آمادگی ایران برای پیوستن به قانون کپی‌رایت

حالا وزارت ارشاد به عنوان متولی مالکیت ادبی و هنری کشور درصدد است با برگزاری همایش «حقوق مالکیت ادبی و هنری» به تدوین لایحه جامع و سند راهبردی ثبت آثار ادبی و هنری دست بزند.

«وزارت ارشاد به عنوان متولی مالکیت معنوی در حوزه ادبی و هنری لازم است برای جلوگیری از بروز مشکلات برای پدیدآورندگان چاره‌اندیشی کند.» این آغاز صحبت‌های محمد عظیمی معاون حقوقی، امور مجلس و استان‌های وزیر ارشاد است که بر احیای این قانون 41 ساله تاکید می‌کند.

وزارت ارشاد بنا به قانون مصوبه سال 1348 متولی مالکیت ادبی و هنری است و باید آثار ادبی و هنری را ثبت کند و در پی این ثبت از مالکیت خالقان آثار حمایت و پشتیبانی می‌شود. اما از سال تصویب این قانون تا همین چند وقت پیش به این بخش قانون بی‌توجهی شده است؛ چرا که خیلی‌ها معتقدند این مصوبه جامع و کامل نیست.

عظیمی یکی از اهداف این همایش را تبدیل «حقوق مالکیت ادبی و هنری» به قانون دانست و گفت: امیدواریم خروجی این همایش تدوین لایحه‌ای جامع و کامل برای ارائه آن به دولت و سپس تصویب آن در مجلس باشد؛ چرا که در پی این اتفاق امنیت فرهنگی ایجاد می‌شود و پیرو آن اقتصاد فرهنگ و هنر رشد می‌کند.

اما اولین سوالی که عظیمی را مخاطب قرار داد، مربوط می‌شد به همین تاخیر 4 دهه‌ای. عظیمی در پاسخ به چرایی این تاخیر، احیای این قانون را افتخار این دولت دانست و گفت: ما پاسخگوی کار گذشتگان نیستیم، ولی خودمان این مساله را با جدیت دنبال می‌کنیم و افتخار داریم که این قانون را در دولت دهم به ثبت می‌رسانیم.

معاون حقوقی، امور مجلس و استان‌های وزارت ارشاد درباره این‌که چرا این مساله در گام نخست در قالب همایش دنبال می‌شود، توضیح داد: این یک نقطه شروع است و فرصت آشنا شدن با نظرات اهل فن را میسر می‌کند تا از این طریق بتوانیم به یک سند راهبردی دست یابیم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا ممیزی‌های مرسوم برای صدور مجوز برای ثبت اثر هم وجود دارد، گفت: ثبت اثر امری اختیاری است. ثبت اثر با مجوز آن فرق دارد و اگر اثری ثبت شود بدین معنا نیست که مجوز هم دارد. اگر قرار است اثری منتشر و در معرض دید عموم قرار گیرد باید مجوزهای مربوط را بگیرد. ما برای ثبت یک اثر اصیل، بدیع و فاخر بودن آن را مدنظر قرار می‌دهیم.

معیارهای گفته شده توسط عظیمی یک پرسش دیگر را به ذهن متبادر می‌کرد؛ این‌که ارزشگذاری «آثار فاخر» با چه متر و معیاری تعیین می‌شود؟ پاسخ این سوال را البته عظیمی به شکل دیگری داد. او گفت: یکی از سرفصل‌های این همایش مربوط به همین مبحث است.

محمدجواد آرین‌منش، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی اهداف این همایش را به نفع هنرمندان دانست، اما بحث را از برگزاری همایش به موضوع اصلی که همان کپی‌رایت باشد، تعمیم داد.عضو کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: باید این نشست‌ها علمی و کارشناسی شده باشد و صلاح فعالان حوزه فرهنگ و هنر در نظر گرفته شود.

به گفته وی، در این صورت راهکارها و چگونگی اجرای آن مورد بحث و بررسی از سوی صاحبنظران قرار می‌گیرد و در نهایت با نظر صاحبنظران پیش‌نویس قانونی تهیه می‌شود که حامی اصلی هنرمندان است.آرین‌منش معتقد است شاید با اجرای این قانون برخی محصولات فرهنگی داخلی متضرر شوند اما اگر نتیجه نهایی به صلاح منافع ملی باشد، باید به سمت قانونمند کردن کپی‌رایت برویم و همه هم خود را ملزم به رعایت آن کنیم.

میثم اسماعیلی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر