سیاست تحریم ایران تنها به نگرش هیات حاکم آمریکا محدود نمیشود بلکه نهادها و نیروهای زیادی در این پروسه دخیل هستند و واشنگتن از شگردهای مختلفی در این رابطه بهره میجوید. بازداشت تجار ایرانی و تحتفشار قرار دادن شرکتها و مراکزی که با ایران داد وستد دارند یکی از این روشهاست. رامین مهمانپرست سخنگوی وزارت امورخارجه چندی پیش در این باره گفت: آمریکاییها از راههای مختلف قصد دارند برای تجار ایرانی مشکل ایجاد کنند.
مهمانپرست میافزاید: آنها با دام گذاشتن برای تجار ایرانی و به زندان انداختن آنان قصد دارند نوعی ترس در آنها ایجاد کنند تا در نهایت فشاری بر ملت ما وارد شود.
در روشی که سخنگوی وزارت امور خارجه به آن اشاره کرده است،آمریکاییها برای تجار ایرانی که در کشورهای مختلف مشغول فعالیت هستند تله گذاشته و از طریق ایمیل آنها را به خرید و فروش برخی اقلام تشویق میکنند اما پس از آنکه تاجر ایرانی خواستار جزئیات و خصوصیات کالا شده و برای ورود به این تجارت ابراز علاقه کرد، اعلام میکنند که این فرد به دنبال کالاهایی بوده که کاربرد دوگانه داشته و در نهایت اقدام به دستگیری آن شخص در کشور مزبور کرده و با استناد به قانون استرداد مجرمان به کشور مذکور فشار آورده که تبعه ایرانی را به آنها تحویل دهد.
به گفته سخنگوی وزارت امورخارجه، آمریکاییها و کشورهای همسو با آن اتباع ایرانی را بدون اطلاع و فراهم کردن دسترسی شخصی، کنسولی و... ماهها در زندانهایشان نگه میدارند و از آنها برای فشارهای تبلیغاتی علیه ایران استفاده میکنند. مهمانپرست در توضیح بیشتر اظهار میکند: به عنوان مثال کالاهایی شیمیایی وجود دارند که ?? درصد کاربرد آن در مصارف غیرنظامی است و ?درصد میتواند در کارهای نظامی کاربرد داشته باشد و به محض اینکه تاجری در این زمینه فعالیت کند، عنوان میکنند که قصد شما واردات این کالا برای تولیدات نظامی در ایران است. حتی سیمان و میلگرد را جزو کالاهای حساس عنوان و اعلام میکنند که ممکن است این کالاها در ساختن سنگرهای نظامی استفاده شود.
اینگونه رفتارها با این هدف صورت میگیرد که تجار ایرانی از اقدام تجاری در کشورهای دیگر مرتبا در هراس باشند و کالایی را خرید و فروش نکنند.
حسن قشقاوی، معاونت کنسولی و امور مجلس و ایرانیان وزارت امور خارجه دراین باره به «جامجم» گفت: در طرح دعاوی متعدد بهانههایی مطرح میشود که سیاسی است مثلا عنوان کاربرد دوگانه مطرح میشود در حالی که کاربرد دوگانه یک معنای گستردهای دارد.
قشقاوی میگوید: من بارها گفتهام که میشود گفت بنزین کاربرد دوگانه دارد یعنی همان بنزینی را که در اتومبیل مصرف میشود، ممکن است در یک تانک نظامی هم مصرف شود، کسی نمیتواند بگوید چون تو بنزین مصرف میکنی پس این کاربرد دوگانه دارد یا در حال حاضر کامپیوتر یک کاربرد گستردهای دارد. در بسیاری از موارد جرایم سیاسی و بهانهها واهی است، ما در واقع بر موارد اینچنینی حساسیت داریم. پرونده بوشوش تبعه ایرانی که سال 1386 در هنگکنگ به اتهام خرید اقلام دو منظوره، پیرزاده که اسفند ماه 1384 در یکی از هتلهای آلمان به اتهام انتقال کالاهای دو منظوره به ایران و جمشید قاسمی مامور قرارداد اورهال هواپیماهای بوئینگ نیروی هوایی ایران که سال 1385 در تایلند با یک قرار صوری و طراحی شده به دام آمریکاییها افتادند نمونههایی از این موارد هستند. همچنین در اسفند ماه 87 بود که مجید کاکاوند مهندس برق و کارمند مرکز تحقیقات صنایع نفتی ایران در سفری توریستی برای تعطیلات نوروزی به فرانسه رفت و هنگام تحویل سال نو توسط پلیس این کشور بازداشت شد. علت دستگیری وی اتهاماتی واهی بود که از سوی دولت آمریکا مطرح شده بود. او متهم به خرید کالا از آمریکا و ارسال آن به ایران و نقض قوانین تحریمهای آمریکا علیه ایران شده بود. این اتهامات در حالی وارد شد که کاکاوند معتقد بود این اتهام آمریکا در آن زمان مسالهای قانونی نبوده بلکه شامل قوانین داخلی آمریکا میشد.
کاکاوند در این رابطه گفته بود کالاهایی که خریداری شده و به شرکتهای خارجی فروخته شده کالاهایی بسیار معمولی است که در تمام صنایع الکترونیک و مخابراتی مورد استفاده قرار گرفته است. متاسفانه از آنجا که کالاها، کالاهایی الکترونیک است و بسیاری از مردم یا حتی مقامات قضایی فرانسه هم از آن سر در نمیآورند، وقتی اسم آنها برده میشد تصور میکردند که آنها قطعات بسیار پیچیده و حساسی هستند. در حالی که اگر کسانی باشند که کوچکترین اطلاعات الکترونیکی داشته باشند میدانند که این قطعات پایهترین قطعات الکترونیک هستند.
پروندهسازی علیه اتباع ایرانی به جرمهایی چون خرید سلاح یا قطعات دارای کاربرد دوگانه یا مشمول تحریمها علیه ایران روشی برای فشار مضاعف به ایرانیان است و بسیاری بر این باورند که مرکز این پروژه در خزانهداری آمریکا و زیر نظر استیوارت لوی مقام ارشد وزارت خزانهداری آمریکا و شخصی قرار دارد که میان سیاسیون این کشور به شهروند ارشد اسرائیل مشهور است.
وی چندان در این امر مصر است که برای اعمال تحریمهای بیشتر علیه ایران به 8 کشور جهان سفر کرد و در پایان سفر خود با انتشار بیانیهای از کشورها خواست تا برای جلوگیری از هرگونه تلاش ایران برای مقابله با تحریمها تدابیری اتخاذ کنند.
کتایون مافی / گروه سیاسی