اوباما و تغییر توازن در شبه قاره

نکته مهم در سفر اوباما را دیدار وی از هند تشکیل می‌دهد. هرچند که محور این سفر را مذاکرات اقتصادی، نظامی، امنیتی و هسته‌ای تشکیل می‌دهد اما یک نکته اساسی در این طرح مطرح است و آن نگاه آمریکا به تحولات شبه قاره با محوریت هند و پاکستان است.

 بررسی سیاست‌های آمریکا در چند دهه اخیر نشان می‌دهد که واشنگتن همواره یک توازن نانوشته را میان هند و پاکستان برقرار می‌ساخت به گونه‌ای که تقویت نظامی و اقتصادی و همکاری‌های دو جانبه با این کشورها در چارچوبی طراحی شده بود که هر کدام از این کشورها از سهمی تقریبا برابر برخوردار بودند.

در این طرح هند و پاکستان وزنه‌های تعادل آمریکا در منطقه بودند که واشنگتن با بازی دو جانبه تلاش می‌کرد از ظرفیتهای آنها برای رسیدن به اهداف خود بهره برداری کند. نکته اساسی در سیاست آمریکا در این کشور دگرگونی گسترده از این عرصه و گرایش بیشتر آمریکا به هند می‌باشد که با همکاری کشورهای غربی صورت می‌گیرد.

افزایش مراودات سیاسی و اقتصادی، امضای قراردادهای سنگین نظامی، اجرای توافقات هسته‌ای به رغم عدم عضویت هند در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، حمایت از عضویت غیر دائم و دائم هند در شورای امنیت، حمایت از سرکوب‌های صورت گرفته در داخل هند به ویژه در کشمیر، کمک به برقراری ثبات در مرزهای هند با پایان دادن به بحران سریلانکا، سوق دادن کشورهای اروپایی به توسعه روابط با هند، افزایش فشارها به پاکستان به عنوان عامل بحران‌های امنیتی منطقه و ناآرامی‌های هند، تاکید بر نقش هند در معادلات جهانی و ... نشانگر گرایشات یک جانبه آمریکا به هند است.

در باب دلایل این گرایش می‌توان گفت که آمریکا سیاست توسعه حضور در شرق را در دستور کار قرار داده چنانکه در دکترین راهبردی واشنگتن برای سال 2025 کشورهای شرقی به ویژه هند و چین از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند و آمریکا باید از هم اکنون برای مهار آن اقدام کند.

در چنین شرایطی می‌توان گفت که واشنگتن با گرایش به هند تلاش دارد تا توازن جدید در منطقه ایجاد کند که کاهش نفوذ پاکستان، مهار روسیه و چین، بحران سازی در مناسبات منطقه به ویژه تقابل هند و چین گسترش ناتو به شرق،‌ استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی یک میلیارد نفری هند برای کاهش بحران اقتصادی آمریکا و... اساس آن است. البته باید در نظر داشت که همگرایی گسترده با هند در نهایت عاملی برای وابسته شدن دهلی نو به واشنگتن و مهار آرام این کشور خواهد بود.

در مجموع می‌توان گفت که مقامات آمریکا از جمله اوباما با سفر به هند به دنبال تامین منافع واشنگتن به ویژه فتنه انگیزی در شبه قاره می‌باشند که در ابعاد مختلف در حال طراحی و اجرا شدن است البته آمریکا همچنان با یک چالش بزرگ مواجه است و آن نگاه منفی مردم هند به آمریکا است که بسیاری از سیاستهای واشنگتن را با چالش مواجه ساخته است.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین