استنشاق سرب، عامل تاخیر در بلوغ

در گذشته می‌دانستند که کودکان به اثرات سمی سرب حساس هستند. اثر سرب در وضعیت ذهنی به صورت ناتوانی در یادگیری و افت ضریب هوشی خود را نشان می‌دهد. در بررسی‌های انجام شده دیده شده بود که کودکان دارای سطح سرب بالاتر از 10 میکروگرم در میلی‌لیتر دارای اختلال در یادگیری و ضریب هوشی هستند. مطالعات بعدی نشان داد که در سطوح پایین‌تر اثرات خفیف‌تری از سرب بر وضعیت ذهنی کودکان دیده می‌شود.

در روسیه تحقیقی روی 489 پسر انجام شد. این پسران برای مدت 3سال تحت نظر بودند و از نظر علائم بروز بلوغ مورد معاینه قرار گرفتند. از طرفی سطح سرب خون این کودکان سنجیده شد و آنها را در دسته‌ای با سطح سرب کمتر از 5 میکروگرم در میلی‌لیتر و گروه دیگر با سطح بالاتر قرار دادند.

طی بررسی انجام شده محققان دریافتند که در کودکان با سطح بالاتر از 5 میکروگرم، سن متوسط بلوغ 6 تا 8 ماه از گروه دیگر دیرتر بروز کرد. این تاخیر برای یک نفر شاید دارای ارزش نباشد ولی در مقیاس جمعیتی باعث انتقال میانگین سن شروع بلوغ به سن بالاتری می‌شود. در این حالت می‌توان انتظار تاخیر بلوغ در افرادی را داشت که سن بلوغشان به طور طبیعی از هم‌سن‌هایشان بالاتر است. در صورت تاخیر تا 13 سالگی این افراد جزو افراد با بروز بلوغ تاخیری محسوب می‌شوند. افراد با بلوغ تاخیری در معرض اعتماد به نفس کمتر، افسردگی و اختلالات تغذیه‌ای بیشتر هستند.

بررسی روی حیواناتی همچون جوندگان بر اثربخشی سرب در تاخیر بروز سن بلوغ دلالت داشت. از طرفی در بررسی‌های قبلی روی سطح سرب در دختران، تاخیر در بلوغ در این جنس هم دیده شد.

سطح متوسط سرب در کودکان آمریکایی 2 میکروگرم در میلی‌لیتر است، اما در تعدادی (8 ـ 7 درصد) به بالای 5 می‌رسد. این سطح بالاتر در بچه‌های خانوارهای با درآمد پایین و کسانی که در خانه‌های قدیمی زندگی می‌کنند، دیده می‌شود. علت این که در بچه‌هایی که در خانه‌های قدیمی زندگی می‌کنند این مورد بیشتر دیده می‌شود، رنگ‌هایی است که در این خانه‌ها در آن زمان استفاده می‌شده که حاوی سرب بوده است.

با این شواهد آیا جا ندارد که بررسی سنجش سطح سرب کودکان تهرانی انجام گیرد؟ شاید بسیاری از مشکلات یادگیری و ضریب هوشی، اختلالات رفتاری و تغذیه‌ای کودکان ایرانی ساکن در شهرهای با آلودگی بالا، در سطح بالای سرب آنها نهفته باشد.

دکتر بهروز هاشمی / جام‌جم