چرا دندا‌‌‌ن‌ها نامرتب می‌شوند؟

در دوران بارداری شکل کلی صورت، قوس دندانی، انداره دو فک و دندان‌ها به طور مشترک از پدر و مادر به فرزندان به ارث رسیده و این صفات در طول دوران جنینی و پس از آن بروز پیدا می‌کنند. در این فرآیند محیط رشد چه در رحم مادر و چه پس از آن می‌تواند سبب تغییراتی در این روند شده و باعث ایجاد دهان و صورتی هماهنگ‌تر، زیباتر و کارآمدتر یا برعکس شود؛ بنابراین می‌توان گفت از ابتدای شکل‌گیری صورت کودک تا پایان دوره رشد دوره بحرانی برای کنترل شکل‌گیری صورت و دندان‌هاست. از آنجا که دندان‌ها در داخل استخوان‌های فکین قرار گرفته و با هم رابطه متقابل دارند وجود ناهنجاری در هر کدام از دندان‌ها می‌تواند سبب بروز ناهنجاری شده و روی بقیه دندان‌ها اثر بگذارد.

نامرتبی دندان‌ها می‌تواند به عوامل مختلفی بستگی داشته باشد که به طور کلی به 2 دسته عوامل ارثی و محیطی تقسیم‌بندی می‌شوند. علل ارثی می‌تواند به علت اختلالات ژنتیکی باشد. برخی بیماری‌ها از قبیل تالاسمی یا کاهش و افزایش تعداد دندان‌ها یا نامناسب بودن اندازه دندان‌ها موجب ناهنجاری می‌شوند. به طور مثال کودک فک کوچک را از یکی از والدین و دندان‌های بزرگ را از دیگری به ارث برد که باعث کمبود فضا و نامرتبی آنها می‌شود. همین مساله می‌تواند در مورد اندازه و شکل فکین نیز صادق باشد. علل محیطی شامل عوامل محیط رشد جنین در رحم و بعد از تولد است، برای مثال تغییرات مایع آمنیوتیک یا مصرف برخی داروها یا در معرض تابش اشعه قرار گرفتن می‌تواند سبب بروز برخی ناهنجاری‌ها مانند شکاف لب و کام شود. در دوران کودکی نحوه تغذیه کودک یا عادت مکیدن انگشت پس از 3 سالگی یا تنفس دهانی می‌تواند سبب تغییرات فرم فکین و دندان‌ها شود و در مواردی در صورت عدم درمان عوارض برگشت‌ناپذیر به جای می‌گذارد.

همچنین زود از دست رفتن دندان‌های شیری به علت پوسیدگی شدید می‌تواند یکپارچگی قوس دندانی کودک را بهم بزند و باعث حرکت دندان‌ها به فضای بی‌دندانی و انسداد مسیر رویش دندان‌های دائمی زیرین خود و برخی عوارض دیگر شود که در آینده مستلزم اقدامات درمانی ارتودنسی است.