مشکل بی‌آبی اصفهان خشکسالی نیست

رئیس انجمن حمایت از کشاورزان اصفهان با اشاره به این‌که کشاورزی شرق اصفهان به دلیل بی‌آبی در حال نابودی است معتقد است بارندگی سال زراعی نسبت به میانگین بلندمدت 10 درصد کاهش داشته است و آب تحویلی به کشاورزان نسبت به آب خارج شده از سد زاینده‌رود که به میزان 1400 میلیون مترمکعب بوده است با برگشت و زایش آن به زاینده‌رود به 2 میلیارد مترمکعب می‌رسد و این بسیار ناچیز است. حسین محمدرضایی می‌افزاید: اگر آب مورد مطالبه کشاورزان به آنان داده نشود باید به فکر کار و درآمد دیگری برایشان بود چرا که در شرایط کنونی کشاورزان برای ادامه زندگی خود نیازمند تامین آب هستند.

وی همچنین خواستار رسیدگی به وضعیت زاینده‌رود و حقابه کشاورزان از سوی مسوولان کشوری و استانی می‌شود و می‌گوید: به منظور ساماندهی کشاورزی اصفهان فروش آب از بخش کشاورزی استان باید متوقف شود و ما همچنان خواهان اجرای کامل قانون توزیع عادلانه آب هستیم چرا که در غیر این صورت به زودی شاهد روستاهای خالی از سکنه و زمین‌های خشک خواهیم بود.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای اصفهان نیز با بیان این‌که در حال حاضر حجم ناخالص سد زاینده‌رود 275 میلیون مترمکعب است که بخش قابل توجه آن را گل و لای و رسوبات پشت سد تشکیل داده است تصریح می‌کند: با این وضعیت ذخیره حجم خالص آب پشت سد زاینده‌رود حدود 150 میلیون مترمکعب برآورد می‌شود که این حجم نسبت به سال گذشته 30 درصد و نسبت به دراز مدت بیش از 60 درصد کاهش داشته است.

غلامحسین حیدرپور می‌گوید: بدلیل خشکسالی‌های متوالی طی 3 سال گذشته ذخیره دیگر سدهای استان نیز بیش از 60 درصد کاهش داشته است.

وی تصریح می‌کند: در زمان خشکسالی حتی اگر تونل سوم کوهرنگ نیز به بهره‌برداری برسد به دلیل کاهش بارندگی‌ها در سرشاخه رودخانه، نمی‌تواند کمک چندانی به مشکل کم آبی استان بکند.

حیدرپور با تاکید بر این‌که با شرایط موجود فقط برای 3 ماهه پاییز امکان توزیع آب در بخش شرب وجود دارد خاطرنشان می‌کند: هم اکنون با توجه به حجم ذخیره سد زاینده‌رود امکان برنامه‌ریزی برای توزیع آب در بخش کشاورزی از سد زاینده‌رود برای کشت پاییزه کشاورزان اصفهانی وجود ندارد و امید است با نزول بارش باران در اواخر آبان یا دهه اول آذرماه با هماهنگی ستاد مدیریت بحران بتوان برنامه‌ریزی لازم را انجام داد. حیدرپور با تاکید براین‌که در شرایط خشکسالی، آب منطقه اصفهان هیچ آبی را بدون هماهنگی با مدیریت بحران استان توزیع نمی‌کند می‌افزاید: این شرکت هم اکنون با مدیریت منابع آب، سعی در تامین آب شرب استان دارد و پاییز امسال همچون تابستان رودخانه زاینده‌رود با حداقل ممکن و بدون اتلاف آب، همچنان جاری خواهد بود.وی بیان می‌کند: راه‌حل مشکل کم آبی استان علاوه بر انتقال آب، صرفه‌جویی و رعایت الگوی مصرف در تمام بخش‌ها ازجمله شرب و صنعت است. امسال به دلیل وضعیت محدود منابع آبی استان مجبور به کاهش 10 الی 20 درصدی آب صنایع هستیم.

اما امینی مدیرعامل کانون خبرگان کشاورزی استان اصفهان با تاکید براین‌که امسال از لحاظ فنی امکان تحویل آب برای کشت پاییزه کشاورزان وجود دارد معتقد است: به گفته مسوولان آب منطقه‌ای امسال ذخیره سد رودخانه زاینده‌رود 300 میلیون مترمکعب است که طی بازدیدهای صورت گرفته تخمین‌زده می‌شود میزان ورودی به دریاچه و همچنین ذخیره سد زاینده‌رود بیش از مقدار اعلام شده است. اسفندیار امینی می‌گوید: با فرض درستی آمار مبنی بر ذخیره 300 میلیون مترمکعبی سد زاینده‌رود به اضافه بارش‌های پیش روی فصل زمستان اگر فرض کنیم که امسال معادل بدترین سال در 50 سال گذشته باشد کمتر از 850 میلیون مترمکعب آب وارد سد زاینده‌رود نمی‌شود که این میزان با 300 میلیون مترمکعب موجود به یک میلیارد و 150 میلیون مترمکعب می‌رسد و این در حالی است که با حدود 120 میلیون مترمکعبی که برای کشت پاییزه انجام می‌شود تهدیدی برای شرب و صنعت وجود ندارد.

وی با اشاره به این‌که خشکسالی زمانی رخ می‌دهد که حجم بارش‌ها بیش از 40 درصد معمول سال‌های عادی باشد می‌گوید: این در حالی است که در ارتفاعات زردکوه و حوزه آبریز زاینده‌رود نزدیک به 10 درصد با کمبود بارش مواجه بوده‌ایم یعنی به طور میانگین میزان بارندگی 1400 میلی متر است و امسال نیز میزان بارندگی‌ها در این حوزه نزدیک 1300 میلی‌متر برآورد شد و حجم ورودی آب به سد زاینده‌رود نزدیک به 10 درصد با کمبود مواجه شده است.امینی با بیان این‌که در سال زراعی 89 ـ 88 به گفته سازمان آب منطقه‌ای، 1400 میلیون مترمکعب آب از سد زاینده‌رود خارج شده است می‌افزاید: به این میزان آب در طول مسیر، آب باران‌های فصلی و موسمی و همچنین آب‌هایی که برداشت شده به صورت جاری و یا نشت زیرزمینی اضافه می‌شود و این بدین معناست که باید بیشتر از این میزانی که آب از سد خارج می‌شود توزیع داشته باشیم.

وی مشکل کم آبی استان اصفهان را نه از خشکسالی بلکه ناشی از مصرف بی‌رویه آب در سایر بخش‌ها و همچنین بارگذاری بیش از حد آب از رودخانه که توسط سازمان آب منطقه‌ای به فروش رفته می‌داند و می‌افزاید: از دیگر مشکلات زاینده‌رود حفر چاه‌های زیاد در حریم رودخانه از سوی صنایع، سازمان آب و فاضلاب، شهرداری و کشاورزی، برهم زدن بستر رودخانه و تسطیح آن و از بین بردن خط‌القعر زاینده‌رود و احداث بندهای متعدد است.

وی با تاکید بر عدم کنترل برداشت آب توسط پمپاژهای بالادست رودخانه که خلاف قانون است تصریح می‌کند: تا زمانی که این مشکلات زاینده‌رود اصلاح نشود حتی اگر طرح‌هایی چون تونل سوم کوهرنگ، تونل‌های بعدی و بهشت‌آباد به بهره‌برداری کامل برسد مشکلات کم آبی استان اصفهان همچنان باقی می‌ماند و در طول یک سال گذشته در جهت اصلاح این مشکلات گام موثری برداشته نشده است.

رئیس کمیسیون عمران شورای شهر اصفهان نیز با بیان این‌که هم اکنون اصفهان از نظر ذخایر منابع آبی در شرایط خوبی به سر نمی‌برد معتقد است: بخشی از این مشکل به دلیل شرایط خشکسالی و بخشی از آن به عدم مدیریت صحیح منابع آب برمی‌گردد که طی سالیان گذشته کمتر به این موضوع توجه شده است.

مصطفی بهبهانی با اشاره به مشکلات مدیریت منابع آب در استان می‌افزاید: عدم رعایت حقابه و قانون توزیع عادلانه آب که مورد گلایه کشاورزان و مردم اصفهان است همچنان ادامه دارد.

وی به اجازه برداشت‌های غیرمعقول از منابع آبی استان اصفهان برای یزد و کاشان از سوی وزارت نیرو و شرکت آب منطقه‌ای اصفهان اشاره می‌کند و معتقد است: مجوز این برداشت‌ها منوط به بهره‌برداری از تونل سوم کوهرنگ بود که متاسفانه این برداشت‌ها پیش از موعد صورت گرفت.

وی همچنین تفکیک مدیریت حوزه آب را از دیگر مشکلات کم آبی موجود در استان می‌داند و بر لزوم مدیریت واحد منابع آبی تاکید می‌کند.

بهبهانی با بیان این‌که برداشت‌های جدید بدون جایگزین شدن منابع آبی همچون تونل سوم کوهرنگ و یا بهشت‌آباد صورت گرفته است، می‌افزاید: در صورتی که پروژه بهشت‌آباد به بهره‌برداری برسد منجر به آبرسانی بیش از یک میلیارد مترمکعب می‌شود که هنوز نیز تکلیف این طرح به دلیل مشخص نبودن منابع مالی آن در هاله‌ای از ابهام است.

وی با بیان این‌که استان اصفهان هم اکنون ظرفیت صنایع آب‌بر را ندارد خاطرنشان می‌کند: برداشت‌های بی‌رویه آب از سوی این صنایع، سرمایه‌گذاری آنها را برای تامین منابع مالی بهشت‌آباد الزامی می‌کند.

رییس کمیسیون عمران شورای شهر اصفهان با تاکید بر رعایت اصول علمی در کشت و اصلاح الگوی مصرف در این بخش می‌گوید: متاسفانه 70 درصد آب مصرفی کشاورزی در استان به دلیل عدم رعایت اصول علمی در این بخش به هدر می‌رود که با وجود سیاستگذاری‌های این بخش به علت نبود قدرت اجرایی با شکست مواجه شده است.