کیمیایی، مهرجویی و فرهادی ؛ شکارچیان اصلی سیمرغ‌ها

معرفی بهترین‌ها در رشته‌های فیلمنامه، کارگردانی و بهترین فیلم، همیشه 3 سیمرغ اصلی کنجکاو برانگیز برای نمایندگان رسانه‌های گروهی است. نام‌های حاضر در این فهرست صرف‌نظر از رای و سلیقه هیات داوران همیشه می‌تواند بهترین‌های سینمایی سال باشد. در رشته فیلمنامه، هیات داوران 7 نامزد معرفی کرده‌ که نشان می‌دهد احتمالا علاوه بر سیمرغ جشنواره، در این بخش دیپلم افتخار هم داده خواهد شد. اصغر فرهادی با «جدایی نادر از سیمین»، داریوش مهرجویی و حمیده محمدی‌فر با «آسمان محبوب»، احمدرضا معتمدی با «آلزایمر»، مسعود کیمیایی با «جرم»، نگار آذربایجانی و فرشته طائرپور با «آینه‌های روبه‌رو»، علی رفیعی با «آقا یوسف» و علیرضا طالب‌زاده با «ندارها» نامزد شده‌اند. در رشته کارگردانی هم مسعود کیمیایی، داریوش مهرجویی، اصغر فرهادی، احمدرضا معتمدی و محمد بزرگ‌نیا با هم رقابت خواهند کرد. سیمرغ بهترین فیلم نیز نصیب یکی از فیلم‌های «آسمان محبوب»، «جدایی نادر از سیمین»، «جرم»، «آلزایمر» و «سی و سه روز» خواهد شد. نکته جالب توجه در این میان آن است که جایزه بهترین فیلم به تهیه‌کننده فیلم تعلق می‌گیرد و فیلم‌های ذکر شده به تهیه‌کنندگی کارگردان‌هایشان ساخته شده‌اند. بد نیست بدانید این گروه از کارگردان ـ تهیه کننده‌ها نیز در سینمای ایران صنف مستقلی دارند و شاید این تعداد فیلم موفق حاصل این دیدگاه باشد که خود کارگردان‌ها بهترین تهیه کننده فیلم‌های خود هستند.

از سوی دیگر فیلمسازانی همچون ابراهیم حاتمی کیا، کمال تبریزی و رضا میرکریمی نامی از آنها در این فهرست نیست؛ فیلمسازانی که تقریبا در تمامی دوران حضور در جشنواره فجر جزو نامزدهای جدی در بخش‌های مختلف بوده‌اند.

در مقابل به نظر می‌رسد امسال جشنواره میدان خوبی در اختیار سازنده فیلم «جرم» قرار داده است. فیلم مسعود کیمیایی به جز این 3 رشته در 6 شاخه صحنه و لباس، بازیگر مکمل مرد، بازیگر نقش اول مرد، موسیقی، فیلمبرداری و تدوین نیز نامزد شده است. نکته جالب توجه این‌که هیات داوران به نامه تدوینگران 11 فیلم هم که «به دلیل تعداد بالای فیلم‌های حاضر در بخش مسابقه و احتمال کم شدن صرف وقت و دقت هیات داوران» تقاضا کرده بودند آثار آنها داوری نشود بی‌اعتنایی و در این رشته 7 نامزد معرفی کرده است که از فهرست تدوینگران مذکور اسامی هایده صفی یاری، حسن حسندوست و مصطفی خرقه پوش به چشم می‌خورد.

البته عدم کاندیداتوری فیلم «پایان نامه» هم بیانگر این مساله است که پیش از مخاطبان عمومی، مسوولان و دست‌اندرکاران جشنواره بر ضعف‌های فنی فیلم اشراف پیدا کرده‌اند و به همین دلیل این فیلم فقط در بخش «جلوه‌های ویژه میدانی» نامزد دریافت جایزه است. هیات داوران توانایی‌های فنی فیلم «فرزند صبح» را نیز نادیده نگرفته و این فیلم را در رشته‌های «چهره‌پردازی» و «موسیقی» نامزد کرده است.

«بازیگری» رشته دیگری است که مخاطبان جشنواره همیشه برای شنیدن نام برنده سیمرغ‌های آن لحظه شماری می‌کنند. مهدی هاشمی(آقا یوسف و آلزایمر)، پرویز پرستویی (سیزده 59)، فرخ نعمتی (برف روی شیروانی داغ)، علی مصفا (آسمان محبوب)، پولاد کیمیایی(جرم)، پژمان بازغی(ندارها) و حسین یاری(پاریس تا پاریس) در بخش بهترین بازیگر نقش مرد و لیلا حاتمی(جدایی نادر از سیمین)، ویشکا آسایش(ورود آقایان ممنوع)، مهتاب کرامتی (آلزایمر)، لادن مستوفی(گلچهره)، غزل شاکری (آینه‌های روبرو)، هانیه توسلی (ندارها) و فاطمه معتمدآریا (اینجا بدون من) نامزدهای انتخاب بهترین بازیگر نقش زن هستند. در بخش «بازیگری مکمل» هم حامد بهداد (جرم)، شهاب حسینی(جدایی نادر از سیمین)، بهروز بقایی(سیب و سلما)، محسن تنابنده(ندارها)، حسین محب‌اهری(گلچهره)، کامران تفتی(مرگ کسب و کار من است)، شاهرخ فروتنیان(آقا یوسف)، ساره بیات(جدایی نادر از سیمین)، مهناز افشار(سعادت آباد)، ریما رامین‌فر (یه حبه قند)، شایسته ایرانی(آینه‌های روبه‌رو)، آنا نعمتی (برف روی شیروانی داغ)، فریده سپاه‌منصور(آسمان محبوب) و سارینا فرهادی(جدایی نادر از سیمین) کاندیدا هستند. نکته جالب این فهرست حضور دختر اصغر فرهادی به عنوان یکی از نامزدها است که نشان‌دهنده توانایی پدرش در بازی گرفتن از یک نابازیگر است اما حضور مهناز افشار در این فهرست جای تعجب دارد چون فیلمنامه سعادت‌آباد جزو آثاری است که در آن نقش یک و دو معنی ندارد و بهتر بود این بازیگر در بخش «نقش اول» کاندیدا شود. ضمن آن‌که آنا نعمتی هم در فیلم برف روی شیروانی داغ ایفاگر نقش اول است، اما به عنوان نقش دوم کاندیدا شده است.

از دیگر نکات جالب این فهرست، نامزد شدن فیلم پرهزینه «راه آبی ابریشم» تنها در4 بخش جلوه‌های ویژه میدانی، جلوه‌های ویژه رایانه‌ای، طراحی صحنه و لباس و فیلمبرداری و عدم حضور در بخش‌های مهمی مانند فیلمنامه، بهترین فیلم و بازیگری است که نشان می‌دهد هیات داوران درخصوص این مساله که توانایی‌های فنی چندان در خدمت فیلم نبوده و فقط به شکل مستقل کیفیت خوبی داشته، هم نظر بوده‌اند. در مجموع جشنواره فجر امسال را می‌توان میدان رقابت حرفه‌ای‌های سینما دانست؛ حرفه‌ای‌هایی که امشب با دریافت جوایز برای یک سال فعالیت پیش‌رو تشویق و آماده خواهند شد. در فهرست کاندیداها، فیلم‌های «جدایی نادر از سیمین» با 13، «جرم» با 12 و «آسمان محبوب» با 9 نامزدی، بیشترین بخت را برای تصاحب سیمرغ‌های بلورین دارند.

رضا استادی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر