رزمایش نیروهای مسلح ؛ عاملی برای بازدارندگی

چگونگی این رزمایش‌ها و نوع تجهیزات به کار رفته، به نوع تهدید احتمالی که تعریف می‌شود بستگی دارد، یعنی هر کشوری متناسب با نوع تهدید موجود، رزمایش برگزار می‌کند و انتخاب محل، یگان‌های شرکت‌کننده در رزمایش و تجهیزات و جنگ‌افزارهایی که در رزمایش مورد آزمایش قرار می‌گیرند همگی با نوع تهدیدات متناسبند.به عنوان مثال اگر کشوری از ناحیه دریا تهدید شود طبیعی است که رزمایش‌هایش به وسیله یگان‌ها و پایگاه‌های دریایی و واحدهای شناوری انجام خواهد شد و اگر از ناحیه مرزهای خاکی احساس خطر کند، نوع رزمایش‌هایش با این تهدیدات متناسب خواهد بود.

پس از پایان دفاع مقدس، با توجه به تحولاتی که در منطقه رخ داد مقامات نظامی جمهوری اسلامی ایران به این جمعبندی رسیدند که از این پس ایران با تهدید منطقه‌ای روبه‌رو نیست و هیچ کشوری از همسایگان ما برای کشورمان ایجاد خطر نخواهند کرد. بر اساس این جمعبندی اگر روزی تهدید نظامی متوجه کشور ما باشد، این تهدید از ناحیه قدرت‌های فرامنطقه‌ای و بویژه آمریکا و متحدانش در منطقه مثل رژیم صهیونیستی خواهد بود.

اما این‌که نیروهای فرامنطقه‌ای از چه ناحیه‌ای بیشتر کشورمان را تهدید می‌کنند سوالی است که امیر سرتیپ‌دوم علی آراسته، معاون عملیات نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در گفت و گو با جام‌جم به آن پاسخ داده است.

این مقام نظامی کشورمان در این زمینه می‌گوید: دشمن فرامنطقه‌ای ما در حال حاضر با توان قابل توجهی در عراق و افغانستان مستقر است و در برخی دیگر از کشورهای منطقه هم پایگاه دارد اما براساس بررسی‌های عملیاتی که صورت گرفته و با توجه به این‌که دشمن ما فعلا دریا پایه است فعلا عملیات زمینی یا تک زمینی دشمن را به کشورمان بعید می‌دانیم.

البته بعید دانستن حمله دشمن به این معنی نیست که ما آمادگی خود را حفظ نکنیم، بلکه به گفته آراسته، اگر عملیات زمینی علیه ایران به ذهن دشمنان خطور نکرده است به خاطر رزمایش‌ها و توانمندی‌هایی است که نیروی زمینی ارتش در سال‌های گذشته از خود نشان داده است.

معاون عملیات نیروی زمینی می‌افزاید: نوع ژئوپلتیکی کشور ما و محورهای نفوذی ما کاملا آماده پدافند هستند و طرح‌ریزی‌ها و پیش‌بینی‌هایی که در اقصی نقاط کشور و در تمام محورها داریم و حتما هم به گوش دشمنان رسیده است دلیل اصلی بعید بودن حمله نظامی دشمنان از مرزهای زمینی است.

ازجمله رزمایش‌های بزرگی که نیروی زمینی بعد از پذیرش قطعنامه 598 در سطح نیرو انجام داده است می‌توان به مانور بزرگ ولایت، مانور بزرگ ذوالفقار در سال 76، مانور بزرگ ذوالفقار 2 در سال 77، مانور بزرگ اقتدار و امنیت در سال 80 و رزمایش بزرگ اقتدار 81، رعد کویر در سال 82 در منطقه راور کرمان، مانور بزرگ اقتدار و امنیت 82 در منطقه چابهار و رزمایش ضربت ذوالفقار که در سال 85 به صورت همزمان در منطقه غرب، شمال غرب، شمال شرق و جنوب شرق برگزار شد، اشاره کرد.

حالا سوال اینجاست که اگر جمهوری اسلامی ایران از ناحیه مرزهای زمینی تهدیدی را احساس نمی‌کند پس برگزاری این همه رزمایش‌های متعدد، به چه منظور است؟

معاون عملیات نیروی زمینی در پاسخ به این سوال، فهرستی از اهداف برگزاری رزمایش‌ها را مطرح می‌کند که برخی از آنها عبارتند از: ارزیابی سریع و منطقی مسوولان و فرماندهان و ستادها در برابر وضعیت‌های غیرمترقبه، ارزیابی عملکرد یگان‌های عملیاتی در مقابله با توانمندی‌های دشمن، ارزیابی توان رزمی یگان‌های عملیاتی در اجرای عملیات در شرایط مختلف جوی و آب و هوایی، آشنایی فرماندهان با مقدورات و محدودیت‌های موجود و نحوه همکاری تجهیزات با یکدیگر، شناخت نقاط ضعف سیستم ارتباطی و آماری، ارتقای سطح آمادگی رزمی یگان‌ها در شرایط رزم واقعی بویژه در جنگ‌های ناهمتراز و بالاخره ارتقای مهارت فرماندهان و ستادهای مربوطه که در طرح‌ریزی و کنترل و هدایت عملیات‌ها انجام وظیفه می‌کنند.

آراسته در ادامه با یک حساب سرانگشتی می‌گوید: ما بعد از پذیرش قطعنامه 598 تاکنون حدود 105 مورد رزمایش آزمایش گردان و 150 مورد رزمایش‌های لشکری و تیپ‌های مستقل را داشته‌ایم که در محاسبات نظامی، اینها ارقام خیلی قابل توجهی هستند.

وی می‌افزاید: ما همچنین در این مدت 11 مورد رزمایش در سطح نیرو داشته‌ایم که شما کمتر در ارتش‌های جهان شاهد این موضوع هستید ولی ما توانسته‌ایم این مساله را هماهنگ و عملی کنیم.

هر نیرویی با توجه به حوزه عملیاتی خود و نوع تهدیدات موجود، سلاح‌های خاصی را در رزمایش‌هایی که برگزار می‌کند به کار می‌برد.به عنوان مثال، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در رزمایش‌هایی که در سال‌های گذشته برگزار کرده است، تمرکز خود را بر استفاده از موشک‌های مختلف و همچنین شناورهای موشک‌انداز و راکت‌انداز ساخت داخل گذاشته است.

وقتی از معاون عملیات نیروی زمینی سپاه در مورد سلاح پایه‌ای این نیرو در رزمایش‌هایش می‌پرسیم او با کمی ملاحظات امنیتی می‌گوید: نوع ماموریت نیروی زمینی، دفاع از حدود و ثغور میهن اسلامی است و دکترین ما هم، دکترین دفاعی است. برد نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران از نظر سلاح و تجهیزات هم، تعریف خاص خودش را دارد و برد عملیاتی نیروی زمینی در حد ماموریتی است که به آن محول شده است. ما در حد خودمان برای انجام ماموریت‌هایمان انواع موشک‌های برد کوتاه را داریم، در بحث پدافند هوایی هم بحث‌های مربوط به خودمان را دنبال می‌کنیم و سلاح‌هایی که برابر سازمان باید در سازمان یگان‌هایمان باشد، با وضعیت بسیار مطلوبی به آنها مسلح هستیم.

حسین نیک‌پور 
گروه سیاسی