12 اثر ایرانی ثبت شده در فهرست میراث فرهنگی جهان

پارسه (تخت جمشید): پارسه سالیان سال پایتخت تشریفاتی امپراتوری پارس بوده‌ است. باور تاریخ‌دانان بر این است که اسکندر مقدونی، سردار یونانی در 330 پیش از میلاد، به ایران حمله کرد و تخت جمشید را به آتش کشید و احتمالا بخش عظیمی از کتاب‌ها و فرهنگ و هنر هخامنشی را با این‌کار نابود کرد. با این‌حال ویرانه‌های این مکان هنوز هم در مرودشت در نزدیکی شیراز، مرکز استان فارس پابرجاست.

میدان نقش جهان: میدان نقش جهان در سده ‌یازدهم هجری قمری (‌هفدهم میلادی) یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های جهان بوده‌است. این میدان در دوره شاه عباس و جانشینان او محل بازی چوگان، رژه‌ارتش، جشن‌های همگانی و نمایش‌های گوناگون بوده‌است. 2 دروازه سنگی چوگان از آن دوره هنوز در میدان باقی است که از انجام ورزش چوگان در آن دوره حکایت می‌کند. این میدان همچنین محل برگزاری جمعه بازارهای عظیم بوده‌ است. مسجد امام، عمارت عالی قاپو و مسجد شیخ لطف‌الله از بناهای مهم این میدان به شمار می‌آیند.

تخت سلیمان: نام محوطه تاریخی بزرگی در نزدیکی تکاب و روستای تخت سلیمان (در گذشته نصرت‌آباد) در استان آذربایجان غربی است. مجموعه بناهای تاریخی در تخت سلیمان در اطراف دریاچه‌ای طبیعی ساخته شده است. آثار بناهای دوره‌های اشکانی، ساسانی و ایلخانان مغول نیز در این محل یافت شده است. مهم‌ترین آثار به جا مانده از آن آتشکده و تالارهای دوره ساسانی است. برخی آثار ساسانی دیگر نیز در کوه بلقیس و زندان سلیمان در نزدیکی این مجموعه وجود دارند.

پاسارگاد: پاسارگاد مجموعه‌ای از آثار باستانی برجای‌مانده از دوران هخامنشی است که در 135 کیلومتری شمال شیراز واقع شده ‌است. این مجموعه در برگیرنده‌ بناهایی چون کاخ ‌دروازه، پل، کاخ بار عام، کاخ اختصاصی، دو کوشک، آبنماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، استحکامات دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری و آرامگاه کوروش بزرگ است. این مجموعه باستانی از نخستین و قدیمی‌ترین نمونه‌های معماری دوره هخامنشی محسوب می‌شود که متاسفانه در گذر زمان آسیب و گزند بسیار دیده است.

ارگ بم: ارگ بم بزرگ‌ترین بنای خشت و گلی دنیا است که در نزدیکی شهر بم در استان کرمان و در جنوب شرقی ایران قرار دارد. این بنا پیش از سده 5 پیش از میلاد ساخته شده و تا حدود سال 1850میلادی مورد استفاده بوده‌ است. در تاریخ 5 دی 1382، زمین‌لرزه‌ای شدید در این منطقه روی داد که باعث شد این بنا تا حدود زیادی تخریب شود و در فهرست آثار در معرض خطر یونسکو قرار بگیرد. در حال حاضر این مجموعه در حال بازسازی است و امید می‌رود تا چند سال آینده شکوه گذشته‌اش را بدست آورد.

سنگ نبشته بیستون: این سنگ نبشته حدود 27 کیلومتری شهر کرمانشاه در غرب ایران است. نقش بیستون پیروزی داریوش یکم را بر گوماته و دیگر شورشیان نشان می‌دهد.

گنبد سلطانیه: این گنبد آجری بزرگ در زمان اولجایتو که پس از مسلمان شدن نام خود را به سلطان محمد خدابنده تغییر داد، ساخته شده است و از آثار مهم دوره ایلخانیان به حساب می‌آید. سلطانیه در 30 کیلومتری شرقی شهر زنجان در داخل باروی شهر قدیم سلطانیه قرار گرفته و بنایی هشت‌ ضلعی است. در اطراف این قدیمی‌ترین گنبد دوپوش موجود در ایران، 8 مناره نیز بر پا شده است. بعد از بازسازی، این گنبد از کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ پوشیده شد.

مجموعه کلیسای سنت استپانوس و قره کلیسا: قره کلیسا (کلیسای تادئوس مقدس) مکانی مذهبی و تاریخی متعلق به قوم ارمنی در استان آذربایجان غربی ایران است. این کلیسا در جنوب ماکو و 20 کیلومتری شمال شرقی چالدران در کنار روستایی به همین نام واقع شده ‌است. این مجموعه ثبت شده در یونسکو شامل 3 کلیسای اصلی با نام‌های قره کلیسا (سنت تادئوس)، سنت استپانوس و زور زور است.

سازه‌های آبی شوشتر: سازه‌های آبی شوشتر به‌عنوان دهمین اثر ایرانی در یونسکو ثبت شد. مجموعه آسیاب‌های شوشتر در استان خوزستان شامل ده‌ها آسیاب است که بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی تا پیش از انقلاب صنعتی در جهان به شمار می‌رود. استفاده از آب براساس شرایط اقلیمی با ایجاد شبکه‌های زیرزمینی زیر شهرکهن شوشتر، یکی از هوشمندانه‌ترین شکل‌های معماری شهری آبی را پدید آورده است.

بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی: بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی با دارا بودن بناهایی از سال 735 تا 1038 هجری قمری، به عنوان یک مجموعه معماری، کاشیکاری پرحجم معرق، نقاشی‌های مطلای دیواری، صندوق منبت و مشبک قبور، درهای نقره‌پوش و تالار چینی‌خانه به ثبت یونسکو رسید.

بازار تبریز: مجموعه بازارهای تاریخی تبریز به عنوان بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان و با قدمتی که به 9 قرن پیش بازمی‌گردد، به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری و فرهنگی جاده تاریخی ابریشم، عمری طولانی دارد. این بازار از ساختمان‌های آجری به هم پیوسته شکل گرفته که با توجه به کاربری‌های متفاوت، مجموعه‌ای بی‌نظیر را پدید آورده است.