مهمانی تازه در باشگاه ربات‌های انسان‌نما

چارلی، رقیبی جدی برای ربات چشم‌بادامی‌ها

ربات‌هایی که راه می‌روند، هم‌قد و اندازه انسان‌های بالغ هستند و مجموعه‌ای از فناوری‌های نوین تشخیصی و حسی را در خود دارند از جمله سیستم‌هایی هستند که در بسیاری از آزمایشگاه‌های پیشرفته رباتیکی ژاپن و کره جنوبی دیده می‌شوند. اما اکنون و در آن سوی دنیا، یعنی آمریکا سر و کله رقیب تازه‌ای پیدا شده است. چارلی، نام ربات انسان‌نمای جدیدی است که شاید از حیث هیجان‌انگیز بودن دست‌کمی از آسیموی ژاپنی یا هوبوی کره‌ای نداشته باشد.

کد خبر: ۳۵۲۴۹۵

منظره ساده‌ای را در ذهن تصور کنید که ممکن است در آینده نه چندان دور در بسیاری از خانه‌ها دیده شود. شما در حال توپ‌بازی با فرزند خردسالتان در حیاط خانه هستید و در طرفی دیگر ربات انسان‌نمایی همچون چارلی مشغول تعمیر نشت آب از لوله است. ناگهان توپ از مقابل پای فرزندتان عبور کرده و در چند متری ربات قرار می‌گیرد. او فریاد می‌زند: هی ربات کمکم می‌کنی؟ در این لحظه ربات کار خود را رها کرده و به توپ ضربه‌ای می‌زند. بازی از سر گرفته می‌شود و ربات هم به سر کار قبلی خود برمی‌گردد. بله، تصور ساده و در عین حال هیجان‌آوری است. اما همچنان که در سال 2010 زندگی می‌کنیم هیچ ربات انسان‌نمایی در دنیا وجود ندارد که بدون هیچ مشکلی کارهای ساده‌ای همچون دویدن، تشخیص مکان توپ، نزدیک شدن به آن و شوت کردن را انجام دهد. پس همین حالا بهتر است در نظر گرفتن کارهای به ظاهر ساده‌ای همچون کمک به افراد مسن خانواده برای به تختخواب رفتن یا اتو کردن لباس‌ها را نیز برای ربات‌های انسان‌نمای فعلی فراموش کنیم. ضربه زدن به توپ که نیازمند یک سری محاسبات و اعمال همزمان است، آنقدر سخت و پیچیده است که مهندسان علم رایانه و رباتیک سراسر جهان از آن به عنوان آزمون استانداردسازی ربات‌ها یاد می‌کنند و همه ساله و در ماه ژوئن در قالب رقابت‌های جهانی روبوکاپ به ارزیابی تازه‌ترین دستاوردهای خود در این زمینه می‌پردازند. چارلی، بازیکن تازه‌واردی است که از امسال پای به این مسابقات گذاشته است.

چارلی (CHARLI-L) مخفف ربات انسان‌نما و خودکار سبک‌وزنی است که از قابلیت مهم هوش یادگیری برخوردار است. این فناوری نوین حاصل تلاش گروهی از دانشمندان علم رباتیک در Virginia Tech است و از آن به عنوان نخستین ربات انسان‌نمای واقعی آمریکا یاد می شود و یکی از مهم‌ترین مشخصه‌های آن این است که به رایانه یا منبع برق خارجی برای حرکت کردن نیاز ندارد و در حقیقت یک ربات انسان‌نمای کاملا مستقل از محیط اطراف محسوب می‌شود. این ربات 152 سانتی‌متر ارتفاع دارد و برای حرکت و انجام کارهای گوناگون همچون انسان دارای 2 دست و 2 پاست. چارلی نه‌تنها می‌تواند راه برود بلکه مثل انسان‌ها توانایی چرخش به چپ، راست، جلو و عقب را هم دارد. چارلی به باشگاه بین‌المللی و ویژه‌ای از ربات‌های انسان‌نما تعلق دارد که هریک از آنها نقشی در حرکت سریع بشر به سوی آینده ایفا می‌کنند؛ آینده‌ای که در آن ربات‌ها یکی از بازیگران اصلی زندگی روزمره افراد خواهند بود. ژاپن و کره جنوبی که بر این باشگاه حاکمیت دارند تا امروز جایی برای خودنمایی آمریکا باقی نگذاشته‌اند. آسیموی ژاپنی که در سال 1986 و از سوی شرکت هوندا ساخته شد و اکنون نسل دوازدهم آن در حال خودنمایی است و هوبوی کره‌ای که در سال 2004 و با هدف رقابت با آسیمو توسط محققان انستیتو علوم و فناوری پیشرفته کره جنوبی پا به دنیا گذاشت، موجب غرور ملی کشورهایشان هستند. شرکت هوندا اعلام کرده است برای ساخت نخستین آسیمو تاکنون 300 میلون دلار و بیش از 100 سال کارگر، زمان و نیروی انسانی صرف کرده است. اما از سوی دیگر دنیس هانگ یکی از دانشیاران مهندسی مکانیک در Virginia Tech به این اعداد و ارقام می‌خندد و می‌گوید: چارلی در مدت 5/1 سال و با تلاش 12 دانشجو و فارغ‌التحصیل دانشگاهی و تنها با صرف 20 هزار دلار ساخته شده است! اما چالش‌های اصلی فراروی محققان در ساخت این ربات چه چیزهایی بوده است؟ دانیل لی، یکی از اعضای اصلی تیم سازنده می‌گوید: ربات انسان‌نما نقطه اوج فناوری رباتیکی است. فناوری‌ای که در ساخت چنین رباتی به کار گرفته شده است تلفیقی از تمامی قوانین منظم ریاضی و فیزیک در علم رباتیک است که دامنه آن از هوش مصنوعی گرفته تا رفتار مستقل گسترده شده است.

بسیاری از کارشناسان علم رباتیک از عقب ماندن آمریکا از قدرت‌هایی نظیر ژاپن و کره جنوبی در زمینه طراحی و ساخت ربات‌های انسان‌نما صحبت می‌کنند. جورج بکی، از استادان دانشگاه کالیفرنیای جنوبی که تحقیقات زیادی در خصوص پیشرفت شرق آسیا در این عرصه داشته است، می‌گوید: کره جنوبی سالانه 80 میلیون دلار در زمینه ربات‌های غیرنظامی و بخصوص انسان‌نما هزینه می‌کند، اما در نقطه مقابل بودجه‌ای که در آمریکا برای طراحی و ساخت ربات‌های انسان‌نما یا مختص امور غیرنظامی در نظر گرفته می‌شود، تنها حدود 10 میلیون دلار است. هزینه کردن بودجه‌های کلان در زمینه ربات‌های نظامی در آمریکا سرعت خیره‌کننده‌ای دارد اما این کشور در جنگ ربات‌های انسان‌نما موفقیتی نداشته است.

ربات انسان‌نمای چارلی تقریبا همقد بسیاری از مردم آمریکاست و از این نظر می‌تواند گزینه مناسبی برای نگهداری از سالمندان در سال‌های آتی باشد. البته چارلی هم‌اکنون نسل اول خود را تجربه می‌کند و بدون شک در سال‌های آتی و با به‌روزرسانی‌های متعدد در ساختار، (دقیقا مشابه آنچه درخصوص ربات آسیمو صورت گرفته است) قابلیت‌های متنوع آن ارتقای قابل توجهی پیدا خواهند کرد.

طراحی و ساخت ربات چارلی آغازگر دورانی نوین در علم رباتیک آمریکاست. محققان پروژه، به‌روزی فکر می‌کنند که در هر خانه‌ای که سالمندی زندگی می‌کند یک دستگاه از این ربات به خدمت‌رسانی مشغول باشد. کارشناسان بر این باورند که بتدریج باید تصورات و انتظارات کهنه در قبال ربات‌های انسان‌نما را کنار گذاشت و نگاه تازه‌ای به آنها داشت. این‌که ربات خانگی کارهایی نظیر تمیز کردن جوی آب جلوی خانه یا برطرف کردن گرفتگی لوله ناودان پشت‌بام را انجام دهد از جمله این تفکرات کهنه است. اکنون باید روزهایی را متصور شد که فرزندانمان ازدواج کرده و هر یک دارای 2 یا 3 فرزند باشند اما برای ادامه زندگی راهی جز سپری کردن روز در شیفت‌های کاری 10 ساعته ندارند. در این صورت چه کسی زمان کافی برای مراقبت از این کودکان را خواهد داشت؟ چه کسی قرار دندانپزشکی آنها را تنظیم می‌کند؟ چه کسی می‌تواند به شما در استحمام کودکانتان یاری برساند؟ چارلی از جمله پاسخ‌هایی است که البته هنوز در مراحل ابتدایی خود به سر می‌برد و همه چیز به تلاش‌های گروه دنیس‌هانگ در سال‌های پیش روی و بودجه‌های تحقیقاتی که در اختیار می‌گیرند، بستگی دارد.