روزهای بهاری در تالاب میقان

 کویر میقان به لحاظ فیزیکی وظیفه تلطیف هوای اراک را بر عهده دارد و روان آبهای این شهر وارد کویر می شود.

اکنون که در فصل بهار قرار داریم هوای کویر و به خصوص اطراف تالاب مطبوع ترین هوای اراک را دارد به طوری که طبیعت گردان زیادی را به این منطقه می کشاند.

آواز پرندگان در سرابهای کویر

شنبدن آواز پرندگان و پرواز آنها در این منطقه کویری جالب ترین قسمت گردشگری در کویر و تالاب میقان است.

وجود برخی وحوش مانند گرگ و روباه، مار، پرندگانی چون عقاب و برخی نمونه های نادر لابلای شاخ و برگهای سبز قره داغ و آترپلیکس جلوه ای دیدنی به این کویر داده است.

به تالاب که می رسی دیدن هزاران قطعه پرنده مهاجر چون درنا، مرغابی های آبی و فلامینگو انسان را شگفت زده و به دیدن هر چه بیشتر وا می دارد.

تالاب میقان مانند کاسه ای بسته است که بیش از پنج هزار متر مربع از آبهای ریزشی و پایشی اراک که به سمت آن می رود.
 
خاک کویر میقان شور است و تبخیر سطحی آب باعث ایجاد تالاب در منطقه شده است.
 
این تالاب با توجه به داشتن ترکیبات نمک ، آبهای وارد شده را ضد عفونی می کند و بخشی از تلطیف هوای اراک به عهده کویر میقان و تالاب آن است. این تالاب در مواقع پر آبی اراک ، به 30 هزار متر نیز افزایش می یابد.
 
زیبایی حیرت انگیز این دریاچه را کسانی که غروب آن را دیده اند و آواز پرندگان را در سراب های ایجاد شده در آن شنیده اند فراموش نمی کند.

تالاب میقان و قابلیت بین المللی شدن

در چند سال اخیر با اقدامات انجام شده این منطقه به منطقه نمونه گردشگری  تبدیل شده است و در تعطیلات امسال پذیرای جمعی از طبیعت گردان استان و خارج از استان بود.

معاون محیط زیست استان مرکزی با اشاره به ویژگیهای تالاب میقان اراک معتقد است این تالاب معیارهای بین المللی را برای جهانی شدن دارد و این امر نیازمند پیگیری است.

امیر انصاری در اراک افزود: دریاچه میقان واقع در کویر میقان اراک سالانه پذیرای بیش از 12 هزار قطعه پرنده مهاجر از سیبری است و از سوی دیگر تالابی در یک محیط کویری است که این خصوصیت یک ویژگی منحصر بفرد و جالب است.

وی با اشاره به اینکه بر اساس استانداردهای جهانی تالاب ها، هر تالاب که یک درصد از یک گونه پرنده را در خود پذیرا باشد در مختصات جهانی و بین المللی قرار می گیرد ، گفت: تالاب میقان اراک در کنار تالاب گاوخونی اصفهان تنها پذیرندگان پرندگان مهاجر در مرکز کشور به منظور زمستان گذرانی آنان هستند.

انصاری 22 تالاب کشور را بین المللی عنوان کرد و افزود: تالاب میقان اراک در این زمینه مظلوم واقع شده و با پیگیری و انطباق آن با معیارهای بین المللی می تواند در این دایره قرار گیرد.
 
کارشناس محیط زیست استان مرکزی گفت: مسیر اصلی درناهای خاکستری  مهاجر از سیبری ، تالاب میقان اراک است که سال گذشته چند قطعه فلامینگو نیز در بین پرندگان دیده شد که تاکنون امری متفاوت بود.

پیشینه 2 هزار ساله برای کویر و تالاب میقان اراک

به عقیده کارشناسان تالاب میقان دارای پیشینه ای دو هزار ساله است که به دلیل کهنسالی، زیستگاه پرندگان مهاجر از سمت سیبری است. این تالاب از زیستگاه های مهم پرندگان مهاجر در مرکز کشور است.
 
سالانه بیش از 12 هزار قطعه درنای زیبای خاکستری توجه بسیاری از علاقه مندان و محققین در گرایش های مختلف علوم زیستی را به این منطقه معطوف می کند.
 
وجود گونه های منحصر به فرد گیاهی  وچشم اندازهای بکر موجود در این منطقه، قابلیت آن را دارد که با رعایت استانداردهای زیست محیطی پذیرای جمع بسیاری از گردشگران و مشتاقان طبیعت باشد.

  وجود بزرگترین معدن سولفات سدیم میهمان در کویر

در کنار اهمیت کویر میقان برای اراک و وجود تالاب میقان با قابلیت بین المللی، وسیع ترین معدن سولفات سدیم جهان در این منطقه قرار دارد.
 
دربیش از 147 متر مربع از کویر معدن سولفات سدیم با 47 میلیون تن ذخیره آرمیده است و واحدهایی مشغول برداشت از این معادن هستند.
 
به عقیده کارشناسان افزایش برداشت از معادن این کویر به مفهوم شخم زدن آن است و به دلیل سست بودن خاک کویر این امر می تواند در دراز مدت حیات ساکنان اراک را به خطر بیندازد.

خاطرات تلخ روستاییان از سیل خاک

تثبیت خاک کویر در 20 سال گذشته توسط منابع طبیعی استان و با آزمون و خطا و روش های مختلف صورت گرفته است.
 
روستاییان اطراف کویر از روزهایی می گویند که خاک کویر به دلیل تثبیت نبودن با ارتفاع چند متر تا پشت در خانه آنان بالا می آمد و زندگی آنان را برای مدتی مختل می کرد.
 
بلند شدن گرد و خاک کویر خاطره تلخی است که روستاییان فراموش نمی کنند خاطره ای که پس از سالها با وزش هر نسیم و باد شدید روزگارشان را تلخ می کند.
                          
پس از سالها با تثبیت خاک کویر به وسیله کاشت چند ساله گیاه منحصر به فرد قره داغ و آتریپلکس اکنون آرامش در منطقه برقرار است و تنها دغدغه اهالی توسعه برداشت از معادن سولفات سدیم است که می تواند به مثابه شخم زدن خاک کویر و از بین رفتن تلاش چندین ساله باشد.
 
در حال حاضر هر گونه تصمیم گیری در مورد استفاده از معادن کویر میقان به عهده دولت است و در اختیار استان نیست.

تامین60 درصد نیاز کشور به سولفات سدیم از کویر میقان

اکنون بیش از 60 درصد نیاز کشور به سولفات سدیم از منابع کویر میقان اراک تامین می شود و این در حالیست که تنها هشت کیلومتر از منابع کویر مورد بهره برداری است.

از حدود سالهای 82 اکتشافات در منطقه میقان اراک انجام شد و 110 کیلومتر از دریاچه کویر دارای منابع سولفات سدیم به عنوان غنی ترین منابع در نوع خود در کشور است.
 
اکنون بخشی از نیاز کشور به سولفات سدیم وارد می شود ومعادن بزرگ کشور زیر نظر وزارت صنایع فعال می شوند و هر اقدامی در مورد افزایش بهره برداری با نظر وزارت صنایع صورت می گیرد و استان در این زمینه تصمیم گیرنده نیست.
 
کارشناسان صنعتی معتقدند برداشت کارشناسی می تواند به نفع منطقه باشد و با توجه به برخی نگرانی ها در مورد برهم زدن زیست پرندگان مهاجر و اکوسیستم منطقه، برداشت می تواند با برنامه و کارشناسی شده باشد.
 
با وجود حساسیت گروههای حافظ محیط زیست در استان مرکزی گروهی از کارشناسان دولتی فعال در این زمینه بر این باورند، بهره برداری از منابع کویر میقان اراک می تواند اصولی، فنی و زیست محیطی و تعریف شده باشد.
 
به عقیده فعالان محیط زیست گرچه منابع سولفات سدیم این منطقه می تواند نیاز حدود 70 ساله کشور را برآورده کند اما به چه قیمتی؟ آیا ارزش دارد طبیعت بکر و زیبای منطقه که می تواند سالانه پذیرای تعداد زیادی گردشگر داخلی و خارجی باشد و درآمد زیادی را از این راه برای مردم منطقه و صنعت گردشگری کشور به همراه داشته باشد از بین برود؟
 
کویر و تالاب میقان اراک اکنون جزو اموال عمومی است و مردم اراک در اقدامی با امضای طوماری خواستار توجه و رسیدگی بیشتر نسبت به وضعیت تالاب بین المللی میقان این شهر شدند.

این طومار توسط دو تشکل زیست محیطی اراک تهیه شده و به امضای مردم رسیده است و در آن سه درخواست از رئیس جمهور شده است.
 
ساختار غیراصولی جاده تالاب میقان در قلب این زیستگاه، رها شدن پساب فاضلاب شهر اراک در دریاچه تالاب میقان و وجود آلودگی های میکروبی خطرناک در آن از تهدیدات این تالاب بین المللی مطرح شده است که بی توجهی به آن می تواند منابع زیستی اراک را برهم زند.
 
مردم اراک از مسئولان می خواهند تا با یک برنامه ریزی دقیق ضمن استفاده از پتانسیل معادن این کویر دو هزار ساله، جاذبه های  گردشگری و زیست محیطی منطقه نیز حفظ شود.

منبع: مهر