داستان تخلف و توقیف نشریات دانشجویی

این مورد آخر اما حاشیه‌هایش کمی بیشتر از دیگر مواردی بود که در سال‌های اخیر شاهد آن بوده‌ایم و کار به آنجا رسید که تعدادی از مراجع نسبت به وضعیت انتشار نشریات دانشجویی انتقاد کردند و به دنبال آن برخی مسوولان وزارت علوم و همچنین نمایندگان مجلس هم خواستار افزایش نظارت برنشریات دانشجویی شدند که حتی ممکن است به نظارت پیش از چاپ بر این گروه از نشریات هم بینجامد.

این انتقادها و افزایش خبرهای نظارتی در حالی پیرامون نشریات دانشجویی مطرح شده است که در حال حاضر برخورد با نشریات دانشجویی منطبق بر آئین‌نامه نشریات دانشجویی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی است که این آئین‌نامه هم به هیچ عنوان اجازه کنترل نشریات دانشجویی پیش از چاپ را نمی‌دهد.

اما فارغ از این که تغییر در این آیین نامه و نحوه افزایش نظارت بر نشریات دانشجویی اکنون چقدر ضرورت دارد، باید این نکته مهم را در نظر داشت که همین آئین‌نامه فعلی هم به‌درستی در دانشگاه‌های کشور اجرا نمی‌شود و چه بسا اگر درست و جامع مورد توجه قرار گیرد، بسیاری از مشکلات کنونی نشریات دانشجویی هم برطرف شود.

در حال حاضر در هر دانشگاه یک کمیته نظارت بر نشریات وجود دارد که متشکل از افراد زیر است: معاون دانشجویی ـ فرهنگی، نماینده دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در همان دانشگاه،‌ یک حقوقدان به انتخاب رئیس دانشگاه، 3 نفر عضو هیأت علمی دانشگاه به انتخاب شورای فرهنگی دانشگاه، مدیر امور فرهنگی دانشگاه، 3 نفر از مدیران مسوول نشریات دانشگاهی به انتخاب مدیران مسوول نشریات که گویا یک نفر از ایشان هم عضو علی‌البدل محسوب می‌شود.

از سوی دیگر انتشار نشریه دانشجویی در دانشگاه‌ها به 2 صورت شخصیت حقیقی و حقوقی امکان‌پذیر است یعنی یکی از دانشجویان یا اعضای هیأت علمی به عنوان شخص حقیقی و یا یک تشکل، نهاد، انجمن، کانون، یا یکی از بخش‌های دانشگاه به عنوان شخصیت حقوقی.

مساله و پرسشی که در این میان وجود دارد این است که در حال حاضر چندین هزار نشریه دانشجویی در سراسر کشور تا چه اندازه از حمایت مسوولان دانشگاه‌های متبوع خود برخوردار هستند و تا چه اندازه این حمایت می‌تواند منجر به یک نظارت غیر رسمی هم بشود حمایت و نظارتی که هم پاسخگوی ذات پویا، نگاه باز و جسور نشریات دانشجویی باشد و هم حدود خطوط قرمز را به‌طور مشخص تبیین و رعایت کند.

با توجه به سرانه اندک فعلی فرهنگی در دانشگاه‌ها و مستقل نبودن معاونت‌های فرهنگی در بسیاری از دانشگاه‌ها و در حاشیه قرار داشتن فعالیت‌های فرهنگی به نظر می‌رسد هر آیین نامه‌ای هم که مورد بازنگری و یا تصویب جدید در این رابطه قرار گیرد چندان ضمانت اجرایی نخواهد داشت و اوضاع به همین شکل باقی می‌ماند.

به‌طور مثال در همین آئین‌نامه فعلی برای صدور مجوز نشریه مبحثی به‌نام ضرورت برگزاری دوره‌های آموزشی برای صاحبان امتیاز، مدیران مسوول، سردبیران و سایر عوامل اجرایی وجود دارد که تقریبا در اکثر دانشگاه‌های کشور مورد توجه قرار نمی‌گیرد که همین آموزش و آشنایی با برخی اصول و قوانین مطبوعاتی می‌تواند از پدید آمدن بسیاری از تخلفات پیشگیری کند.

به نظر می‌رسد اکنون بیش از آن که ضرورت تغییر در آیین نامه و افزایش نظارت‌ها پیرامون نشریات دانشجویی وجود داشته باشد نیاز به زمینه‌سازی بهتر برای اجرای آیین نامه‌های «حمایتی» و «نظارتی» فعلی وجود دارد که اگر این روند اصلاح شود قطعا یک نشریه دانشجویی در یک مغازه خارج از فضای حمایتی و نظارتی دانشگاه برای انتشار و پخش تکثیر و به اصطلاح فتوکپی نمی‌شود و پیش از آن که مسوولان و نمایندگان مجلس موضعگیری کنند این خود تشکل‌ها و نمایندگان نشریات دانشجویی هستند که در کمیته‌ها و شوراهای نظارتی و حمایتی در درون دانشگاه تذکر می‌دهند و انتشار آن را محکوم می‌کنند.

سینا علی‌محمدی 
گروه فرهنگ و هنر