تلاش اروپا برای پروژه گاز نابوکو

در عرصه دیپلماتیک و صنعت گاز مبارزه‌ای سخت بر سر خط لوله ‌نابوکو در جریان است. اتحادیه اروپا، شرکت‌های انرژی و روسیه با شرکت عظیم خود به نام "گازپروم" در رقابت هستند. موضوع بر سر ارقام نجومی میلیاردی است.

خط لوله‌ 3300 کیلومتری گاز موسوم به "نابوکو" قرار است گاز حوزه‌ دریای خزر را از طریق ترکیه، رومانی و بلغارستان به اروپای مرکزی انتقال دهد. مسئله اینجاست که این خط لوله روسیه را دور می‌زند و اتحادیه اروپا می‌خواهد با این پروژه از وابستگی خود به گاز روسیه بکاهد.

در این میان روسیه نگران از دست دادن انحصار خط لوله‌ گازی است. از این رو شرکت دولتی روسی "گازپروم" با تمام امکانات خود می‌کوشد، مانع از اجرای پروژه "نابوکو" شود.

روسیه خرید گاز از آذربایجان را دو برابر کرد

جمهوری آذربایجان میزان صادرات گاز خود به روسیه را دو برابر کرد. از سال 2011 قرار است دو میلیارد متر مکعب گاز از آذربایجان به روسیه صادر شود. صادرات کنونی این کشور حاشیه دریای خزر به روسیه یک میلیارد مترمکعب است.

روسیه قصد دارد با این کار پروژه عظیم نابوکو را با شکست مواجه سازد. با اینکه تولید گاز داخلی برای روسیه ارزان‌تر از خرید گاز از آذربایجان تمام می‌شود، ولی شرکت عظیم روسی "گازپروم" حاضر است به چنین معامله‌ای تن دهد تا ارسال گاز به شمال و جنوب اروپا را در انحصار خود نگاه دارد.

هر اندازه نفت آذربایجان بیشتر به سوی روسیه سرازیر شود، به همان اندازه رقیب اروپایی بیشتر از صحنه بیرون رانده خواهد شد.

در ملاقاتی که اخیرا میان دمیتری مدودف، رئیس جمهوری روسیه و همتای آذربایجانی‌اش الهام علی‌اف صورت گرفت، شرکت عظیم روسی "گازپروم" و شرکت آذربایجانی "سوکار" در حضور سران دو کشور قرارداد ارسال گاز را به امضا رساندند.

الکسی میلر، رئیس گازپروم گفت که این خرید گاز از آذربایجان برای خط لوله موسوم به "جریان جنوب" در نظر گرفته شده است که می‌خواهد گاز را به کشورهای جنوب اروپا ارسال دارد.

روسیه تلاش دارد با خط لوله‌ خود موسوم به "جریان جنوب" (South Stream) به رقابت با ناباکو برخیزد. خط "جریان جنوب" قرار است نیاز گازی مناطق جنوبی اروپا را برآورده کند و به موازات خط لوله دریای شمال عمل می‌کند که روسیه با شراکت شرکت‌های رقیبی مانند "ائون" (Eon) و شرکت آلمان "آر دبلیو ای" (RWE) در حال ساخت آن است.

اشتفان یودیش، مدیر شرکت آلمانی انرژی "آر دبلیو ای" معتقد است که در کنار خط لوله‌ شمال، به خط دیگری نیز نیاز است. از نظر وی، توازن عرضه‌ گاز در شرایط کنونی که بیش از میزان تقاضا است، به زودی تغییر خواهد کرد. از آن گذشته نقش گاز برای تولید برق اهمیت بیشتری می‌یابد. منظور وی از یک خط ضروری دیگر، همین خط نابوکو است.

پیش‌شرط ساخت خط لوله ناباکو، ضمانت کشورهای حوزه دریای خزر درارسال گاز به سوی اروپا است. ولی هنوزهیچ یک از این کشورها این ضمانت را نداده‌اند. شرکت عظیم انرژی "آر دبلیو ای" مدام از "گفت‌وگوهای سازنده" گزارش می‌‌دهد، ولی کشورهای حوزه‌ دریای خزر هنوز حاضر نشد‌ه‌اند تضمینی بدهند.

حوزه گازی "شاه دنیز" در دریای خزر یکی از این منابع است که می‌تواند یک سوم ظرفیت لوله‌ نابوکو را تأمین کند. آذربایجان نیاز به شریکی دارد که با 25 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری، خرید گاز را تضمین کند. یکی از شرکت‌هایی که حاضر به معامله بوده‌، شرکت "بریتیش پترولیوم" است. ولی این شرکت هم‌اکنون با خسارت‌های چندین میلیارد دلاری درگیر آلودگی نفتی در خلیج مکزیک است.

به هرحال در پروژه نابوکو هنوز معلوم نیست کدام کشور دارای منابع گازی می‌توان این خط لوله را پر کند.ایران مانند روسیه از این طرح کنار گذاشته شده است.گفتگوهایی میان شرکت انرژی "آر دبلیو ای" و رهبران منطقه‌ای کرد در عراق صورت گرفته است. در اواخر ماه اوت توافق‌هایی برای تولید گاز با رهبران کرد عراقی صورت گرفت، ولی دولت مرکزی در بغداد مشکلاتی در این زمینه ایجاد کرده است.

به هرحال اتحادیه ‌اروپا و کمیسیون انرژی آن تأکید بسیار بر ادامه پروژه نابوکو دارند. شرکت انرژی "آر دبلیو ای" نیز مصمم است با حمایت اتحادیه اروپا این پروژه را اجرایی کند. گفته می‌شود که امیرنشین ابوظبی علاقمند به شرکت در این پروژه است.

هدف اصلی خط لوله‌ گازی نابوکو تضمین ارسال گاز به سطح اروپا بدون هر گونه وابستگی به روسیه است. زیرا وابستگی انحصاری به گاز روسیه می‌تواند به ابزاری در دست کرملین برای تحت فشار گذاردن سیاسی و اقتصادی اتحادیه اروپا مبدل شود.

دویچه وله