آزاد راهی که جانوران زاگرس را می کُشد

از جمله اهداف احداث این پروژه، تسریع و تسهیل در ارتباط بین نواحی شمالی و مرکزی کشور با مناطق جنوبی بویژه بندر امام خمینی و همچنین کاهش تصادفات رانندگی و تلفات انسانی ناشی از آن در جاده خرم‌آباد به اندیمشک به عنوان خطرناک‌ترین محور استان لرستان بوده است. اما این پروژه، پیامدها و آثار تخریبی طبیعی و زیست‌محیطی زیادی از جمله تخریب و نابودی بیش از 2000 هکتار از طبیعت و جنگل‌های لرستان را هم به همراه داشته است.اما این تنها خسارت وارده به منطقه بکر زاگرس نیست، چراکه این آزادراه زیستگاه گونه‌های جانوری منطقه را به 2 نیم تقسیم کرده و به دلیل در نظر نگرفتن راهی برای تردد وحوش در مسیر آن، مرگ و نابودی را برای آنان به ارمغان آورده است.

مدیرکل محیط زیست استان لرستان در گفت‌وگویی با جام‌جم با تشریح اثرات تخریبی این آزادراه بر محیط زیست منطقه، اظهار کرد: آزادراه خرم‌آباد ـ پل زال بدون در نظر گرفتن پوشش جنگلی منطقه که زیستگاه‌های خوبی برای حیات وحش دارد، احداث شده است. به همین خاطر با احداث این آزادراه، تصادفات جاده‌ای برای وحوش اعم از لاک‌پشت، جوجه تیغی، آهو، خرگوش، روباه ، گرگ، گراز و دیگر گونه های جانوری روند افزایشی پیدا کرده است چراکه زیستگاه آنها به 2 قسمت تبدیل شده و حیوانات برای عبور از عرض این جاده با خودروها برخورد کرده و تلف می‌شوند و به این ترتیب باقیمانده حیات وحش این منطقه با خطر نابودی مواجه شده‌‌اند.

محمدحسین بازگیر ایجاد راهی برای تردد حیات وحش موجود در منطقه به‌عنوان یکی از زیستگاه‌های بکر زاگرس را با صرف حداقل هزینه‌ها امکان‌پذیر دانست و گفت: با توجه به عدم تهیه ارزیابی‌های زیست محیطی این موضوع مورد غفلت قرار گرفته است.

وی افزود: مشکل دیگری که امروز با احداث این آزادراه برای محیط زیست به‌وجود آمده است، دسترسی آسان مردم به مناطق و زیستگاه‌های بکر زاگرس است که این امر موجب از بین رفتن امنیت این زیستگاه‌ها شده است.

از سوی دیگر اگر کسی بخواهد حین عبور از این جاده در کنار آن یا در جنگل اتراق کند، بی‌شک سراغ آتش، بلوط و جنگلی که پیش از این زخم خورده، می‌رود چون هیچ استراحتگاهی در طول این آزادراه برای این مسافران در نظر گرفته نشده است.وی ادامه داد: در حال حاضر عمده‌ترین ضعف ما این است که ارزش اقتصادی برای منابع طبیعی‌مان تعیین نکرده ایم و ارزش درختی که 300 سال عمر کرده را در نظر نمی‌گیریم؛ پس براحتی درخت 500 ساله‌ای را قطع می‌کنیم و به جای آن یکی‌دو نهال می‌کاریم و فکر نمی‌کنیم که چند سال طول کشیده تا درختی 500 ساله به اینجا رسیده است.

یک کارشناس منابع طبیعی لرستان هم با اشاره به این که آنچه برای مجری پروژه مهم بود، اتمام سریع و بهره‌برداری از آن بود، گفت: پیش از اجرای پروژه هیچ درخواستی از ما مبنی بر ارزیابی کارشناسانه برای به حداقل رساندن خسارات وارده به منابع طبیعی نشد بلکه فقط عنوان شد این طرح مصوب شده و باید برآورد خسارت کنید.محمدی،‌ رئیس روابط عمومی اداره کل راه و ترابری استان لرستان نیز گفت: این طرح حدود 5 سال در حال اجرا و احداث بوده و مسوولان محیط زیست و منابع طبیعی استان، چنانچه اعتراض یا انتقادی به طرح داشتند می‌توانستند همان اوایل یا حین اجرای پروژه آن را با مجریان طرح در میان بگذارند.

وی افزود: این پروژه تنها 2 ماه است که به بهره‌برداری رسیده و هنوز تکمیل نشده است. معمولا آزادراه باید از دو طرف با بلوک‌های بتنی بلندی محصور باشد تا سرعت زیاد ماشین‌ها به حیوانات اعم از اهلی و وحشی آسیب نرساند. این کار در بعضی قسمت‌ها انجام شده اما در بیشتر قسمت‌ها هنوز کاری صورت نگرفته و احتمالا در حال بررسی و انجام است.

به هر حال اگرچه آزادراه به بهره‌وری رسیده، ولی به نظر می‌رسد در کنار شیرینی آن، باید تمهیداتی اندیشیده شود تا تلخی‌هایی چون تخریب بخشی از طبیعت لرستان و بیکاری چند هزار نفر از مردم پلدختر که در مسیر قبلی این جاده روزی خود را کسب می‌کردند در کام مردم لرستان باقی نماند.

فاطمه مرادزاده ‌/‌ گروه ایران