش را دارند یا مدام تعقیبش می‌کنند تا به وی آسیبی برسانند.

بروز توهمات بیداری یا حتی شنیداری را هم می‌توان از جمله این علایم به حساب آورد. به این شکل که فرد عنوان کند صداهایی را می‌شنود که دیگران قادر به شنیدن آن نیستند و گمان کند که این صداها از دنیایی ماوراءالطبیعه می‌آید.

همچنین بروز رفتارهای آشفته و اختلال عملکرد از جمله مهم‌ترین علایم بیماری به شمار می‌رود بدین شکل که این‌گونه توهمات عملا عملکرد بیمار را مختل می‌کند و به عنوان مثال آن چنان این رفتارها به وی فشار می‌آورد که کارش را از دست می‌دهد و قادر به ادامه کار نیست. البته این علایم باید حداقل 6 ماه فرد را آزار دهد و به نوعی تداوم داشته باشد، اما توجه داشته باشد که معمولا در ماه‌های نخست، بیمار از بروز واضح این علایم اجتناب می‌کند در حالی که بیماری در حال پیشرفت است و این خود نکته مهمی است که می‌تواند برای خانواده بیمار پیامدهای سوئی را از نظر تشخیص و درمان داشته باشد چرا که هرچه زودتر این بیماری تشخیص داده شود، عملا درمان و کنترل آن راحت‌تر خواهد بود.

ـ مصرف مواد روانگردان و نسل جدید موادمخدر اعم از شیشه و کراک از جمله مهم‌ترین علل بروز این‌گونه توهمات در این بیماری محسوب می‌شوند که خانواده‌ها باید مراقب آن باشند. از این‌رو دیگر داستان با یک ترک اعتیاد از بین نمی‌رود، بلکه خانواده را درگیر بیماری حادی می‌کند که درمانش به هر حال کار خیلی سخت‌تری از ترک ماده موردنظر خواهد بود.

ـ همراهی خانواده در سیر درمانی اسکیزوفرنی اهمیت زیادی دارد. هرگز سعی نکنید بدون توصیه‌های پزشک معالج اصراری بر توجیه بیمار و اثبات تفکرات غلط او داشته باشید. مهم‌ترین نکته حفظ آرامش منزل و روحیه دادن به بیمار است. ضمن آن که صبر و همراهی خانواده طی مسیر طولانی درمان هرگز نباید از یاد برود.

ـ هم‌اکنون انجمن‌هایی درخصوص حمایت از این بیماران در سطح کشور وجود دارد که توصیه می‌شود بیمار را با این انجمن‌ها آشنا کنید تا به این ترتیب بتواند باز هم به اجتماع بازگردد.

دکتر کیوان رضوانی