زلزله دربم ؛ پس لرزه درتمام ایران

بیش از 20 هزار کشته و چندین برابر مجروح ؛ اینها آمارهایی است که تا شب یکشنبه اعلام شده است. آمارها بازهم بالاتر می رود و کسی چه می داند تا زمان انتشار این مطلب آمارهابه چند هزار خواهد رسید.

کد خبر: ۳۴۳۳۶

حالا دیگر همه جا را اشک فرا گرفته است ، همه جا را؛ درست مثل زمان زلزله بوئین زهرا، درست مثل سیل گلستان ، درست مثل زلزله رودبار، مثل... مصاحبه های مقصرشناسی(!) از چند ساعت بعد از انتشار اولین خبر زلزله شروع شده است.
خیلی ها باز دوباره شروع کرده اند که مقصر، وزارت و سازمان فلان است ، ساختمان سازی باید بهمان باشد، بافت قدیمی شهر باید جمع شود، ساختمان ها باید ایمن سازی شوند و... و اینها همه طرحهایی است که با پول یک سال و دو سال که هیچ ، با پول سالها نفت هم عملی نیست ؛ اما در این میان موضوعی که مثل همیشه نادیده انگاشته می شود، کار تاثیرگذاری است که با یک سرمایه اندک هم قابل دسترسی است.
به روز کردن مدیریت بحران و امدادرسانی و تشکیل سازمان دفاع غیرنظامی ، تا وقتی این وقایع به وقوع پیوست بتوانیم جلوی این همه تلفات را بگیریم.
زلزله ، سیل ، بیماری و... به هر حال می آید و ما هم اگرچه ممکن است تقلاهایی بکنیم که با اصلاح وضعیت ساختمان ها از مشکلات آن بکاهیم ، اما پیش از آن باید به فکر اصلاح سیستم دفاعی مان در برخورد با حوادث امروز غیرمترقبه باشیم؛ این که چطور هنگام وقوع حوادث امروز باید از میزان تلفات انسان های بی گناه کاست و چطور می شود صدمات را به کمترین رساند.

ایران یکی از 10 کشور بلاخیز جهان است. 97 درصد شهرها و روستاهای کشور در معرض زلزله قرار دارند.
بلایای طبیعی سالانه نزدیک به 2 هزار میلیارد تومان به ایران خسارت وارد می کنند. در طول 30 سال ، 12 تا 20 زلزله مهیب ایران را لرزانده است.
اینها همه نشانه های وحشتناکی از آن هستند که ایران همیشه در معرض آسیب است.

ایران ، روی گسل ناهماهنگی!

متاسفانه باوجود گستردگی و عمق فاجعه ، هنوز مرکز فرماندهی و هدایت واقعی برای مقابله این بحران مشخص نشده است.
موسسات خیریه ، کمیته امداد، هلال احمر، نیروهای نظامی و انتظامی ، مردم عادی ، سازمان های خارجی و داخلی مختلف و... هریک برای کمک به بم بسیج شده اند، اما برای کنترل و نظم بخشیدن به این کمکها مکانی وجود ندارد و این باعث می شود علاوه بر سودجویی های احتمالی ، برخی صدمات و آسیبها نیز به وجود بیاید.
ناهماهنگی ها از همان روز اول دیده می شود. ناهماهنگی میان مسوولان محلی و رسانه ها باعث می شود با آن که زلزله در ساعات اولیه صبح صورت گرفته ، اما خبر آن حوالی بعدازظهر منتشر شود و به این طریق ساعات بسیاری از روز بدون آن که کار مفیدی صورت بگیرد از دست برود.

sad2

در ساعات و روزهای بعد هم این ناهماهنگی در همه موارد از توزیع غذا و پوشاک تا آواربرداری دیده می شود. هریک از گروهها و سازمان ها به دلخواه خودشان در سطح شهر اقدام به توزیع مواد غذایی و پوشاک می کنند بدون آن که هماهنگی مناسبی برای توزیع این مواد صورت گرفته باشد.
هرکدام به سلیقه خودشان از قسمتهای مختلف آواربرداری می کنند؛ آواربرداری هایی که در موارد زیادی نتیجه چندانی هم ندارد.
متاسفانه با آن که تصویب طرح جامع مدیریت بحران در هفدهم فروردین ماه امسال امیدهای بسیاری درخصوص ساماندهی و یکپارچه کردن کلیه عناصر و عوامل مدیریت بحران و نیز هدایت تمام کمکهای دولتی ، غیردولتی ، خارجی و تعیین دقیق نقش و وظایف دستگاه های اجرایی برای مقابله با بحران به وجود آمده بود، اما درخصوص زلزله بم ، هماهنگی چندانی دیده نشد.
آنچه در روزهای گذشته مشاهده می شود، حکایت از حضور و کمک خودجوش نیروهای نظامی و انتظامی و مردم در این زمینه بوده است و کمتر مرکز هماهنگ کننده و یکسان سازی میان این گروهها دیده می شود.
در روز دوم تازه اعلام می شود که در زمینه لوازم و ماشین های خاکبرداری مشکل وجود دارد. با این حساب ، به گفته حسن خوشرو، نماینده کرمان آواربرداری تا یک ماه دیگر طول خواهد کشید.
در صورتی که در همان ساعات اولیه باید در کنار درخواست خون و مواد خوراکی فهرست دقیقی از امکانات و ماشینهای مورد نیاز تهیه می شد.

خبرهایی که منتشر می شوند و نمی شوند

نبود مرکز مدیریت بحران علاوه بر مشکلات بسیاری که در زمینه کمک رسانی به وجود می آورد باعث ایجاد مشکلات زیادی نیز در زمینه خبررسانی می شود.
وجود مرکز فرماندهی بحران سبب می شود در زمینه اطلاع رسانی جوانب مختلف امر در نظر گرفته و اطلاع رسانی دقیق و صحیحی باتوجه به شرایط روحی و روانی جامعه انجام شود. در حالی که لجام گسیختگی و بی برنامگی در زمینه خبررسانی در نبود این چنین مرکزی باعث می شود علاوه بر آن که اطلاع رسانی به رسانه ها با تاخیر صورت می گیرد، کنترل و جهت دهی دقیقی هم درباره مطالب رسانه ها وجود نداشته باشد.
در این خصوص اگرچه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از تشکیل ستادی برای ارائه تسهیلات لازم به خبرنگاران داخلی و خارجی و اعزام به منطقه زلزله زده بم ، در معاونت مطبوعاتی این وزارتخانه خبر داد و مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کرمان نیز از خبرنگاران خواست از انعکاس اخباری که از سوی مراجع غیررسمی و تایید نشده درباره زلزله بم دریافت می کنند، خودداری کنند و به آمادگی کمیته اطلاع رسانی ستاد حوادث امروز غیرمترقبه استان کرمان برای دادن اخبار صحیح به خبرنگاران اشاره کرد و گفت:اما درخصوص چگونگی انتشار گزارش ها و نیز مواردی که در خبرها باید لزوما ذکر شود و یا مطالب و مواردی که در حال حاضر نباید گفته شود، کاری صورت نگرفت ؛ در صورتی که در کشورهای پیشرفته کنترل و اصلاح اخبار رسانه ها در چنین زمانهایی که احتمال واردآمدن شوک و نیز بروز شایعات خردکننده وجود دارد، اهمیت بسیار دارد.

sad2

درباره زلزله بم علاوه بر آن که روزنامه نگاران و خبرنگاران رسانه ای ، خودشان به انتشار آمار تقریبی در مورد کشته شدگان می پردازند - و به این دلیل تفاوت فاحشی میان آمارها مشاهده می شود - برخی روزنامه نگاران درست زمانی که شایعات مربوط به زلزله بسرعت ممکن است گسترش پیدا کند، مصاحبه هایی را درباره زلزله خیزبودن تهران و قرارداشتن استانهای مختلف کشور روی گسل و حتی خبرهایی مانند فرار 700 زندانی زندان بم را منتشرکرده اند که می تواند آرامش روحی جامعه را در این شرایط حساس بر هم بزند، در حالی که در چنین شرایطی باید پیش از هر چیز آرامش به جامعه تزریق شود.
آزادمنش ، نماینده گناباد و عضو کمیسیون عمران مجلس در این باره با انتقاد از ضعف مدیریت بحران در کشور، معتقد است: معمولا در مواقع حادثه ، سازمان های موازی و به هم ریخته ای ، کار امدادرسانی را انجام می دهند که این امر روند امدادرسانی را دچار مشکل می کند.
آزادمنش با بیان این نکته که امدادرسانی به مردم آسیب دیده یک زلزله ، باید به صورت یکپارچه و تحت نظارت دقیق صورت گیرد، می گوید: با توجه به آشفتگی و به هم ریختگی در نظام امدادرسانی کشور در نهایت تنها باید خوشبین بود که سازمان هایی مانند هلال احمر، وزارت کشور، کمیته امداد و دیگر نهادها، کمکها و هدایای مردم را به نحو احسن در اختیار آسیب دیدگان قرار می دهند.
تجربه روزهای گذشته نشان داده است که متاسفانه یک مرکز فرماندهی و هدایت بحران در ایران وجود ندارد. در حالی که اکنون مدیریت بحران به همان اندازه پیشگیری از حوادث امروز اهمیت دارد. حسن خوشرو، نماینده مردم کرمان نیز در این باره معتقد است که آنچه بلافاصله بعد از وقوع زلزله حیاتی است ، مدیریت بحران است و ما برای اعمال این مدیریت ، آموزش ندیده ایم و بسیار ضعیف هستیم.
آموزش و اجرای مانورهای سالیانه برای آمادگی در مقابل حوادث امروز ، امری اجتناب ناپذیر است.
پیشنهاد می کنم کشور به چندین منطقه و مرکز استان های زلزله خیز تقسیم شود و در هر منطقه با تشکیل ستاد مدیریت بحران دایمی ، مانوری سالانه برای آمادگی مقابل زلزله ای در حدود 6 ریشتر که قادر است شهرهای ما را 70 تا 80 درصد ویران کند، تشکیل شود.

مردم آموزش ندیده اند

وقتی خبر زلزله از رسانه ها پخش می شود، خیلی ها سعی می کنند خودشان را سریع به بم برسانند و کمک کنند.
مردم عادی ، پزشکان ، نظامیان ، متخصصان رشته های مختلف ، دانشجویان ، روحانیون و... اما متاسفانه بیشتر این نیروها کار چندانی نمی توانند بکنند؛ چرا که آنها بدون آن که حتی اطلاع اندکی از چگونگی امدادرسانی داشته باشند، با هدف کمک رسانی آمده اند و به این دلیل ، وجود این افراد تنها باعث شلوغ شدن منطقه می شود.
نکته عجیب این که بعضی ها هم انگار سیل گریه هایشان را آورده اند. مدام گریه و اشک.
حتی برخی از امدادگران ، پزشکان و روزنامه نگاران هم به جای آنکه تسلی بخش آسیب دیدگان باشند و دست کم از لحاظ روحی به آسیب دیدگان کمک کنند، با حرفهایی که می زنند و با اظهار تاسفهای دایمی ، ناراحتی روحی آسیب دیدگان را مدام افزایش می دهند.
این در حالی است که در کشورهای پیشرفته ، در زمینه مدیریت بحران و دفاع غیرنظامی ، افراد آموزش دیده و ماهری تربیت می شوند که از درجه بالایی از کنترل روانی برخوردارند و می توانند در چنین شرایطی ، بخصوص در زمان مواجهه با افراد آسیب دیده به آنها آرامش روحی تزریق کنند و باعث شوند آنها با مشکلات روحی کمتری روبه رو گردند.

امکانات نداریم

به دلیل آن که در زمینه مدیریت پس از بحران تاکنون فکری اساسی صورت نگرفته است ، با وجود نیروهای شاغل به کار بسیار در زمینه امدادرسانی ، متاسفانه آنها امکانات اندکی دارند.
به عنوان مثال سازمان هلال احمر ایران که اصلی ترین متولی امدادرسانی در مواقع حوادث امروز غیرمترقبه است ، تنها چند دستگاه بالگرد کوچک را برای کمک رسانی در اختیار دارد که در این گونه مواقع عملا نمی تواند کمک چندانی بکند.
ضعف امکانات دیگری هم که در این باره بشدت وجود دارد، کمبود و یا حتی نبود ماشینهای آواربرداری و دستگاه های جوش است که اگر از پیش به چنین بحران هایی فکر شده بود، حالا با این مشکلات مواجه نبودیم.
نماینده مردم رفسنجان در مجلس شورای اسلامی ، با بیان این که آواربرداری بسیار ضعیف است ، معتقد است: تا روز دوم ، درصد کمی آواربرداری شده و مشکل عمده در بم ، اکنون آواربرداری است و فکر نمی کنم کمتر از 20روز تا یک ماه دیگر، به اتمام برسد.

چه باید کرد؛

با آواربرداری و انتقال مجروحان و فوت شدگان زلزله بم بزودی و طی ماههای آینده بار دیگر تمرکز جامعه و مسوولان بر زلزله و خطرات آن کاهش می یابد.
همان گونه که در مورد زلزله ها و حوادث امروز گذشته شاهد آن بودیم ؛ اما در این میان باید این نکته را به خاطر داشت که این بار دیگر زمانی حساس برای تصمیم گیری درباره شکل گیری یک مدیریت بحران و سیستم دفاع غیر نظامی مبتنی بر علم و تجربه در کشور است.
محمدباقر نوبخت حقیقی ، نماینده مردم رشت در مجلس با بیان این که با توجه به برنامه سوم توسعه ، تشکیل سازمان دفاع غیر نظامی باید به جد مورد توجه دولت قرار گیرد، معتقد است که با توجه به حوادث امروز مکرری که در ایران طی سالهای گذشته بوقوع پیوسته ، تشکیل سازمان دفاع غیر نظامی امری اجتناب ناپذیر است و در برنامه سوم توسعه نیز تشکیل این نهاد جزو وظایف دولت محسوب شده است.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس می گوید: در واقع ساعات نخست که بیش از همه زمانها نیازمند خسارت دیدگان کمک هستند، با مشکل مواجهیم و متاسفانه تا امکانات را بسیج کنیم ، فرصتهای طلایی و مناسب برای خدمت رسانی به آسیب دیدگان را از دست می دهیم.
در حقیقت تشکیل سازمان دفاع غیر نظامی به ما این کمک را می کند که همواره به صورت مهیا و آماده در برابر خسارات انسانی ، مالی و اقتصادی که بر ما وارد می شود، بتوانیم فورا عکس العمل نشان دهیم و این خلاء و نقیصه ای را که در حال حاضر وجود دارد جبران کنیم.