مخروبه ای به نام حمام شیخ بهایی

در قسمت داخلی این بنای تاریخی آثاری از چند لایه طراحی و نقاشی‌های دوران گذشته از صفویه تا عصر حاضر به چشم می‌خورد اما در بخش‌هایی از این بنا نقاشی‌های دوره صفوی با لایه‌ای از گچ پوشیده شده و در بخشی دیگر نقاشی‌ها و حتی دیواره‌های این بنای تاریخی تخریب شده است.

حمام تاریخی شیخ بهایی در حالی در پیچ در پیچ‌ کوچه‌های خیابان عبدالرزاق (سبزه میدان) اصفهان با قفلی بسته، پذیرای مهمانان است که اگر چنین بنایی در برخی کشورها بود از آن میلیون‌ها و میلیاردها کسب درآمد و جذب توریسم می‌کردند.

یکی از کارشناسان میراث فرهنگی اصفهان با اشاره به قدمت تاریخی این بنای تاریخی گفت:‌ حمام شیخ بهایی در دوره زمانی خود با توجه به ملاک‌های قابل توجهی ساخته شده و نزدیکی این بنای تاریخی به مسجد جامع اصفهان، خانه علامه مجلسی که عمده جمعیت این شهر در این خطه قرار داشته‌اند، بسیار قابل توجه است چرا که این خطه محله‌ای بسیار پر آمد و شد بوده است.

این کارشناس عرصه میراث تاریخی با اشاره به این که در حال حاضر به سبب نوع برخورد برخی از دستگاه‌ها در سطح اصفهان نمی‌توان به صراحت سخن گفت، ادامه داد: ‌در گذشته وضعیت به گونه‌ای بوده که در یک نقطه حمام ساخته می‌شد و این حمام کل یک منطقه خاص را پوشش می‌داده است و حمام شیخ بهایی نیز بر همین اساس ساخته ‌شده است.

وی به حساسیت‌های موجود در حمام شیخ بهایی نیز اشاره و اظهار کرد: آنچه که در این حمام وجود داشته استفاده از پساب فاضلاب مسجد جامع برای سوخت حمام بوده که این امر بر اهمیت و مهندسی بی‌نظیر این حمام می‌افزاید.

وی با اشاره به این که هنوز روشن نیست که در چه برهه زمانی شمع این حمام خاموش شده، اظهار کرد: متاسفانه وضعیت این حمام بسیار ناراحت‌کننده و دور از انتظار است که باید برای بهبود و نمایان کردن این اثر بی‌نظیر تاریخی به دیگران اقداماتی موثر در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود.

این کارشناس آثار تاریخی اصفهان ادامه داد: حمام شیخ بهایی تا چندی پیش مورد استفاده عموم مردم بوده، ولی اکنون چند سالی است که از این بنای تاریخی مخروبه‌ای بیش باقی نمانده است.

این کارشناس میراث فرهنگی و آثار تاریخی اصفهان خواست تا با همت کسانی که می‌توانند این بنای تاریخی را متحول کنند آن را در معرض دید مردم قرار دهند.

این در حالی است که حمام شیخ بهایی از بعد مهندسی و تاریخی در حال حاضر برای ایران و معرفی تمدن و فرهنگ این دیار به دیگر کشورها از ارزش و اهمیت والایی برخوردار است و باید علاوه بر ثبت مهندسی این بنای تاریخی بی‌نظیر به فکر مرمت چنین بناهایی باشیم تا آیندگان نیز بتوانند علاوه بر مطالعه مهندسی این بناها از نزدیک شاهد این عظمت تاریخی باشند و فرهنگ و تمدن ایرانیان همچنان برای آیندگان نیز باقی بماند.

حمام شیخ بهایی یکی از شاهکارهای معماری ایران و جهان است که در سال 1065 با مهندسی شیخ بهایی ساخته شده است. سیستم گرمایی این حمام با استفاده از قوانین فیزیک و شیمی در عین سادگی ظاهری بسیار پیچیده و اسرارآمیز است.

آب حمام با سیستم «دم و گاز» یعنی از گاز متان فاضلاب مسجد جامعه و چکیدن روغن عصارخانه شیخ بهایی که در مجاورت حمام قرار دارد با یک شمع روشن به مدت طولانی گرم می‌مانده است و حتی تا چندی پیش شمع این حمام روشن بوده است.

قبل از ثبت بنا در ردیف آثار تاریخی بیش از 30 نفر مدعی مالکیت آن بوده‌اند ولی هم‌اکنون بنا همچنان در دست افراد غیرکارشناسی است که از آن به عنوان انبار و محل کار و مکانی برای ریختن زباله و وسایل به دردنخور استفاده می‌کنند.