کارگران مهاجر در استان همدان؛ تهدید یا فرصت

یکی از افراد مهاجر که سرپرستی چند خانوار را به عهده دارد در گفتگو با ایسنا ، می‌گوید: ما هر ساله به استان همدان می‌آییم و در مزارع سیب‌زمینی کار می‌کنیم و در مقایسه با منطقه خودمان درآمد تقریباً خوبی داریم. اما امسال به دلیل کارگر زیاد کار کمتری گیرمان می‌آید. سکونت در کنار مزارع با حداقل امنیت، نداشتن بهداشت و تغذیه نامطلوب از جمله مشکلاتی است که کارگران مهاجر با آن روبرو هستند.

سید احمد مصطفوی، یکی از کشاورزان سیب‌زمینی‌کار با مقایسه کارگران بومی و مهاجر می‌افزاید: کارایی کارگران مهاجر بهتر است؛ چراکه آنان به صورت پیمانی و مقطعی کار می‌کنند. مثلاً برای برداشت ظرفیت هر کامیون 10 تنی 70 تا 80 هزار تومان دستمزد می‌گیرند با فرض برداشت 5 کامیون از هر هکتار هزینه کارگر برای هر هکتار 350 تا 400 هزار تومان می‌شود در حالی‌که در صورت استفاده از کارگرهای بومی این مبلغ حدود 100 تا 150 هزار تومان افزایش یافته و مدت زمان بیشتری نیز صرف می‌شود. به بیان دیگر کارگران مهاجر بهتر کار می‌کنند، توقع کمتری دارند و غیر از دستمزد خود هزینه دیگری از قبیل خورد و خوراک و ایاب و ذهاب مطالبه نمی‌کنند.

استفاده اجتناب‌ناپذیر از کارگران غیربومی

علیرضا رنجبر ضرابی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نیز می‌گوید: برداشت سیب‌زمینی با توجه به حجم کار و محدودیت زمانی با تکیه به کارگران بومی استان حداقل در شرایط فعلی مقدور نیست و استفاده از کارگران غیر بومی تا حدودی اجتناب ناپذیر است. با توجه به نرخ بیکاری در استان این نکته جالبی است که حدود 3000 نفر کارگر مهاجر هر چند به صورت فصلی و در مدت زمانی کوتاه از استان کسب درآمد می‌کنند که البته عمده‌ترین دلیل این کار نبود مکانیزم لازم برای بسیج جمعیت بیکار استان و عدم اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در استان است.

وی ادامه داد: فقط در محصول سیب‌زمینی با حدود 25 هزار هکتار سطح زیر کشت بالغ بر 750 هزار نفر کارگر در سال نیاز است. این میزان کار یعنی حدود 11 میلیارد و500میلیون تومان درآمد که حدود 80 درصد آن از استان خارج می‌شود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان درباره راهکار پیشنهادی خود در این باره می‌گوید: می‌توان با همت مسوولان و با مشارکت بخش خصوصی تشکل‌هایی در استان ایجاد کرد که با بسیج و سازماندهی نیروهای بیکار استان در این فصول خروج این میزان سرمایه را به حداقل کاهش داده و از این طریق به معیشت مردم استان بهبود بخشید. البته حضور این کارگران با توجه به سرعت کار و پایین بودن دستمزد نیز امری مهم است. بر این اساس جهت رقابتی کردن کار و کمک به کاهش هزینه‌های تولید استفاده از کارگران غیربومی توجیه‌پذیر و حتی مورد استقبال است.

به هر حال بدون اظهار نظر در مورد این‌که آیا حضور کارگران مهاجر در استان فرصت است یا تهدید اشتغال نباید از خاطر برد که ایجاد درآمد برای مردم باید دغدغه اول مسوولان باشد و برداشت محصولات کشاورزی در استانی چون همدان که داعیه محوریت کشاورزی دارد می‌تواند فرصت مغتنمی را بدست دهد تا با برنامه‌ریزی و درایت از آن درآمد قابل توجهی برای جمعیت بیکار استان فراهم آورد. از سوی دیگر، کارگران مهاجر، مهمان خوانده یا ناخوانده استان همدان هستند پس باید توجه داشت که اینان از ضعیف‌ترین و در عین حال شریف‌ترین اقشار جامعه هستند که اتفاقاً حضورشان در استان در کاهش هزینه تولید محصولات زراعی مثمرثمر است. اینان در اصل مهمانان این استان هستند پس باید برای آنان حداقل امکانات از قبیل اسکان امن، بهداشت، تغذیه و بیمه را فراهم کنیم.