جشنواره‌ای ‌برای ‌رقابت صداهای ماندگار

هنرمندانی که مخاطبان رادیو ، آنها را فقط از روی صداهای دلنشین‌شان می‌شناسند، از فردا در زیباکنار‌ گردهم می‌آیند و در این ضیافت 4 روزه تجربیاتشان را با یکدیگر تقسیم می‌کنند. جشنواره رادیو فرصت خوبی است برای تجلیل و تقدیر از افرادی که در طول یک سال گذشته در رادیو زحمت کشیده‌اند و مونس لحظات تنهایی شنوندگانی از گوشه و کنار کشور شده‌اند.

در سال جاری برنامه‌های شبکه‌های مختلف صدای جمهوری اسلامی با برنامه‌های خارجی حاضر در جشنواره به رقابت می‌پردازند تا نقاط ضعف و قوت کارهای داخلی به شکل برجسته‌تری نمایان شود.

جشنواره رادیو می‌تواند با مروری بر کارنامه یک‌ساله این رسانه، چشم‌انداز روشنی را برای سال‌های آینده ترسیم کند.

یکی از انتقادهای کارشناسان نسبت به جشنواره رادیو در سال‌های گذشته این بود که چرا زمینه‌های آشنایی شرکت‌کنندگان جشنواره با برنامه‌های برگزیده خارجی فراهم نمی‌شود. در جشنواره امسال به این نکته توجه شده و قرار است 2 برنامه ایرانی و 2 برنامه خارجی پس از پخش برای حاضران نقد و بررسی شوند.

یازدهمین جشنواره بین‌المللی رادیو و سومین اجلاس جهانی صدا، همزمان با هفتادمین سال تاسیس رادیو، از 5 تا 7خردادماه در زیباکنار برگزار می‌شود.

محمد حسین صوفی، معاون صدای سازمان صداوسیما معتقد است: جشنواره رادیو یکی از عرصه‌هایی است که برنامه‌سازان می‌توانند خود را بیازمایند و به نقاط ضعف و قوت خود پی ببرند. همچنین در این محافل با توانایی‌های دیگران آشنا می‌شوند.

او می‌گوید: رسانه‌ای در جذب مخاطب برنده می‌شود که با کیفیت‌تر باشد. این کیفیت جنبه‌های متفاوتی دارد و شامل انتخاب و آرایش مناسب محتوایی، ساختاری، تناسب مدت برنامه با ویژگی‌های پیام، ملاحظات زیبایی شناختی و فنی، سبک بیان گویندگی، انتخاب موسیقی و انتخاب عوامل می‌شود.

صوفی با بیان این که خوشبختانه در جشنواره امسال رشد خوبی را در آثار برنامه‌سازان رادیویی مشاهده می‌کنیم، می‌افزاید: برای اولین بار است که رقابت به صورت بین‌المللی برگزار می‌شود. یعنی برنامه‌‌سازان داخل کشور با برنامه‌سازان خارجی در یک عرصه رقابت می‌کنند. توان برنامه‌سازان ما در حدی است که بدون واسطه بتوانند در عرصه رقابت بین‌المللی حضور یابند.

او تصریح می‌کند: عرصه‌ای پدید آمده تا برنامه‌سازان داخلی بتوانند با نوآوری، ابتکار و نواندیشی آثاری را تولید کنند که در مقایسه با آثار دیگر کشورها از موقعیت و کیفیت قابل قبولی برخوردار شود.

صوفی یادآور می‌شود: سعی ما بر این است که در همه هم‌اندیشی‌ها و جشنواره‌های معتبر جهانی حضور فعال و تاثیرگذاری داشته باشیم. برای جشنواره ABUپرایز که امسال در ژاپن برگزار می‌شود، همه شبکه‌های مختلف رادیویی برنامه‌هایی تولید کرده‌اند که برای ارزیابی و قضاوت نهایی به ژاپن ارسال می‌شود.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز درباره یازدهمین جشنواره بین‌المللی رادیو و سومین اجلاس جهانی صدا می‌گوید: رادیو در گذشته بدون رقیب بود ولی امروز این رسانه گرم با توجه به رقبای گسترده‌ای که در سطح جهان پیدا کرده، به طراحی و تولید برنامه‌هایی نیاز دارد که بتواند همگان را مانند گذشته به‌سوی خود جذب کند.

سید محمد حسینی، وزیر ارشاد رادیو را رسانه‌ای محبوب توصیف می‌کند و می‌افزاید: رادیو همچنان توانسته در صحنه، رقابت پررنگی داشته باشد و با برنامه‌های جذاب، مخاطبان خود را حفظ نماید.

وی با اشاره به تخصصی شدن شبکه‌های رادیویی افزود: رادیو امروز باید حرف جدیدی برای گفتن داشته باشد و از فرصت‌های بوجود آمده بهره لازم را ببرد تا حتی کسانی که از این رسانه استفاده نمی‌کردند، امروز مطالب تخصصی و نیازهای خود را از رادیو پیگیری کنند.

وزیر ارشاد خاطرنشان می‌کند: لحن بیان، نحوه اجرای برنامه‌ها و ادبیاتی که در برنامه استفاده می‌شود همه می‌تواند در جذب مخاطبان رادیو موثر باشد و رادیو را نسبت به رسانه‌های دیگر موفق‌تر نماید.

حامد مشکینی از جمله مجریان پرکار رادیو جوان است که هم اکنون برنامه‌های الفبای جوانی و هفت ترانه را اجرا می‌کند. او با خوشبینی به روند برگزاری این اتفاق نگاه می‌کند و در عین حال پیشنهادهایی را جهت برگزاری بهتر آن ارائه می‌دهد.

حامد مشکینی می‌گوید: برگزاری جشنواره به خودی خود می‌تواند شور و شوقی را در بین فعالان و برنامه‌سازان رادیویی به وجود آورد. ضمن این که اگر به صورت کارشناسی شده برگزار شود می‌تواند در شناسایی استعدادها تاثیرگذار باشد.

این مجری رادیویی یادآور می‌شود: قبلا برنامه‌ها را به‌صورت تصادفی از بین برنامه‌های پخش شده انتخاب و داوری می‌کردند؛ اما در حال حاضرمی گویند مختص جشنواره برنامه رادیویی تولید کنید.

تهیه کنندگان فرصت دارند در زمان کافی برنامه شسته رفته‌ای تولید و روانه جشنواره کنند. در نتیجه بعضا برنامه‌هایی مقام می‌آورند که اصلا از رادیو پخش نشده‌اند.

او ترجیح می‌دهد جشنواره در تهران برگزار شود تا نیروهای رادیو بتوانند حضور پررنگ‌تری در آن داشته باشند.

از نظر مشکینی برنامه‌هایی که برگزیده می‌شوند باید مورد نقد و بررسی قرار گیرند. او می‌گوید: سال گذشته برنامه‌ای از انگلستان برتر شناخته شد. باید برنامه‌سازان رادیو دعوت شوند و در همایشی این برنامه را بشنوند و نقاط قوت آن را شناسایی کنند.

حامد مشکینی می‌افزاید: یکی از امتیازات جشنواره رادیو در سال گذشته این بود که به برگزیدگان قول استخدام رسمی در رادیو را داده بودند. این ویژگی به شرکت کنندگان انگیزه مضاعفی می‌داد؛ اما امسال این امتیاز برداشته شده است.

این مجری رادیو می‌گوید: داوران باید معیار‌های مشخصی برای داوری داشته باشند. در حال حاضر می‌بینیم برخی داورها طرفدار استفاده از موسیقی پاپ هستند و برخی با موسیقی اصیل موافقند. هر کدام از این گرایش‌ها منجر به یک جور داوری خاص می‌شوند.

سعید پورمحمودی، مجری رادیو چند سال پیش در جشنواره هفتم به عنوان گوینده برتر بخش مستند شناخته شده و تندیس زرین جشنواره را دریافت کرده است. او برنامه‌ای به نام ریگ جن‌ را اجرا کرده و به نظر خودش به خاطر حس و لحن و جنس صدایش مورد تقدیر قرار گرفته است. او می‌گوید: ریگ جن نام منطقه‌ای در ایران است که به‌مثلث برمودا‌ شباهت دارد. من در این برنامه صدایم را به حالتی نزدیک کردم که وهم انگیز و عجیب و غریب باشد.

او که هم اکنون اجرای برنامه‌های نفس عمیق و هفت‌ترانه‌ را به عهده دارد، توضیح می‌دهد: جشنواره زمانی می‌تواند بر تولیدات رادیویی بیشتر تاثیر بگذارد که داوری‌ها بر مبنای برنامه‌های پخش شده انجام شود؛ اما در حال حاضر برخی فقط کارهای به اصطلاح جشنواره‌ای می‌سازند و تحویل جشنواره رادیو می‌دهند.

او یادآور می‌شود: خط قرمز‌های برنامه‌های جشنواره با خط قرمز‌های برنامه‌های در حال پخش متفاوت است. به همین خاطر برخی از برنامه‌های برتر جشنواره قابل پخش از شبکه‌های رادیویی نیستند.

علیرضا محمدنیا تاکنون تهیه‌کنندگی و کارگردانی بسیاری از برنامه‌های رادیو را بر عهده داشته است. او از سال 83 تاکنون با برنامه‌هایی چون یاران آتش، زشت و زیبا‌، آیینه در غبار و... چندین مقام برتر را در جشنواره برنامه‌های رادیویی کسب کرده است.

این تهیه‌کننده رادیو می‌گوید: برگزاری جشنواره موجب می‌شود دست‌اندرکاران رادیو با مدل و الگوهای مختلف برنامه‌سازی آشنا شوند.

او سلیقه داوران انتخاب شده را در جنس داوری تاثیرگذار می‌داند و می‌گوید: داوران جوان به برنامه‌هایی علاقه دارند که چالشی باشند و ریتم تندتری داشته باشند، اما داوران میانسال به نکات دیگری توجه می‌کنند. در نتیجه هر سال با نگاهی به ترکیب داوران می‌شود نتایج نهایی را پیش‌بینی کرد، چون هر سال معیارهای داوری عوض می‌شود.

احسان رحیم زاده 
گروه رادیو و تلویزیون