چوب رهبری ارکستر سمفونیک به چه کسی می‌رسد؟

ابتدا به سراغ مصطفی کمال پورتراب موسیقیدان می‌رویم و از او در باره ویژگی‌های رهبر ارکستر می‌پرسیم و پاسخ می‌شنویم: کسی که در این جایگاه قرار می‌گیرد، باید مسائل هنری و عاطفی ارکستر را مدیریت کند و علاوه بر ارتقای سطح فنی، با اعضای ارکستر نیزصمیمانه رفتار کند تا آنان با دل و جان بنوازند.

این آهنگساز و استاد پیشکسوت موسیقی که بسیاری از رهبران ایرانی ارکستر از شاگردان او بوده‌اند، ادامه می‌دهد: هدف هر رهبری در وهله اول باید جلب رضایت مخاطب باشد،البته نه به قیمت نواختن آثاری که دور از شأن ارکستر باشد. این همان کاستی و نقص مزمن ارکستر بود که خوشبختانه با اجرای شهرداد روحانی رفع شد و توانست تماشاگران زیادی را به خود جلب کند.

شاهین فرهت، دیگر عضو شورای فنی این ارکستر هم در این باره می‌گوید: تنظیم یک برنامه مدون و منسجم برای اجراهای متفاوت در طول سال از ضروریاتی است که کمتر به آن توجه شده و یکی از مهم‌ترین وظایف رهبر ارکستر سمفونیک به شمار می‌آید.

این استاد دانشگاه تهران با اشاره به این که نباید در تعیین رهبر ارکستر زمان را از دست داد، می‌افزاید:در صورت عدم حضور رهبر ثابت، این تشکیلات رفته رفته گرد تکرار به خود می‌گیرد، بنابراین شورای ارکستر سمفونیک باید تکلیف رهبر و مدیر هنری دائم را مشخص کند.

اما در مقابل نظر فرهت، حسن ریاحی می‌گوید: انتخاب رهبری ارکستر به همین سادگی نیست و بررسی و دقت زیاد می‌خواهد. برای همین جوانب امر را باید سنجید و بعد تصمیم‌گیری کرد و در این باره نوازندگان هم باید نظر بدهند تا تجربه‌های تلخ گذشته تکرار نشود.

این عضو شورای فنی ارکستر تاکید می‌کند: نامشخص بودن رهبری ارکستر تنها گوشه‌ای کوچک از مشکلات است که فهرست کردن آنها زمان می‌برد. در این میان مهم‌ترین مساله، بودجه ارکستر است که باید با کد مستقل به مجلس برود و تصویب شود.

مساله دیگر رهبری ارکستر سمفونیک، تعداد اندک هنرمندانی است که می‌توانند این مسوولیت را بر عهده بگیرند. علی رهبری، منوچهر صهبایی، ایرج صهبایی، نصیر حیدریان، نادر مشایخی، شهرداد روحانی و لوریس چکناواریان، اسم‌هایی هستند که اهالی موسیقی از آنان به عنوان افراد صاحب صلاحیت برای رهبـــری ارکستر یاد می‌کنند. در این میان البته شهرداد روحانی شانس بیشتری برای به دست گرفتن رهبری ارکستر دارد که اگر مشکلات اقامت او در ایران حل شود، به احتمال زیاد در این جایگاه قرار خواهد گرفت.

بابک رضایی، مدیرعامل انجمن موسیقی با این که نمی‌خواهد هیچ تاکیدی بر روحانی داشته باشد، می‌گوید: باتوجه به این که شهرداد روحانی در ایران زندگی نمی‌کند، ماندن وی منوط به تامین هزینه‌های رفاهی و زندگی شخصی و هنری اوست که در این باره باید گفتگو کنیم.

مصطفی کمال پورتراب هم در پایان صحبت‌هایش به نکته‌ای اشاره می‌کند که باید به آن توجه کرد. وی می‌گوید: با توجه به تعداد اندک رهبران ایرانی باید از بزرگان این عرصه در سطح جهان دعوت شود تا به کشور ما بیایند و به عنوان رهبر مهمان مقابل ارکستر سمفونیک تهران قرار بگیرند.

مهدی یاورمنش ‌/‌ گروه فرهنگ وهنر