پانچو ویلا از سوی دشمنانش «سانتوریون شمال» و امیلیانو زاپاتا «آتیلا جنوب» نامیده می شدند.
اما ، این پیروزی آنها زودگذر بود و مدتی بعد توسط کارانزا دیکتاتور مکزیک از شهر مکزیکو بیرون رانده شدند.
امیلیانو زاپاتا ، یک دهقان سرخپوست بی سواد بود ، او در سال 1909 میلادی دهقانان محروم ایالت مورلوس را علیه پرفیریو دیاز دیکتاتور کهنسال که 35 سال بر مسند قدرت بود ، برانگیخت و شورش دهقانان را به راه انداخت. شعار آنها «زمین و آزادی» بود.
در سال 1910 میلادی ، زاپاتا با شورشیان تحت فرمان پانچو ویلا و نیز فرانچسکو مادرو متحد می شود.
فرانچسکو مادرو پس از به قدرت رسیدن در اداره کشور بی لیاقتی نشان می دهد و از درخواست زاپاتا و پانچو ویلا برای تقسیم زمین بین دهقانان محروم سر باز می زند.
بنابراین ، امیلیانو زاپاتا و پانچو ویلا بار دیگر سلاح برمی دارند و علیه مادرو و جانشینانش هوئرتا و کارانزا شورش می کنند.
به این ترتیب ، در روز 6 دسامبر سال 1914 میلادی پانچو ویلا و امیلیانو زاپاتا به اتفاق یکدیگر و در راس سپاه شورشیان وارد شهر مکزیکو شده و آنرا تصرف می کنند.
اما ، پیروزی آنها زودگذر بود و کارنزا دیکتاتور مکزیک موفق می شود آنها را از شهر بیرون براند.
با قدرت یافتن دوباره کارانزا جنگ با شورشیان شدت می گیرد پانچو ویلا ناگزیر به تبعید می رود و امیلیانو زاپاتا در یک توطئه توسط نیروهای دولتی به قتل می رسد.
بهرام افتخاری
مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
بهروز سلطانی در گفت وگو با جام جم آنلاین.