حمایت روسیه از آمریکا مقطعی است

رادیو گفت و گو:رئیس جمهور سخنان  دیمیتری مدودف همتای روسی خود را مبنی بر اینکه ایران در حال حرکت به سمت ساخت بمب اتمی است ، شروع جنگ روانی آمریکا علیه ملت ایران دانست. خانم آلیا ، دیدگاه شما  در خصوص مناسبات ایران و روسیه و همین طور سخنان اخیر رئیس جمهور کشورمان چیست؟

آلیا: کشور ایران و کشور روسیه هر دو کشوری هستند باقدمت تاریخی . مناسباتی  در گذشته داشتند. البته در حوزه سیاسی افت و خیزهایی هم بوده. به هر حال در تاریخ اینها هست. اما در خصوص موضع گیری های اخیر ، باید گفت که  در  گفت و گوهایی که با خود روس ها بوده و  وقتی متوجه روند فعالیت ها هستند ، ما    موضع گیری های این چنین ندیدیم. حتی زمان آقای پوتین که سفری به کشور ما داشتند، یا گفت و گوهایی که مسئولین ما داشتند و اجلاس هایی که بوده ،موضع گیری های این چنینی نبوده و بیشتر همکاری مد نظر بوده حتی در مورد نیروگاه اتمی بوشهر هم علی رغم برخی تأخیرهایی که وجود داشت،ما اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی هم که از نزدیک بازدید داشتیم می دیدیم  روند همکاری خوب است ، کارشناسان کارشان را با علاقه انجام می دهند.

اخیراً هم خود آقای  صالحی ، رئیس سازمان انرژی اتمی هم که به آنجا سفر داشتند ، تقریباً تمام شده اعلام کردند و این مراحل آخر است اما  ما همه برداشتمان این است، تلقی مان این است که تحت فشار امریکایی ها ، آقای مدودف و  چندی پیش هم یکی دیگر از مسئولین روسی گاهی مواضعی ضد و نقیض با روند موضع گیریهای مستمرشان دارند. در این خصوص ما توضیح می خواهیم.

به هر حال روسیه همسایه شمالی ما است و آنها نیاز به کشور ما دارند. جایگاه استراتژیک کشور ما ، تأثیرگذاریش در منطقه،به هر حال به عنوان بازیگر بسیار مهم در عرصه بین الملل به نفع آنها نیست  که مناسباتشان با جمهوری اسلامی خدشه دار شود حالا به هر دلیلی تحت فشار آمریکایی ها. اینها یک موضع گیری سیاسی است که نوسان پیدا می کند تحت فشار آمریکایی ها. ما منتظریم که به زودی آن موضع واقعی روس ها را ببینیم. در این خصوص موضع گیری رئیس جمهوری ما هم در واقع موضعگیری و پیام ملت بود که ما از همسایه شمالی خودمان انتظار نداریم.

 در بسیاری جاها منافع مشترک داریم و نیاز داریم به همکاری های منطقه ای ؛ حتی در عرصه بین الملل. این است که الان ما به هر حال منتظریم که به طور شفاف ، شاید این موضع گیری را موضع گیری قطعی و واقعی روس ها نمی دانیم. باید ببینم موضع گیری بعدی اینها که در جهت جبران این موضع گیری است  چه خواهد بود بنابراین ما همچنان خواهان داشتن روابط هستیم با روسیه ، به شرط اینکه احترام متقابل و منافع ملی کشورمان حفظ شود بر اساس تأکید برای منافع ملی کشور که امیدواریم که در سایه گفت و گوهایی که صورت می گیرد،لازم هم هست. شاید لازم باشد دستگاه دیپلماسی رسمی و وزارت خارجه ما گفت و گویی با سفیر روس داشته باشند و واقعاً موضع اساسی و واقعی روسها را در این مورد بدانیم.

رادیو گفت و گو: با توجه به اینکه رئیس جمهور به این نکته اشاره کردند که سخنان آقای مدودف سناریوی پیچیده تبلیغاتی است ، سوال من این است که هدف جدید ایالات متحده امریکا از استراتژی جدیدش چه می تواند باشد؟

آلیا: آمریکایی ها در بحث صدور قطعنامه خودشان هم یک تزلزلی داشتند ؛ گاهی اعلام کردند که حالا همین طوری بوده ، اعمال نمی شود. برخی از کشورهای اقماری شان تحت تاثیر انه شدیدتر عمل کردند. به نظر می آید با توجه به بیانیه تهران  یک تحولی  در بحث این نوع مدیریت ها پیدا شد. یعنی مشارکت و دخالت کشورهایی که         می توانند در عرصه مدیریت بین المللی نقش آفرینی کنند که یک نمونه آن در ایران پیاده شد.

 روز شنبه هم وزیر خارجه ما جلسه مشترکی دارند در استانبول که به آنجا رفتند. در عمل دیدند بعد از صدور قطعنامه 1929 واقعاً ملت ما منسجم تر شد. چون در بحث سیاست خارجی و دفاع از حقوق هسته ای تمام سلایق فکری ما و جناح ها و جبهه هایی که اصطلاحاً در کشور وجود دارد ، متحد و منجسم اند.

پس نتوانستند به اهدافی که داشتند دست پیدا کنند. موضع گیریهایی هم در عرصه بین الملل به حمایت از بیانیه تهران شد. آمریکایی ها هم که خودشان از ترکها و برزیلی ها خواستند که مداخله کنند ، وقتی به نتیجه ای رسید، خود اینها عهد شکنی کردند و به هر حال یک موضع دیگری اتخاذ کردند. اینها باعث شد آمریکایی ها به انفعال افتند.

به نظر می آید این فشار روی روسها هم یک اقدام عجولانه ای است که قطعاً توسط خود شرکایشان باز مورد سرزنش و ملامت و نفی قرار می گیرند. چون الان این موضع گیری های شتاب زده و عجولانه باعث شده که این سیاست ها محکوم شود و بسیاری از اصحاب اندیشه یا اصحاب سیاست در خود آمریکا می گویند که با ایران باید گفتگو کرد ، ایران اهل گفت و گوست. با توجه به اینکه خوشبختانه هیچ نقطه ضعفی هم در روند فعالیت های صلح آمیز هسته ای ما نیست. ان شاءالله که زودتر این مواضع شفاف تر شود و هیچ خللی در ارتباط کشورهای همسایه پیش نیاید.

رادیو گفت و گو: آقای کرمی ، روند کنونی مناسبات ایران و روسیه را چه طور تحلیل می فرمایید؟

کرمی: من فکر می کنم متاسفانه شرایط فعلی در روابط ایران و روسیه شرایط مناسبی نیست. اتفاقاتی که در یک سال اخیر بین ایران و روسیه اتفاق افتاده ، روابط را در سطوح بین المللی و منطقه ای تا حدی خدشه دار کرده حتی در روابط دوجانبه هم یک سری مسائل و مشکلات پیش آمده و من فکر می کنم این روند متأسفانه اگر شدت بگیرد روند مناسبی نیست و می تواند به روابط دو کشور بیش از این لطمه بزند. من فکر می کنم دو کشور باید تلاش کنند که روابطشان را عادی کنند و از این روابط فعلی و قدری دوراندیشانه تر در ارتباط با هم حرف بزنند و تصمیم بگیرند، چون برای هر دو کشور شاید شرایط مساعدی نیست که این روابط خدشه دار شود.

رادیو گفت و گو: آقای کرمی ، شما فرمودید این سخنان مدودف  تأثیری در روند ارتباط دو کشور خواهد داشت. زمینه های آن را می شود اشاره کنید؟

کرمی: صحبت های آقای مدودف نشانه ای است از آن آنچه که از یکسال پیش در روابط دو کشور اتفاق افتاده . این برمی گردد به روابط امریکا و روسیه ؛ پا به پای بهتر شدن روابط امریکا و روسیه و حل و فصل برخی از مسائل و مشکلاتی که بین این دو کشور بوده ، به تدریج این تأثیری داشته و یکی از مواردی که میان امریکا و روسیه مورد معامله قرار گرفته ، ایران بوده. من فکر می کنم بر سر موضوع طرح سپر موشکی امریکا که آمریکایی ها آن را فعلاً برای 5 سال تعلیق کردند،در مقابل روس ها هم قول دادند که در ارتباط با ایران سختگیری های بیشتری گرفته شود.  این به هر حال مقدمه ای بوده و نهایتاً هم اظهار نظر تند و غیرمنطقی مدودف را شاهد بودیم که حرف منطقی نبود و به نظرم به روابط دو کشور لطمه اساسی زد . 

رادیو گفت و گو: هدف ایالات متحده آمریکا از استراتژی جدیدش را چه طور می شود ، تحلیل کرد؟

کرمی: آمریکایی ها سالها بود که تلاش می کردند که روسیه را قانع کنند که بپیوندد به روندی که آنها و کشورهای غربی اروپایی در ارتباط با ایران دنبال می کردند. هم روسیه و هم چین مقاومت می کردند و این مقاومت هم خیلی منطقی بود. چون تأکید بر حاکمیت ملی کشورها ، تأکید بر حق کشورها در دستیابی به انرژی هسته ای به شکل مسالمت آمیز ، این چیزی است که مطابق با حقوق بین الملل است و روسیه و چین هم بر این تأکید داشتند ولی به هر حال آمریکایی ها متأسفانه توانستند ، سیاست جدید آقای اوباما توانست روسیه را به همکاری وادارد و از این طریق یکی از کشورهایی که همکاریهای مهمی با ایران داشت.

اگرچه ما نمی توانیم بگوییم که متحد ایران بود ، چون که هیچوقت روسها به دنبال این نبودند و مدعی هم نبودند با کسی متحد شوند ، بعد از فروپاشی این سیاست را دنبال کردند ولی به هر حال همکار مهمی برای ایران بودند در موضوعات منطقه ای و بین المللی و به ویژه مسائل دوجانبه  متأسفانه امریکاییها توانستند روی روسیه تأثیرگذارند و مسائلشان را تا حدی حل و فصل کنند. خیلی هم نمی شود گفت همه چیز بین آنها حل و فصل شده، هنوز موضوعات متعددی است که محل اختلاف است و از طرفی هم در داخل روسیه هم داخل آمریکا مخالفینی برای بست روابط آمریکا و روسیه وجود دارد که گاهی خودش را نشان می دهد ؛ مثل بحث ماجرای افشای جاسوسان امریکایی و روسی که درست در زمانی که آقای مدودف در واشنگتن بود اتفاق افتاد. اینها نشان می دهد که مسائل و اختلافات بین دو کشور همچنان باقی است و هم اینکه داخل دو کشور برای بست و توسعه روابط آمریکایی و روسی اختلاف وجود دارد ولی در حال حاضر غلبه با جریان طرفداران روابط است. یعنی آقای اوباما و آقای مدودف هر دو فعلاً بر مخالفتهای داخلی غلبه کردند و توانستند این روابط را پیش ببرند.

رادیو گفت و گو: آیا روسیه نمی داند که با تغییر رفتار با ایران ، وجهه بین المللی اش در عرصه بین المللی مخدوش می شود؟

کرمی: شاید واقعاً این گونه نیست. به هر حال برای روسیه وجهه بین المللی به قول خودشان پیش از اینکه در کشورهای جهان سومی مطرح باشد ، بیشتر در بین کشورهای پیشرفته و اروپایی و امریکایی مطرح است و آنها هم همه یک صدا ایران را تحت فشار قرار دادند و خود این باعث می شود که در روسیه خیلی نگران این موضوع نباشند. هر چند این در بین کشورهای جهان سومی که به روسیه به عنوان یک روسیه قدرتمند و مستقل نگاه می کردند و می کنند یک مقداری خدشه وارد خواهد کرد.

رادیو گفت و گو: کشور روسیه با بحران زیادی در آسیای میانه از جمله کشورهای استقلال یافته، مواجه است،. نوع رفتار این کشور با ایران چه تأثیری می تواند بر روی مناسبات این دو کشور داشته باشد؟

کرمی: در مسئله آسیای مرکزی و قفقاز،ایران بازیگر صاحب نفوذی است و در مناسبات بی تأثیر نیست. ما اگر کل آسیای مرکزی و قفقاز را در نظر بگیریم ، کشورهای دیگری هم هستند که نفوذ دارند. چینی ها نفوذ گسترده ای دارند بویژه در آسیای مرکزی و این نفوذ روز به روز افزایش می یابد.  نفوذ ترکیه روز به روز دارد افزایش می یابد.

آمریکایی ها ، اروپایی ها ، هند ، ژاپن ، کشورهای عربی،حتی متأسفانه رژیم صهیونیستی. در این بازی و رقابت بین قدرت های بزرگ در منطقه آسیای مرکز و قفقاز، ایران هم یکی از بازیگران است و ما نمی توانیم بگوییم که آن چنان بازیگر موفق است که روسیه می تواند از این ناحیه آسیب ببیند ولی در میان مدت و بلند مدت این برای روسیه بی تأثیر نخواهد بود و تأثیر خودش را به نظرم به یک شکلی خواهد داشت.

متأسفانه این طرف قضیه هم باید دقت کرد ؛ ایران هم دوستان زیادی در دنیا ندارد. به هر حال بویژه در دوران دولت آقای احمدی نژاد متأسفانه دوستان خیلی از کشورهای دیگر هم که شاید بی طرف هم بودند به جایگاه دشمنان ایران پیوستند و شاید ایران به نوعی می رود به سمت انزوا و دستش زیاد باز نیست.

برای ایران هم هزینه دارد که بخواهد وارد یک دوره برخورد با روسیه شود. ولی به نظر من بی تأثیر نیست. به هر حال در بلند مدت با توجه به اینکه در داخل روسیه 30 میلیون نفر مسلمان هستند، در منطقه قفقاز شمالی و منطقه اوراز و بعد در آسیای مرکزی هم بیش از 60 میلیون نفر مسلمان وجود دارد.

این جمعیت نزدیک به صد میلیون مسلمانی که مستقیم در داخل روسیه هستند و یا در خارج نزدیک روسیه ، در مجاور مرزهای روسیه هستند ، اینها به نوعی به هر حال از کشورهای اسلامی،از ترکیه از ایران ، از پاکستان ، کشورهای عربی تأثیر می پذیرند و این پیامدهای خود را خواهد داشت. منتها شرایط برای ایران هم خیلی شرایط مناسبی نیست. برای ایران خیلی سخت است که روز به روز تعداد دشمنانش و تعداد رقبایش و تعداد کشورهایی که می پیوندند به پروسه تحریم و انزوای ایران این را زیاد کند. به نظرم ایران باید با احتیاط بیشتری برخورد کند.

رادیو گفت و گو: خانم آلیا ، دیدگاه شما نسبت به صحبت های‌ آقای دکتر کرمی چیست؟

آلیا: من این طوری فکر نمی کنم  اینها بازی های سیاسی و بر اساس بده بستانها است. قضیه جاسوس های روسی داشت بیخ پیدا می کرد و در واقع معامله ای شد.  تحلیل این قضایا را و این فشاری که امریکا آورده و این موضوع جدید یا سناریوی جدیدی را که امریکا مطرح کرده ،‌ ما نمی توانیم به دور از تحلیل واقعیاتی که در منطقه وجود دارد بررسی کنیم. آمریکا به طرز فجیعی در افغانستان در پاکستان در گرداب فرو رفته. کشته شدن افسرانش  بحث نیروهای ناتو ،هم در بحث تروریست هم در مواد مخدر پیش آورده ، واقعاً دولتمردان آمریکا هم تحت فشار افکار داخلی خودشان هستند والان چاره ای نداشتند جز این که سناریوی جدیدی ایجاد کنند. اتفاقاً من بر خلاف نظر آقای دکتر کرمی  که احترام هم قائلیم ، ایران را در انزوا نمی بینیم.

اخیراً هم کشورهای عضو جنبش عدم تعهد  که تعداد آن ها بیش از 100 کشور است ، حمایت های خودشان را از فعالیت های ایران اعلام کردند. در بحث حقوق بشر که بنده دو سفر به ژنو داشتم و بحث حقوق بشر ما که بحث های هسته ای و مسائل داخلی ایران را هم به آن وصل می کنند با حمایت خوبی گزارش ملی ما مورد تأیید قرار گرفت و ما این را می دیدیم. حالا اگر زد  و بندهای سیاسی است و گاهی رأی ها خریده می شود تحت نفوذ ، اینها واقعی نیست. به نظر من ما باید واقع بینانه مسائل را ببینیم و فراموش نکنیم قدرتهای بزرگ نگاهشان به هم نمی توانند تأثیرگذار باشند.

واقعاً به مثابه  دو گرگ است که مراقب هم هستند.  اینجا ممکن است معامله ای کرده باشند من اینجا این را کوتاه مدت می بینم ، چون هرگز روسی ها به نفع خودشان نمی بینند چنین موضعی گرفته شود ولی من مدافع این هستم، یعنی اینکه مسئولین دستگاه های دیپلماسی ایران و روسیه به طور رسمی با هم صحبت کنند و افکار عمومی را متوجه توطئه های آمریکایی ها بکنند.این ترفند آمریکا و روسیه نمی تواند پایدار باشد و دلیلش همان مشکلاتی است که آمریکا برای خودش در منطقه بوجود آورده.

کرمی: متأسفانه ایشان می فرمایند که ایران در انزوا نیست. علی رغم اینکه امیدوارم این گونه نباشد ولی واقعیت این است که این فضا ایجاد شده. متأسفم.