جایزه جلال باز هم برنده‌ای نداشت

شامگاه گذشته تالار وحدت تهران در حالی با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی میزبان آیین پایانی سومین دوره جایزه جلال آل احمد بود که امسال هم همچون 2 دوره گذشته هیچ‌نویسنده‌ای از سوی برگزارکنندگان و هیات داوران شایسته دریافت عنوان برگزیده و جایزه 110 سکه‌ای جلال آل‌احمد شناخته نشد. این جایزه در حالی به مدت 3 سال و در 3 بخش نقد ادبی، ادبیات داستانی و تاریخ و مستندنگاری اهل قلم و آنهایی را که در کار «تربیت فکری» هستند، مورد بی‌مهری قرار می‌دهد که تا چند روز آینده کمی آن سوتر و در همین پایتخت یکی از معاونان رئیس‌جمهور به تعداد کثیری از جامعه ورزش و آنها که در کار «تربیت بدنی» هستند، 150 سکه را بی هیچ حرف و حدیثی هدیه خواهد کرد و البته به انضمام یک‌واحد مسکونی !

اما امسال جایزه جلال آل‌احمد حداقل چند تقدیری داشت و در بخش نقد ادبی کتاب «از معنا تا صورت» نوشته مهدی محبتی و اثر سید مهدی زرقانی با نام «تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی» تقدیر شدند.

بخش ادبیات داستانی هم شامگاه گذشته 2 تقدیری داشت و 2 نویسنده نام آشنای کشورمان یعنی صادق کرمیار و محمدعلی گودینی به ترتیب برای کتاب‌های «نامیرا» و «تالار پذیرایی پایتخت» مورد تقدیر قرار گرفتند و مظلوم‌ترین بخش جایزه جلال آل‌احمد هم تاریخ و مستند نگاری بود که نه تقدیر و نه برگزیده داشت.

در همین ارتباط صادق کرمیار که در این جایزه مورد تقدیر قرار گرفت، ضمن تاکید بر این که شاید درست نباشد که او در رابطه با برگزیده نداشتن این جایزه سخن بگوید به «جام‌جم» گفت: به نظر من جایزه ادبی را تاسیس می‌کنند که اهدا شود و شاید کمی عجیب باشد که بزرگ‌ترین جایزه ادبی کشور در طول سال‌های گذشته در حوزه ادبیات داستانی هیچ نویسنده‌ای را معرفی نکند.

او ادامه داد: به نظر می‌رسد اگر این روند برای هر جایزه‌ای ادامه پیدا کند، اعتبار آن جایزه ساقط می‌شود و مانند این است که جایزه نوبل هر سال بگوید این جایزه را به هیچ نویسنده‌ای اهدا نمی‌کنیم.

نویسنده کتاب «نامیرا» تاکید کرد: نویسندگان کار خودشان را انجام می‌دهند و هیچ نویسنده‌ای برای دریافت یک جایزه کتاب و رمان نمی‌نویسد و امیدوارم در آینده جوایز ادبی در نوع نگاه خودشان کمی تجدید نظر کنند.

از سوی دیگر محمدعلی گودینی، دیگر نویسنده مورد تقدیر قرار گرفته در سومین دوره جایزه جلال ابتدا سختگیری داوران در جایزه ادبی را مثبت ارزیابی کرد اما گفت که اهدا نشدن این جوایز در مجموع به نفع ادبیات نیست.

او افزود: ما مدعی هستیم که در سطح جهان می‌خواهیم تاثیرگذار باشیم و ادبیات دفاع مقدس و انقلاب ما باید ترجمه شود اما خودمان در داخل کشور کتاب‌های خلق شده در این موضوعات را تحویل نمی‌گیریم و آنها را شایسته دریافت جایزه نمی‌دانیم.

نویسنده کتاب «تالار پذیرایی پایتخت» تاکید کرد: این تضاد به همراه نبود منتقدان حرفه‌ای و منصف باعث شده تا ادبیات داستانی ما شرایط خوبی را پشت سر نگذارد.

البته واکنش به برگزیده نداشتن جایزه 110 سکه‌ای جلال آل احمد در حوزه ادبیات داستانی برای 3 سال پیاپی، روز گذشته در خبرگزاری‌ها هم بازار داغی داشت و نویسندگان و کارشناسان مختلف در این درباه دیدگاه‌های مختلفی را طرح کرده بودند که از آن میان می‌توان به چهره‌هایی چون فیروز زنوزی جلالی، راضیه تجار و امیرحسین انبارداران اشاره کرد.

انبارداران در گفت‌وگویی متفاوت با خبرگزاری فارس گفت که پشت هر بیانیه‌ای که از سوی هیات داوران صادر می‌شود، جریانی هست و نمی‌شود داوری‌ها را کاملا آزاد و مستقل دانست.

نویسنده کتاب «21 ساعت با رئیس‌جمهور» و مدیر انتشارات «مجنون» با بیان این‌که در حق داستان، ظلم بزرگی می‌شود، افزود: داستان‌نویسی ما به همان اندازه‌ای که جایزه نمی‌گیرد و از رقابت با سایر قالب‌های هنری عقب می‌ماند، ضعیف نیست و داستان در کشور ما هیچ‌وقت به حق خود نرسیده است.

سینا علیمحمدی / گروه فرهنگ و هنر