آخرین زیستگاه شیر ایرانی شوره زار می شود

سیدعلی‌اکبر کاظمینی، دبیر موسسه 13 فروردین یکی از سازمان‌های غیردولتی محیط زیستی در استان فارس در این ارتباط به «جام‌جم» می‌گوید: متاسفانه به علت حفر چاه‌های غیرمجاز و مجاز فراوان در دشت ارژن،اکثر چشمه‌ها خشک شده‌اند و آن تعداد معدودی هم که باقی مانده‌اند در مجاورت جاده‌های بیشمار کشیده شده در اطراف منطقه ارژن هستند که استفاده از منابع آبی برای جانوران را ناامن ساخته‌اند.

این روزها تالاب‌ها و مناطق حفاظت شده در استان فارس همچون پریشان و ارژن با اثرات خشکسالی دسته و پنجه نرم می‌کنند و در صورت ادمه این روند، این مناطق با بحران‌های جدی روبه‌رو می‌شوند. یکی از این تالاب ها،تالاب ارژن در منطقه حفاظت شده ارژن است. شکل‌گیری اکوسیستم‌های مختلف در محدوده زیست کره ارژن و پریشان، وجود ارتفاعات چاه برفی و پوشش جنگلی انبوه در منطقه، زیستگاه‌های متنوعی را ایجاد کرده است. اگرچه گونه‌های ارزشمندی نظیر شیرایرانی و آهو در این منطقه منقرض شده‌اند، اما تنوع گونه‌های جانوری بخصوص پرندگان مهاجر که در این منطقه زادآوری کرده‌اند و وجود 48 گونه پستاندار که 11 گونه آن در فهرست سرخ و 6 گونه آن در کنوانسیون حمایت از گونه های در معرض خطر، نشان از تنوع زیستی بالا و ارزش‌های غیرقابل انکار این منطقه دارد.

علمدار علمداری، نماینده هماهنگ‌کننده طرح حفاظت از تالاب‌های استان فارس درخصوص منطقه حفاظت شده ارژن و تالاب آن به خبر گزاری مهر می‌گوید: این منطقه و تالاب ارژن از مناطق سردسیری هستند که در زمان‌های پرآبی ،زیستگاه‌های اصلی پرندگان مهاجر بوده و از ذخیره‌گاه‌های زیست کره محسوب می‌شوند. طی مدت اخیر به دلیل خشکسالی و استفاده بی‌رویه از منابع آبی و حفر چاه‌های متعدد تالاب ارژن دچار کم آبی و خشکی شده و به همین دلیل کارایی زیستگاه پرندگان در این تالاب تقلیل یافته است.

کاظمینی نیز تاکید می‌کند: به دنبال عبور جاده‌های متعدد در اطراف دشت ارژن، نه تنها زیستگاه‌ها از بین رفته بلکه نوعی جدایی اکولوژیک میان جانوران منطقه ایجاد شده است و حلقه‌های اکوسیستم آنقدرشکننده شده که احتمال از دست رفتن کامل آن در هر لحظه وجود دارد.همچنان ‌که گونه پلنگ منطقه با از دست رفتن زنجیره غذایی‌اش یعنی گراز، تحت‌تاثیر تردد خودرو‌ها و نیز به‌واسطه کشتار با تفنگ توسط کشاورزان منطقه، مورد تهدید جدی قرار گرفته است. بعلاوه وضعیت برای خرس قهوه‌ای نیز با تهدید زیستگاه‌هایش توسط جاده‌ها یا آنتن‌ها ی تلویزیونی و مخابراتی بهتر نیست.

نماینده هماهنگ‌کننده طرح حفاظت از تالاب‌های استان فارس نیز اضافه می‌کند: به دلیل کم آبی و خشک شدن دریاچه تعدادی از مردم که در حاشیه این منطقه سکونت دارند، بخشی از اراضی حریم تالاب را تصرف کرده و اقدام به تغییر کاربری این زمین‌ها و شخم زدن آن کرده‌اند. این تغییر کاربری‌ها باعث وارد شدن صدمات جبران‌ناپذیر به زیستگاه‌ها شده است. همچنان‌که در تالاب ارژن دو حفره وجود دارد که آب‌ها را جذب می‌کند اما به دلیل حفر چاه‌های متعدد، امکان نشست این دو حفره و در نهایت ایجاد شکاف در تالاب وجود دارد، البته این امر در گذشته نیز وجود داشته که کارشناسان معتقدند بروز حادثه طبیعی مانند زلزله و باز شدن گسل‌ها به نشت آب در زمین و خشک شدن دریاچه منجر شده است. در عین حال چرای زیاد و بی‌رویه در مراتع و اراضی شیبدار و کشت‌های دیم که بازده حوزه آبخیز را تحت فشار قرار می‌دهند، باعث کاهش ظرفیت آبگیری می‌شود که این امر ناشی از مدیریت غیراصولی جوامع بشری است.

در صورت ادامه این روند، تالاب ارژن یا آخرین زیستگاه شیر ایرانی بی‌شک به شوره‌زار تبدیل خواهد شد که در پی آن، باغ‌ها و مزارع نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

پونه شیرازی / گروه ایران