پیامد‌های اجتماعی، روانی حوادث ترافیکی

در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و حتی در حال توسعه راهبرد‌ها و برنامه‌های مختلفی برای جلوگیری و کاهش حوادث، علی‌الخصوص حوادث رانندگی از روی میز سیاستگذاران و برنامه‌ریزان به دست مجریان در سطوح ملی و منطقه‌ای منتقل شد.

بسیاری از سیاستگذاران و صاحبنظران معتقدند حوادث قابل پیشگیری هستند و هم بروز آنها را می‌توان کاهش داد و هم شدت آن را. اما در این راه اطلاعات کافی و بهره گیری از تجربیات موفق سایر کشورها و نگاه هزینه- فایده به حوادث، امری اجتناب ناپذیر است.

پیامدهای اجتماعی و اقتصادی حوادث ترافیکی که گریبانگیر یک فرد و یا یک خانواده آسیب دیده شود از طیف وسیعی برخوردار هستند، این پیامدها شامل آسیب‌های مربوط به سلامتی جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی و... می‌باشد.

به طور متوسط بیماران مصدوم ناشی از حوادث ترافیکی 13درصد تا 30درصد از کل بستری‌شدگان مراکز درمانی را تشکیل می‌دهند و 48درصد اشغالی تخت‌های جراحی در بعضی از کشور‌ها توسط مصدومین حوادث ترافیکی صورت می‌گیرد.

هزینه‌های پزشکی و کاهش قدرت و توانایی (مصدوم) نمی‌تواند زیان‌ها و پیامدهای روانی اجتماعی ناشی از حوادث ترافیکی را خیلی تحت تاثیر قرار دهد. عوارض روانی و اجتماعی (در صورتی که بدرستی سنجیده شوند) هزینه‌های پزشکی‌ و کاهش کارایی (فرد مصدوم) را بیشتر نمایان می‌سازند.

مطالعه‌ای که در کشور سوئد انجام شده است، نشان داده میزان بالایی از عوارض روانی اجتماعی به دنبال تصادفات ترافیکی (حتی به‌دنبال آسیب‌ها کوچک) بوجود می آید.

تقریباً نیمی از افراد تحت مطالعه، تا 2سال بعد از تصادف، وجود و تجربه اضطراب هنگام سفر را گزارش کرده‌اند. ترس، درد و خستگی نیز یافته‌های شایعی بوده‌اند. 16درصد از افرادی که شاغل بوده‌اند، نتوانسته‌اند پس از حادثه به کار خود بازگردند. تصادفات ترافیکی بار سنگینی از هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی را به افراد خانواده و دوستان مصدوم وارد می‌کند.

در مطالعه‌ای که روی چگونگی اداره زندگی با حضور یک فرد آسیب دیده انجام شده است، گزارش شده که در بعضی خانواده‌ها اجباراً الگوی زندگی و کار روزانه تغییر کرده، حدود یک سوم آنها درآمدشان را از دست داده و حتی در بعضی موارد، حضور یک فرد آسیب دیده در خانواده باعث شده است بچه‌ها از مدرسه رفتن باز بمانند.

در اتحادیه اروپا یک مطالعه جامع پیرامون خسارات فیزیکی، روانی و مادی وارد آمده به قربانیان و خانواده آنها در نتیجه حوادث ترافیکی انجام شده است.

نتایج به‌دست آمده نشان می دهد که 90درصد خانواده‌های افرادی که کشته و 85درصد خانواده‌های افرادی که معلول شده‌اند، افت طولانی مدت کیفیت زندگی داشته و در نیمی از موارد این پیامد‌ها شدید بوده‌اند.

مطالعه‌ای که روی اطلاعات 21 کشور توسعه یافته و در حال توسعه انجام شده است، نشان می‌دهد متوسط هزینه سالانه تصادفات ترافیکی در کشور‌های با درآمد کم، معادل یک درصد تولید ناخالص ملی (GNP)، در کشور‌های با درآمد متوسط معادل 1.5 درصد GNP و در کشورهای با در آمد بالا معادل 2 درصد GNP این کشور‌ها می‌باشد. هزینه سالانه تصادفات ترافیکی در کشورهای با درآمد کم یا متوسط معادل 65 بیلیون دلار آمریکا برآورد شده است. این هزینه‌ها برای کشورهایی که با مشکلات توسعه روبه‌رو هستند مخرب و زیان‌آور است.

در کشور‌هایی با در آمد بالای اتحادیه اروپا هزینه سالانه حوادث ترافیکی بیش از 180 بیلیون یورو (2 برابر بودجه سالانه پیش بینی شده اتحادیه اروپا) برآورد شده است.

دکتر علیرضا اسماعیلی 
جام‌جم