دیگرلوله آب هنگام حفاری برق آسیب نمی بیند

می دانید که در هر روز بر اثر بی احتیاطی و یا بهتر بگوییم، ناآگاهی شرکتهایی که مسوول حفاری در شهر هستند، چند خط لوله نفت و گاز و بنزین و از این دست آسیب دیده و خسارت به بار می آورد

کد خبر: ۳۴۱۲۲

اینجاست که به اهمیت یک سیستم جامع اطلاعاتی پی می بریم ؛ یعنی اگر شرکت نفت و گاز و دیگر شرکتهای مربوطه اطلاعاتی را از محلهای گذر کردن خطوط لوله خود در اختیار شرکتهای حفاری قرار دهند، هیچ گاه شاهد چنین مسائلی نخواهیم بود.
موقعیت دیگری را تصور کنید؛ اگر خدای نکرده در موقعیتی بحرانی قرار بگیرید و نیاز به کمکهای فوری امداد و آتش نشانی داشته و در ضمن آنقدر هم هول باشید که نشانی محل را از یاد ببرید، در این صورت بازهم چنین سیستم اطلاعاتی به داد شما می رسد و ثانیه ها و دقایق حیاتی را برای نجات از دست نمی دهد.
چنین سیستمی می تواند موقعیت مکانی شما را به اپراتور آتش نشانی اطلاع دهد و باعث شود که نیروهای امداد بموقع به محل حادثه برسند و آن را مهار کنند.
شاید مثالهای بالا جزو ساده ترین کارهایی باشند که از عهده سیستمی با نام GIS برمی آید.
GIS که نام کامل آن ، سیستم اطلاعات جغرافیایی است ، یکی از شاخه های نقشه برداری است که شاید بتوان آن را مهمترین قسمت برای انواع کارهای اجرایی و مدیریتی در سطح کلان و حتی خرد قلمداد کرد.

GIS چیست؛

شاید کاملترین تعریفی که می توان برای GIS ذکر کرد، این باشد که این سیستم ، مجموعه ای از عناصری است که باهم کار و هدف خاصی را دنبال می کنند؛ به عبارت دیگر، مجموعه ای از اطلاعات مکانی نرم افزار، سخت افزار و نیروی انسانی که برای ذخیره ، نگهداری ، بهنگام سازی و آنالیز اطلاعات مکانی در کارهای مختلف از آنها استفاده می شود.
مهندس غلامرضا فلاحی ، مدیر کل سیستم های اطلاعات جغرافیایی سازمان نقشه برداری کشور با اعتقاد به این که قرن ، قرن اطلاعات است و هر کشوری که حجم بالاتری از این اطلاعات داشته باشد، قدرت بیشتری نیز دارد، عنوان کرد از آنجا که بخش عمده ای از این اطلاعات مکانی هستند، شاید بتوان گفت حدود 70 درصد تصمیم گیری های دولتها به نحوی به اطلاعات مکانی مربوط می شود و در اینجاست که اهمیت GIS روشن تر و لزوم استفاده عمومی از آن اثبات می شود.
مهندس مرتضی صدیقی ، مدیر پژوهش و برنامه ریزی سازمان نقشه برداری کشور نیز افزود: در حال حاضر، بحث اطلاعات مکانی و ارتباط آن با GIS به سوی بحث ایجاد زیرساخت های ملی در کشورها سوق یافته است.
به عبارت دیگر، باید پا را از محدوده اطلاعات مکانی فراتر گذارد و به فکر ایجاد زیرساخت های ملی در کشورها افتاد.
وی با عنوان این مطلب که در برنامه چهارم توسعه به بحث اطلاعات ، اهمیت فراوانی داده شده است و آن را محور بسیاری از راهبردهای اصلی قرار داده اند اظهار امیدواری کرد، این برنامه با موفقیت اجرا شود تا آثار آن در تمامی کشور و در سطح ملی مشاهده شود.

داده های مکانی همیشه باید در دسترس باشند

مهندس فلاحی ، اطلاعات مکانی را به پریز برق تشبیه می کند که همیشه در دسترس است ، اما هر کاربری استفاده خاص خود را از آن می برد.
به عبارت دیگر، در دسترس بودن و یکپارچه کردن این اطلاعات بسیار لازم است ، تا هر فردی براحتی به آنها دسترسی یابد و بتواند بسته به نیاز خود، از آن استفاده کند. به این ترتیب بحث زیرساختهای داده های مکانی پیش می آید؛ یعنی لازم است اطلاعات مکانی به عنوان زیرساخت در کشور وجود داشته باشند، که در صورت تحقق این امر، می توان ادعا کرد هر فردی براحتی از سیستم اطلاعات جغرافیایی استفاده کند و داده های مکانی و اطلاعات مورد نظر خود را به دست آورد.
NSDI یا همان زیرساختهای داده های مکانی ملی ، 2 مولفه مهم دارد، که مهمترین آنها قوانین و مقرراتی هستند که باید برای آن وضع شوند و مولفه دیگر هم ایجاد مرکز هماهنگی داده های مکانی است.

GIS2

موضوع وضع قوانین و مقررات به این معنی است که هر نهاد و شرکت و مکانی که وظیفه تولید داده را بر عهده دارد، موظف باشد اطلاعات خود را در اختیار دیگر نهادها قرار دهد و در ضمن ، مرکزی باشد که وظیفه هماهنگی داده های مکانی را برعهده داشته باشد.
در حال حاضر، در بیش از 80 کشور دنیا چنین مرکزی ایجاد شده است که می توان اطلاعات مختلف را از سایت اینترنتی آنها به دست آورد. البته در ایران نیز طرح ایجاد چنین مرکزی در دست اقدام است که هنوز به مرحله اجرایی کار نرسیده است.

GIS در تمامی سطوح تصمیم گیری موثر است

مهندس رامین یوسفی ، رئیس اداره کنترل GIS و سرپرست شورای پژوهش سازمان نقشه برداری کشور اطلاعات را پایه و اساس اداره هر کشوری می داند و آنها را به کالاهایی تشبیه می کند که نیاز به تولید و نگهداری و فروش دارند.
او برای GIS دو بازو قائل می شود، که یکی از آنها نقشه و اطلاعات گرافیکی و دیگری اطلاعات توصیفی است ؛ یعنی سوالاتی را که با «کجا» و «چقدر» شروع می شوند، نقشه پاسخ می دهد و سوالاتی را که با «چه کسی»، «چطور» و «چگونه» سر و کار دارند، اطلاعات توصیفی پاسخگو خواهد بود.
بنابراین باید سیستم GIS را طوری طراحی کرد، که بتوان از آن پرسشهای جامع و کامل کرد. به عبارت دیگر، در هر موردی باید GIS خاص آن موضوع را طراحی کرد.
مهندس یوسفی ، GIS را بهترین وسیله تصمیم گیری مدیران می داند. او معتقد است در هر سطحی از کلی ترین موضوع گرفته تا جزیی ترین مورد، باید خود را برای استفاده از GIS موظف کرد.
فرض کنید دوره انتخابات مجلس فرارسیده و به شما مسوولیت استقرار صندوقها را در بهترین مناطق می دهند. در این صورت ، شما موظف هستید باتوجه به تراکم جمعیتی که می توانند رای دهند، اقدام به نصب صندوق ها در بهترین مکان کنید و این نیز مسیر نیست ، مگر با استفاده از سیستم GIS ، که به شما اطلاعاتی را مانند تعداد افراد، سن آنها، محل زندگی و این که واجد شرایط شرکت در انتخابات هستند یا خیر، می دهد و شما به آسانی متوجه می شوید که در فلان تاریخ در چه محلی و چقدر و... رای دهنده وجود دارد.
وقتی هم بحث شمارش آرائ به میان می آید، GIS می تواند کمک بزرگی باشد برای این که در کمترین زمان به بهترین نتیجه ممکن در شمارش برسیم ؛ یعنی به ما می گوید از کجا شروع به شمارش و به کجا ختم کنیم.
در شرایطی که رقابت حرف اصلی را می زند، این سیستم بسیار مهم خواهد بود. به عنوان مثال اگر رستوران ها بر سر رساندن داغ ترین غذا به منزل مشتریان خود با یکدیگر رقابت داشته باشند، با بهره گیری از این سیستم ، به پیکهای خود که در نزدیکترین محل به منزل مشتریان هستند، پیغام می فرستند و سبب می شوند در کوتاه ترین زمان ممکن ، داغترین غذا به دست مشتری برسد.
مهندس یوسفی ، شهرداری را یکی از اصلی ترین سازمان هایی می داند که به کمک GIS می تواند تصمیم گیری های مفید و کارآمد داشته باشد. به عنوان مثال ، کسب اجازه ملکی و دادن مجوز در شهرداری وقتی میسر است که شهرداری بداند چه حجمی از مردم در کدام منطقه از شهر زندگی می کنند و نیازهای آنها چیست.
مهندس صدیقی ، از ترکیبی از 2 سیستم GIS و (GPS موقعیت یاب جهانی) در خودروها و دستگاه های دیگر خبر داد. به عنوان مثال ، خودرویی که دارای این سیستم ترکیبی باشد، هیچ گاه دزدیده نمی شود، زیرا در نزدیکترین فاصله ممکن از محل سرقت ، پلیس مطلع می شود و سارق را دستگیر می کند.
او همچنین افزود که در کشور هند از این سیستم در اتوبوس های عمومی استفاده می شود تا کمترین وقت آنها در ترافیک و پشت چراغ قرمز تلف شود. در این سیستم ها GISاطلاعات مکانی را در اختیار راننده قرار می دهد، تا او بهترین مسیر ممکن را پیدا کند.

اگر احساس نیاز کنیم GIS بزودی زود فراگیر خواهد شد

گرچه در ایران ، امکان استفاده از سیستم GIS برای هر نهاد و سازمانی وجود دارد، اما فرهنگ سازی ، نتوانسته رسالت خود را به خوبی انجام دهد.
اگر این موضوع جدی تر فرض شود، می توان امیدوار بود، دیگر ماجرای سوراخ شدن لوله ها در اثر حفاری و یا تلف شدن وقت در پشت ترافیک های طولانی تکرار نخواهد شد.
مهندس صدیقی ، با امیدواری از این که NSDI در برنامه 5ساله چهارم به نتیجه برسد؛ عزم و همت ملی را مستلزم تحقق این هدف می داند و به افرادی که علاقه مند هستند از اطلاعات GISدر ایران استفاده کنند، سایت سازمان نقشه برداری کشور را با نشانی اینترنتی www.ncc.org.ir پیشنهاد می کند.
در این سایت نمونه هایی از GIS با فرصتی مناسب قرار دارد که کاربران بنا به نیاز خود می توانند از آن استفاده کنند.

اجرای طرح NSDI تنها از عهده یک سازمان برنمی آید

مهندس فلاحی ، ضمن عنوان این مطلب افزود: باید دستگاه ها و تولیدکنندگان و کاربران سیستم های اطلاعات جغرافیایی در ایجاد NSDI یا همان زیرساخت های اطلاعات مکانی ، با یکدیگر مشارکت کنند که این نیز فقط با پشتیبانی قوی دولت میسر خواهد بود.
اگر هر ارگانی خود را موظف بداند که اطلاعات تولیدی اش را مدام به سیستم بیفزاید و آن را به روز نگه دارد، دیگر شاهد اشتباه در تصمیم گیری های مدیران نخواهیم بود.
شاید یکی از وظایف وزارت پست و تلگراف و تلفن این باشد که دست کم وزارتخانه ها را از طریق فیبر نوری به هم ارتباط دهد، تا اطلاعات مکانی بین آنها براحتی مبادله شوند.
به امید روزی که حتی عادی ترین فرد کشور برای کارهای روزمره اش از GIS بهره بگیرد.